اين که در قرآن آمده حضرت سليمان از خدا خواست که به من ملکي عنايت کن که نشانگر قدرت تو باشد که بعد از من آن را به هيچ کس ديگري نداده ايآ يا اگه چيز خوبي از خدا خواسته پس اين نوعي خودخواهي در حضرت سليمان نيست که ميگوید به کس ديگري آن را نده؟ (اگه چيز خوبي هست خوب چرا پيامبران بعد از او اين را نداشته باشند)و بعد هم مگه آسمان و زمين ملک خدا نيست چرا حضرت سليمان اين چنين خواسته اي را کرده؟
چرا حضرت سليمان از خدا خواست که به من ملکي عنايت کن که نشانگر قدرت تو باشد که بعد از من آن را به هيچ کس ديگري ندادی.
پرسش
پاسخ
در سوره مبارکه «ص» در ذيل آيه شريفه 35 حضرت سليمان از خدای متعال درخواست می کند که : «و ملك و حكومتى به من عطا كن كه بعد از من سزاوار هيچكس نباشد كه تو بسيار بخشندهاى» «وَ هَبْ لِي مُلْكاً لا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدِي إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ[1]».
در پاسخ اين سؤال که «آيا از اين تقاضاى سليمان استشمام بخل نمىشود؟» مفسران مطالب بسيارى دارند كه قسمت مهمى از آن با ظاهر آيات ناهماهنگ است، آنچه از همه مناسبتر و منطقىتر به نظر مىرسد اين است كه:
اولا: حضرت سليمان يک نعمتی را برای خودش از خدای متعال درخواست می کند و طلبيدن نعمت برای خودش به معنای اين نيست که ديگران را خدا محروم نمايد تا به معنای تنگ نظری و بخل باشد. يعنی درخواست او از خدای متعال درخواست براى خودش است، نه درخواست منع از ديگران ، نمىخواهد درخواست كند كه ديگران را از سلطنتى چون سلطنت او محروم كند، و فرق است بين اينكه ملكى را مختص به خود درخواست كند، و اينكه اختصاص (به معنای اين که به ديگران ندهد) آن را به خود بخواهد.[2]
ثانيا: او از خداوند يك نوع حكومت مىخواست كه توأم با معجزات ويژهاى بوده باشد، و حكومت او را از ساير حكومتها مشخص كند، زيرا مىدانيم هر پيامبرى معجزه مخصوص به خود داشته موسى ع معجزه عصا و يد بيضا داشت، آتش براى ابراهيم سرد و خاموش شد، معجزه صالح ناقه مخصوص او بود، و معجزه پيامبر اسلام قرآن مجيد بود، سليمان نيز حكومتى داشت آميخته با اعجازهاى الهى، حكومت بر بادها، و شياطين، با ويژگيهاى بسيار ديگر. و اين براى پيامبران عيب و نقصى محسوب نمىشود كه براى خود تقاضاى معجزه ويژهاى كنند، تا وضع آنها را كاملا مشخص كند، بنا بر اين هيچ مانعى ندارد كه ديگران حكومتهاى وسيعتر و گستردهتر از سليمان پيدا كنند اما ويژگيهاى آن را نخواهند داشت.
شاهد اين سخن آيات بعد از اين آيه است كه در حقيقت اجابت اين درخواست سليمان را منعكس ساخته و سخن از تسخير باد و شياطين مىگويد، و مىدانيم اين موضوع از ويژگيهاى حكومت سليمان بود.
خلاصه اينكه سخن از كم و زياد و افزونطلبى و انحصارجويى نيست، سخن از اين است كه كمال نبوت در اين است كه از نظر اعجاز ويژگيهايى داشته باشد كه آن را از نبوت انبياى ديگر مشخص كند، و سليمان طالب اين بود.[3]
در بعضى از روايات كه از طرق اهل بيت از امام موسى بن جعفر ع نقل شده پاسخى از سؤال بخل داده شده كه بسيار جالب است.
حديث چنين است كه على بن يقطين از امام ع سؤال كرد آيا جايز است پيامبر خدا بخيل باشد؟امام ع فرمود: نه.عرض كرد پس چرا سليمان مىگويد:« رَبِّ اغْفِرْ لِي وَ هَبْ لِي مُلْكاً لا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدِي»و مفهوم و تفسير اين آيه چيست؟
امام ع فرمود: حكومت دو گونه است: حكومتى كه از طريق ظلم و غلبه و اجبار مردم به دست مىآيد، و حكومتى كه از سوى خداوند است، مانند حكومت خاندان ابراهيم و طالوت و ذو القرنين. سليمان از خداوند خواست حكومتى به او دهد كه هيچ كس نتواند بعد از او بگويد از طريق غلبه و ظلم و اجبار مردم به دست آمده است.
