وقتي اولين سوره بر پيامبر ص نازل گرديد و از او خواسته شد تا بخواند و پيامبر پاسخ داد نمي توانم آيا نوشته ها به صورت لوحي در جلوي روي پيامبر واقع شده بودند؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

وقتي اولين سوره بر پيامبر ص نازل گرديد و از او خواسته شد تا بخواند و پيامبر پاسخ داد نمي توانم آيا نوشته ها به صورت لوحي در جلوي روي پيامبر واقع شده بودند؟ چون اگر جبرئيل آيه اي را مي خواند و پيامبر تكرار مي كرد بحث نتوانستن منتفي مي شود. و يا اگر بر قلب نازنين پيامبر نازل شده باشد باز هم اين بحث منتفي است. پس احتمالاً به صورت لوحي در جلوي روي پيامبر نوشته ها ظاهر شده اند و از ايشان خواسته مي شود كه بخوانند.

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

وقتي اوّلين سوره بر پيامبر اکرم  ص  نازل گرديد و به او گفته شد بخواند آيا نوشته ها به صورت لوحي در جلو پيامبر بود؟

در مورد اوّلين آيه اي که بر پيامبر اکرم  ص  نازل شد دو نظر معتبر و مختلف وجود دارد که در ذيل به آنها اشاره مي شود.

1. علامه طباطبايي در تفسير الميزان مي فرمايد: وقتي گفته مي شود قرأت الکتاب معنايش اين است که از ضميمه کردن چند حرف از آن، کلمه ساختم و از ضميمه کردن کلمات آن با يکديگر جمله هايي درآورده، مطالبي استفاده کردم، هر چند که آن حروف و اين کلمات را به زبان هم نياورده باشي پس قرائت هم شامل مطالعه مي شود و هم شامل آنجايي که جمع حروف و کلمات را تلفظ بکني و هم آنجايي که اين عمل را با شنيدن انجام دهي، که اطلاق قرائت بر معناي اخير تلاوت هم ناميده مي شود و ظاهر اين که در آيه به طور مطلق فرمود: اقرأ منظور از آن معناي اول است و مراد امر به تلقي آيات از قرآن است که فرشته وحي از ناحيه خدا به آن جناب وحي مي کند، پس جمله مورد بحث امر به قرائت کتاب است که خود اين امر هم از آيات آن است و اين نظير گفتار هر نويسنده اي است که در آغاز نامه اي که به ديگري مي نويسد سفارش مي کند که اين نامه را بخوان و به آن عمل کن پس از اين سياق دو احتمال تأئيد مي شود.

اوّل اين که اين آيات اولين آياتي است که از قرآن کريم بر پيامبر اکرم  ص  نازل شده دوّم اين که تقدير کلام «اقرا القرآن» و يا چيزي که اين معنا را برساند مي باشد.[1]

بنا به نظر علامه طباطبايي مراد از آيه اقرأ باسم ربک آن است که بعد از کلمه اقرأ مفعول محذوف داريم يعني اقرا القرآن يا چيزي شبيه به آن به اين معنا که قرآن را بخوان (مطالعه کن) و به آن عمل کن. هم چنين مي توانيم آيه را اين گونه تفسير کنيم.

که اقرأ القرآن مفتتحا باسم ربک يعني بخوان قرآن را و با نام پروردگارت آغاز کن.[2]

2. نظر و تفسير دوّم آن است که حرف باء در عبارت اقرأ باسم ربک، باء زائده است و معني آيه اين مي شود که بخوان نام پروردگارت را و مقصود خواندن خداست به اسماء جلال و جمال.

آن ذات مقدسي که موجودات را خلق فرموده و ازکتم عدم بيرون آورد...[3] از آن جمله علامه طبرسي در تفسير مجمع البيان ذيل همين آيه مي فرمايند: پس باء (باسم) زايد است و بيانش اقرأ اسم ربک است.[4] هم چنين شيخ الطائفه همين عبارات را (بعينه) در تفسير التبيان، بيان کرده و معتقد است باء در اقراء باسم ربک زائده بوده در معنا و قابل حذف است.[5]

با اين همه  علامه طباطبايي اين نظر را ردّ کرده مي فرمايند: آيه شريفه امر به مطلق قرائت نيست و نخواسته با چشم پوشي از مفعول فعل اقرأ را به طور لازم استعمال کرده باشد و نيز منظور از اين دستور، خواندن براي مردم نيست هر چند که خواندن بر مردم هم يکي از اغراض نزول وحي است و نيز کلمه باسم ربک مفعول فعل اقرا و حرف باء در آن زائده و تقدير کلام اقرا اسم ربک يعني بسم الله الرحمن الرحيم هم نيست.

و جمله باسم ربک متعلق است به کلمه اي در تقدير نظير اقرأ مفتتحا و يا مبتدئا باسم ربک.[6]

در تفسير نمونه مي خوانيم: بعضي گفته اند مفعول در جمله (اقرا باسم ربک) محذوف است و در اصل چنين بود اقرا القرآن باسم ربک (قرآن را با نام پروردگارت بخوان) و به همين جهت بعضي اين آيه را دليل بر آن گرفته اند که بسم الله جزو سوره هاي قرآن است. و بعضي باء را زائده دانسته و گفته اند: منظور اين است که نام پروردگارت را بخوان ولي اين تفسير بعيد به نظر مي رسد چرا که مناسب اين است که گفته شود نام پروردگارت را به ياد آور.[7]

نتيجه: از آن چه گفته شد مي توانيم اين نتيجه را بگيريم: اين که خداوند به پيامبر اکرم  ص  فرمودند: بخوان به نام پروردگارت منظور اين نيست که لوح يا نوشته اي را در پيش چشم هاي او قرار دهد و به او بگويد اينها را بخوان بلکه بنا به نظر مفسران آن است که بعد از کلمه بخوان (اقراء) مفعول حذف شده است يعني مي تواند اين باشد که بخوان قرآن را به نام پروردگارت يا بخوان قرآن را در حالي که به نام پروردگارت آغاز مي کني يا مواردي از قبيل: و چون اين اوّلين آيه و اوّلين مرتبه نزول وحي بر پيامبرت بوده است بنابراين منظور آن است آن چه را پس از اين بر تو نازل مي کنيم با نام پروردگارت برخود و ديگران بخوان.

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:

1ـ ترجمه تفسير الميزان، ج20، ص546 به بعد.

2ـ تفسير نمونه، ج27، ص153 به بعد

 


[1]. طباطبايي، سيد محمد حسين، الميزان، ترجمه موسوي، سيد محمد باقر، دفتر انتشارات اسلامي، 1374ش، ج20، ص547.

[2]. قرشي، سيد علي اکبر، تفسير احسن الحديث، بنياد بعثت، 1377ش، ج12، ص289.

[3]. ثقفي تهراني، محمد، تفسير روان جاويد، انتشارات برهان، 1398ق، ج5، ص411.

[4]. ترجمه مجمع البيان، مترجمان، انتشارات فراهاني، 1360ش، ج27، ص179.

[5]. طوسي، محمد بن حسن، التبيان في تفسير القرآن، دارالاحياء التراث، ج10، ص378.

[6]. ترجمه الميزان، ج20، ص547.

[7]. مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دارالکتب الاسلاميه، 1374ش، ج27، ص155.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
11 امرداد 01
بازدید
۵۲
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.