چرا با وجود اينکه نبي خدا علم به ما قبل و بعد دارد، يعقوب نبي از يوسف پيامبر آن وقت که در چاه بودند بي اطلاع بودند ؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چرا با وجود اينکه نبي خدا علم به ما قبل و بعد دارد، يعقوب نبي از يوسف پيامبر آن وقت که در چاه بودند بي اطلاع بودند؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

مقدمه: با توجه به آيات قرآن در مورد علم غيب؛ يک دسته آيات، علم غيب را منحصر در خدا مي کند، دسته ديگر آن را براي غير خدا نيز اثبات نموده، قيد رضاي خدا را شرط مي کند، دسته اول مانند: «قل لا يعلم من في السموات و الارض الغيب»؛ «بگو در آسمان ها و زمين هيچکس غيب نمي داند» و آيه «و عنده مفتاح الغيب لايعلمها الا هو»؛ نزد اوست کليدهاي غيب که کسي جز خود او از آن اطلاع ندارد» و از دسته دوم مانند آيه «عالم الغيب فلا يظهر علي غيبه احدا الا من ارتضي من رسول»؛ «خدا عالم غيب است و احدي را بر غيب خود مسلط نمي سازد مگر کسي از فرستادگانش که او را پسنديده است».

از آيات فوق معلوم مي شود که اصل علم غيب براي خداست و اگر از کسي راضي باشد، مقداري از آن را به وي عطا مي کند. پس هيچ کس نمي تواند ادعا کند همه علم غيب نزد اوست. پيامبر اکرم  علاوه بر علم عادي که براي نوع بشر قابل تحصيل است، از علم لدّني و خدادادي (علم غيب) نيز بهره مند است. پيامبر اکرم  به حسب علوّ رتبه وجودي اش به لطف و اذن الهي به سرچشمه علم الهي متصل مي شود، و از حقايق حوادث عالم، همان گونه که در متن واقع هستند آگاه مي شود؛ يعني علم غيب پيامبر از سنخ علم الهي و متصل به منبع علم الهي است. بنابراين: بدون اراده حق تعالي پيامبر چيزي نخواهد دانست، خداوند در آيه 50 سوره انعام مي فرمايد: «بگو من نمي گويم خزينه هاي خداوند نزد من است و نيز نمي گويم علم غيب دارم و نمي گويم فرشته اي هستم، من دنبال نمي کنم مگر همان چيزي را که به سويم وحي مي شود بگو آيا کور و بينا يکسان است؟» علامه طباطبائي (ره) ذيل آيه مذکور مي فرمايند:

مراد از اينکه مي فرمايد: من علم غيب ندارم اين است که من از ناحيه خودم و به طبع خود مجهز به چيزي نيستم که با آن به اسرار نهفته اي که انسان به حسب عادت راه به علم آن ندارد راه پيدا کنم.[1]منظور علامه اين است که پيامبر به خودي خود علم غيب ندارد بلکه اگر علم غيبي دارد مرهون عنايت و توجه حق تعالي است، و اگر خداوند اراده کند پيامبر علم غيبي نخواهد داشت. بنابراين پرسش شما مبني بر اينکه نبي خدا به ما قبل و بعد علم دارد عبارتي نادرست است و عموميت ندارد. زيرا معلوم شد که علم غيب به ما قبل و ما بعد تنها نزد خداست.

با توجه به اين مقدمه، حکم در مورد يعقوب پيامبر نيز همين است زيرا اولا علم انبياء محدود است (و نامتناهي نيست) و در ضمن اين علم غيب متکي به علم و اراده پروردگار است و اگر خداوند بخواهد انبياء خواهند دانست. در تفسير نمونه مي خوانيم.

علم پيامبران نسبت به امور غيبي متکي به علم و اراده پروردگار است،  آنجا که خدا بخواهد آنها را مي داند هر چند مربوط به نزديک ترين نقاط جهان باشد. آنها را از اين نظر مي توان به مسافراني تشبيه کرد که در يک شب تاريک و ظلماني از بياباني که ابرها آسمان آن را فرا گرفته است مي گذرند، لحظه اي برق در آسمان مي زند و تا اعماق بيابان را روشن مي سازد، و همه چيز در برابر چشم اين مسافران روشن مي شود، اما لحظه اي ديگر خاموش مي شود و تاريکي همه جا را فرا مي گيرد به طوري که هيچ چيز به چشم نمي خورد.

شعر معروف سعدي ناظر به همين بيان است:

بگفت احوال ما برق جهان است               گهي پيدا و ديگر دم نهان است

گهـــي بــر طارم اعلي نشينم               گهي تا پشت پــاي خود ببينم

با توجه به اين واقعيت جاي تعجب نيست که روزي بنا به مشيت الهي براي آزمودن يعقوب از حوادث کنعان که در نزديکيش مي گذرد بي خبر باشد و روز ديگر که دوران سخت و آزمون به پايان مي رسد از مصر بوي پيراهنش را احساس کند.[2]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ ترجمه الميزان، ج1، ص185.

2ـ تفسير نمونه، ج10، ص74.

 


[1]. ترجمه الميزان، موسوي، سيد محمد باقر، دفتر انتشارات اسلامي، 1374ش، ج7، ص135.

[2]. مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، دارالکتب الاسلاميه، چاپ 22، ج10، ص74.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
9 امرداد 01
بازدید
۶۹
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.