لذا خداوند متعال باد را مسخر فرمان او ساخت كه به نرمى هر كجا او مايل بود جريان مىيافت، و صبحگاهان فاصله يك ماه را مىپيمود، و عصرگاهان فاصله يك ماه را، و خداوند متعال اجنه را مسخر او ساخت كه براى او ساختمان مىساختند و غواصى مىكردند، و علم سخن گفتن پرندگان را به او تعليم داد، و حكومت او را در زمين پا بر جا ساخت، لذا در همان زمان و زمانهاى بعد مردم دانستند كه حكومت او هيچ شباهتى به حكومتى كه مردم آن را برمىگزينند، و يا از طريق قهر و غلبه و ستم حاصل مىشود ندارد.
على بن يقطين مىگويد عرض كردم پس تفسير اين سخن كه از پيامبر اسلام ص نقل شده كه فرمود: «رحم اللَّه اخى سليمان ابن داود ما كان ابخله» خدا رحمت كند برادرم سليمان بن داود را چه بخيل بود" چيست؟! فرمود: دو معنى دارد: نخست اينكه او بسيار در مورد نواميس و عرضش بخيل بود از اين كه كسى سخن نامناسبى در باره آنها بگويد.
ديگر اين كه منظور پيامبر ص اين بود كه اگر آيه قرآن را آن چنان كه بعضى از جهال تفسير كردهاند كه او تقاضاى حكومتى بىنظير و منحصر به خود كرد بايد او مرد بخيلى باشد.[4] (و اين طعنى است بر آنها)
نکته اخلاقی قرآنی :
به درستي در قصه هاي گذشتگان درس هاي عبرتي براي خردمندان قرار داده شد.[5]
[1] . ص / 35.
[2] . موسوى همدانى ، سيد محمد باقر ، ترجمه تفسير الميزان ، دفتر انتشارات اسلامى جامعهى مدرسين حوزه علميه قم، 1374 ش .
[3] . شيرازی ، مکارم ، تفسير نمونه ، دارالکتب الاسلاميه ، طهران ، 1374 ه ش . ج19، ص: 283.
[4] . عروسى حويزى عبد على بن جمعه ، تفسير نور الثقلين انتشارات اسماعيليان، قم ،1415 ه ق . جلد 4 صفحه 459.
[5] . قرآن كريم، سوره يوسف آيه 111
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 9 امرداد 01
- بازدید
- ۲۹۵
چرا حضرت سليمان از خدا خواست که به من ملکي عنايت کن که نشانگر قدرت تو باشد که بعد از من آن را به هيچ کس ديگري ندادی.
- نشان کردن
پرسش
اين که در قرآن آمده حضرت سليمان از خدا خواست که به من ملکي عنايت کن که نشانگر قدرت تو باشد که بعد از من آن را به هيچ کس ديگري نداده ايآ يا اگه چيز خوبي از خدا خواسته پس اين نوعي خودخواهي در حضرت سليمان نيست که ميگوید به کس ديگري آن را نده؟ (اگه چيز خوبي هست خوب چرا پيامبران بعد از او اين را نداشته باشند)و بعد هم مگه آسمان و زمين ملک خدا نيست چرا حضرت سليمان اين چنين خواسته اي را کرده؟
پاسخ
در سوره مبارکه «ص» در ذيل آيه شريفه 35 حضرت سليمان از خدای متعال درخواست می کند که : «و ملك و حكومتى به من عطا كن كه بعد از من سزاوار هيچكس نباشد كه تو بسيار بخشندهاى» «وَ هَبْ لِي مُلْكاً لا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدِي إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ[1]».
در پاسخ اين سؤال که «آيا از اين تقاضاى سليمان استشمام بخل نمىشود؟» مفسران مطالب بسيارى دارند كه قسمت مهمى از آن با ظاهر آيات ناهماهنگ است، آنچه از همه مناسبتر و منطقىتر به نظر مىرسد اين است كه:
اولا: حضرت سليمان يک نعمتی را برای خودش از خدای متعال درخواست می کند و طلبيدن نعمت برای خودش به معنای اين نيست که ديگران را خدا محروم نمايد تا به معنای تنگ نظری و بخل باشد. يعنی درخواست او از خدای متعال درخواست براى خودش است، نه درخواست منع از ديگران ، نمىخواهد درخواست كند كه ديگران را از سلطنتى چون سلطنت او محروم كند، و فرق است بين اينكه ملكى را مختص به خود درخواست كند، و اينكه اختصاص (به معنای اين که به ديگران ندهد) آن را به خود بخواهد.[2]
ثانيا: او از خداوند يك نوع حكومت مىخواست كه توأم با معجزات ويژهاى بوده باشد، و حكومت او را از ساير حكومتها مشخص كند، زيرا مىدانيم هر پيامبرى معجزه مخصوص به خود داشته موسى ع معجزه عصا و يد بيضا داشت، آتش براى ابراهيم سرد و خاموش شد، معجزه صالح ناقه مخصوص او بود، و معجزه پيامبر اسلام قرآن مجيد بود، سليمان نيز حكومتى داشت آميخته با اعجازهاى الهى، حكومت بر بادها، و شياطين، با ويژگيهاى بسيار ديگر. و اين براى پيامبران عيب و نقصى محسوب نمىشود كه براى خود تقاضاى معجزه ويژهاى كنند، تا وضع آنها را كاملا مشخص كند، بنا بر اين هيچ مانعى ندارد كه ديگران حكومتهاى وسيعتر و گستردهتر از سليمان پيدا كنند اما ويژگيهاى آن را نخواهند داشت.
