چرا صفت شکور در قرآن کريم فقط براي حضرت نوح آمده است؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چرا صفت شکور در قرآن کريم فقط براي حضرت نوح  آمده است؟ آيا ويژگي خاصي وجود داشته است؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

شکر: سپاس داشتن و ثناي نيکو گفتن خدا بر هر کار نيکو و احسان و اعتراف به نعمت است،اما توأم با نوعي تعظيم.[1] شکر بنده بر نعمت هاي ظاهري و باطني که خداوند متعال در اختيار او نهاده از وظايف حتميّه و اوليّه او مي باشد و خداوند در قرآن کريم مکرّر بر آن تأکيد نهاده که بندگان همواره خود را رهين منّت او بدانند و در نتيجه سر به طاعتش نهند و تسليم فرامينش باشند و هرگز راه سعادت خويش را در عمل به وظايف از دست ندهند.

پروردگار متعال خود را به صفت شکور موصوف داشته و بندگان شايسته و سپاسگزار خويش را بدين صفت مي ستايد؛ به آنچه که اشاره شد، همه انبياي الهي بندگان شکرگزارند چنانکه درباره حضرت ابراهيم  نيز خداوند فرموده است: «شاکراً لانعمه اجتباه و هداه الي صراط مستقيم[2]» هميشه شکرگزار نعمت هاي خدا بود که خدا او را به رسالت برگزيد و به راه مستقيمش هدايت کرد.

بنابراين، همه انبيا شکرگزار خداوند بودند، ولي در اين آيه ظهور بيشتر در حضرت نوح  دارد. چنان که همه ائمه  صادق اند، ولي اين اسم در امام صادق  ظهور يافته است. چنان که حضرت نوح  را بدين صفت ستوده و در وصف آن، چنين فرموده است: «انه کان عبداً شکوراً[3]».

بنابراين، خداوند در برابر سپاس حضرت نوح، بهترين پاداش را داد که همان نام نيکو است. بنده شکور از بهترين نام های نيک است که خداوند به سپاس آن همه زحمت ها (کشتي ساختن، جمع آوري نوعي از موجودات در کشتي و...) به او داده است.[4]

بيان روايات درباره صفت شکور  حضرت نوح

در برخي از روايات علت شکور بودن حضرت نوح  چنين بيان شده است:

1. سيوطي در درّالمنثور از ابن مردويه از ابي فاطيمه روايت کرده است که رسول خدا  فرمود: «نوح ـ عليه السلام ـ هيچ چيزي کوچک و يا بزرگ را بر نمي داشت مگر آنکه «بسم الله و الحمدلله» مي گفت، و از همين جهت بود که خداوند او را بنده شکور ناميد».[5]

2. در تفسير برهان از ابن بابويه به سند خود از محمد بن مسلم از ابي جعفر ـ عليه السلام ـ روايت کرده که فرمود: اگر خداوند نوح را عبد شکور ناميد، براي اين بود که آن جناب در هر صبح و شام اينگونه مي گفت: «اللّهم إنّي اُشهِدُک أنّ ما اصبح او اَمسي بي نعمهٍ في دينٍ او دنيا فمِنک وحدک لا شريک لک، لک الحمد و لک الشّکر بها عليّ حتي ترضا و بعدالرّضا، فأنزل الله أنه کان عبداً شکورا فهذا کان شکره»[6] بارالها من گواهي مي دهم که اگر در شب و روز قرين نعمتها و عافيتم، همه آنها از تو است و تو يگانه هستي بي شريک هستي، حمد و شکر تو به خاطر آن نعمت ها بر من فرض است ولي نه تنها آنقدر که راضي شوي بلکه بعد از رضاي تو نيز شکرگزارم. آنگاه بود که خداوند نازل کرد که او بنده شکور من هست. اين گونه است شکر او. اين معنا با مختصر تفاوتي به چند طريق در کافي، تفسير قمي و عياشي[7] روايت شده است.

در نتيجه: بنا به آنچه که اشاره شد، اينگونه نيست که انبياي ديگر، غير از حضرت نوح، شاکر و سپاس گذار نبوده اند؛ بلکه همه انبياي الهي، نسبت به ديگر مردم، بهتر سپاسگذار بوده و شاکرترين بندگان خدا بوده اند. امّا نسبت به بعضي خصوصياتي که اشاره شد، سبب شده است که حضرت نوح به عبد شکور ياد شود.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ تفسير نمونه، ناصر مکارم شيرازي، ج12.

2ـ ترجمه تفسير الميزان، محمد حسین طباطبايي، ج13.

3ـ ترجمه تفسير مجمع البيان، طبرسي، ج6.

 


[1]. منتهي الادب، ج3، ماده «ش، ک، ر»، بي تا، تهران، 1426ق.

[2]. نحل / 120.

[3]. اسراء / 3؛ حسيني دشتي، مصطفي، معارف و معاريف، قم، انتشارات حجت، 1376ش، ج6، ص531.

[4]. طباطبايي، سيد محمد حسين، ترجمه تفسير الميزان، تهران، نشر فرهنگي رجاء، 1363ش، ج13، ص 63.

[5]. تفسير درّالمنثور، بيروت، مؤسسه اعلمي للمطبوعات، 1402ق، ج4، ص162.

[6]. تفسير برهان، قم، اسماعيليان، 1382ش، ج2، ص405.

[7]. کليني، محمد بن يعقوب، اصول کافي، ج2، ص99، ح29؛ تفسير قمي، ج2، ص84؛ تفسير عياشي، ج2، ص280، ح17.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
9 امرداد 01
بازدید
۱۷۶
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.