شاهد اين سخن آيات بعد از اين آيه است كه در حقيقت اجابت اين درخواست سليمان را منعكس ساخته و سخن از تسخير باد و شياطين مىگويد، و مىدانيم اين موضوع از ويژگيهاى حكومت سليمان بود.
خلاصه اينكه سخن از كم و زياد و افزونطلبى و انحصارجويى نيست، سخن از اين است كه كمال نبوت در اين است كه از نظر اعجاز ويژگيهايى داشته باشد كه آن را از نبوت انبياى ديگر مشخص كند، و سليمان طالب اين بود.[3]
در بعضى از روايات كه از طرق اهل بيت از امام موسى بن جعفر ع نقل شده پاسخى از سؤال بخل داده شده كه بسيار جالب است.
حديث چنين است كه على بن يقطين از امام ع سؤال كرد آيا جايز است پيامبر خدا بخيل باشد؟امام ع فرمود: نه.عرض كرد پس چرا سليمان مىگويد:« رَبِّ اغْفِرْ لِي وَ هَبْ لِي مُلْكاً لا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ مِنْ بَعْدِي»و مفهوم و تفسير اين آيه چيست؟
امام ع فرمود: حكومت دو گونه است: حكومتى كه از طريق ظلم و غلبه و اجبار مردم به دست مىآيد، و حكومتى كه از سوى خداوند است، مانند حكومت خاندان ابراهيم و طالوت و ذو القرنين. سليمان از خداوند خواست حكومتى به او دهد كه هيچ كس نتواند بعد از او بگويد از طريق غلبه و ظلم و اجبار مردم به دست آمده است.
لذا خداوند متعال باد را مسخر فرمان او ساخت كه به نرمى هر كجا او مايل بود جريان مىيافت، و صبحگاهان فاصله يك ماه را مىپيمود، و عصرگاهان فاصله يك ماه را، و خداوند متعال اجنه را مسخر او ساخت كه براى او ساختمان مىساختند و غواصى مىكردند، و علم سخن گفتن پرندگان را به او تعليم داد، و حكومت او را در زمين پا بر جا ساخت، لذا در همان زمان و زمانهاى بعد مردم دانستند كه حكومت او هيچ شباهتى به حكومتى كه مردم آن را برمىگزينند، و يا از طريق قهر و غلبه و ستم حاصل مىشود ندارد.
على بن يقطين مىگويد عرض كردم پس تفسير اين سخن كه از پيامبر اسلام ص نقل شده كه فرمود: «رحم اللَّه اخى سليمان ابن داود ما كان ابخله» خدا رحمت كند برادرم سليمان بن داود را چه بخيل بود" چيست؟! فرمود: دو معنى دارد: نخست اينكه او بسيار در مورد نواميس و عرضش بخيل بود از اين كه كسى سخن نامناسبى در باره آنها بگويد.
ديگر اين كه منظور پيامبر ص اين بود كه اگر آيه قرآن را آن چنان كه بعضى از جهال تفسير كردهاند كه او تقاضاى حكومتى بىنظير و منحصر به خود كرد بايد او مرد بخيلى باشد.[4] (و اين طعنى است بر آنها)
نکته اخلاقی قرآنی :
به درستي در قصه هاي گذشتگان درس هاي عبرتي براي خردمندان قرار داده شد.[5]
[1] . ص / 35.
[2] . موسوى همدانى ، سيد محمد باقر ، ترجمه تفسير الميزان ، دفتر انتشارات اسلامى جامعهى مدرسين حوزه علميه قم، 1374 ش .
[3] . شيرازی ، مکارم ، تفسير نمونه ، دارالکتب الاسلاميه ، طهران ، 1374 ه ش . ج19، ص: 283.
[4] . عروسى حويزى عبد على بن جمعه ، تفسير نور الثقلين انتشارات اسماعيليان، قم ،1415 ه ق . جلد 4 صفحه 459.
[5] . قرآن كريم، سوره يوسف آيه 111
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 9 امرداد 01
- بازدید
- ۲۹۵
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.