با توجه به آيه 70 سوره يوسف، آيا حضرت يوسف، موجب متهم ساختن مردم به گناه و سرقت نشدند؟
با توجه به آيه 70 سوره يوسف، آيا حضرت يوسف، موجب متهم ساختن مردم به گناه و سرقت نشدند؟
پرسش
پاسخ
با عنايت به آيات قرآن و تفاسير، اين نکته معلوم است که آن عمل در واقع حيله اي بوده است که يوسف به کار برد تا بدان وسيله برادر مادري خود را نزد خود نگهدارد و اين باز داشتن برادر را مقدمه معرفي خود قرار داد، تا در روزي که مي خواهد خود را معرفي کند برادرش نيز مانند خودش متنعم به نعمت پروردگار و مکرم به کرامت او بوده باشد.
علامه طباطبائي (ره) ذيل آيه مذکور مي فرمايند:
«ثم اذن مؤذن ايتها العيرانکم لسارقون» (سپس ندا دهنده اي ندا در داد که اي کاروان شما سارق و دزديد) خطابي که در اين جمله آمده متوجه برادران يوسف است که برادر مادريش هم در ميان آنان است.و هيچ مانعي ندارد که گوينده، خطابي را که در حقيقت متوجه به بعضي از افراد يک جماعت است به همه آن جماعت متوجه سازد. البته اين در صورتي است که افراد آن جماعت در امر مورد خطاب از يکديگر متمايز نباشند. در قرآن کريم از اين خطاب ها بسيار است، و اين عملي که در آيه، سرقت ناميده شده که همان وجود سقايت در باروبنه برادر پدري و مادري يوسف باشد؛ امري بود که تنها قائم به او بود، نه به همه جماعت و ليکن چون هنوز او از ديگران متمايز نشده بود لذا جايز بود خطاب را متوجه جماعت کند و بگويد که اي گروه! شما دزديد. در حقيقت معناي اين خطاب در مثل چنين مقامي اين مي شود که سقايت و جام سلطنتي گم شده و يکي از شما آن را دزديده که تا تفتيش نشود معلوم نمي شود کدام يک از شما است. و به طوري که از سياق آيه بر مي آيد برادر مادري يوسف از اول از اين نقشه با خبر بوده؛ به همين جهت از اول تا به آخر هيچ حرفي نزد و اين دزدي را انکار نکرد و حتي اضطراب و ناراحتي هم به خود راه نداد چون ديگر جاي انکار و يا اضطراب نبود زيرا برادرش يوسف خود را به او معرفي نموده و او را تسلي داده بود و دلخوش ساخته بود. و قطعا در ضمن معرفي و تسليت به او گفته بود که من براي نگهداري تو چنين نقشه اي را به کار مي برم؛ و غرضم اين است که تو را نزد خود نگه دارم. پس اگر او را دزد خواند در نظر برادران به او تهمت زده نه در نظر خود او؛ و خلاصه اين نامگذاري، نامگذاري جدي و تهمت حقيقي نبوده، بلکه توصيفي صوري بوده که مصلحت لازم و جازمي آن را اقتضاء کرده است. با در نظر داشتن اين جهات، گفتار يوسف جزءِ تهمت هاي حرام شرعي نبوده که با عصمت انبياء ناسازگار باشد. به علاوه که گوينده اين کلام خود او نيز نبوده بلکه اعلام کننده فرد ديگري بوده است.[1]
معناي کلام علامه آن است که: يوسف و بنيامين با هم از ابتداء چنين قراري گذاشتند تا يوسف بتواند برادرش بنيامين را نزد خود نگهداري کند؛ و چون زمان اجراي نقشه رسيد، يوسف مستقيم نمي توانست به بنيامين بگويد دزدي کرده است زيرا در اين صورت نقشه لو مي رفت. بنابراين چون درابتداء همه با هم بودند مجبور بود بگويد اي کاروان، شما سرقت کرده ايد. يعني يکي از شما دزد است.
بنابراين اگر سئوال کننده اي بپرسد: آيا جائز بود بي گناهي را متهم به سرقت کنند (يعني بنيامين) اتهامي که آثار شومش دامان بقيه برادران را هم کم و بيش مي گرفت؟ پاسخ اين سئوال را مي توان از مطالب سابق به دست آورد و آن اين است که اين امر با توافق خود بنيامين بوده است، چرا که يوسف قبلا خود را به او معرفي کرده و او مي دانست که اين نقشه براي نگهداري او چيده شده است؛ و اما نسبت به برادران، هم تهمتي وارد نمي شد و تنها ايجاد نگراني و ناراحتي مي کرد که آن نيز در مورد يک آزمون مهم مانعي نداشت.[2]
در مورد اين آيه، مطالب ديگري نيز وارد شده است که علامه (ره) آنها را قابل اطمينان ندانسته و ردّ مي کند و ما نيز از بيان آنها خود داري مي کنيم.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ ر.ک ترجمه تفسير الميزان، ج11، ص303 و 304 و 305.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 9 امرداد 01
- بازدید
- ۶۶
با توجه به آيه 70 سوره يوسف، آيا حضرت يوسف، موجب متهم ساختن مردم به گناه و سرقت نشدند؟
- نشان کردن
پرسش
با توجه به آيه 70 سوره يوسف، آيا حضرت يوسف، موجب متهم ساختن مردم به گناه و سرقت نشدند؟
پاسخ
با عنايت به آيات قرآن و تفاسير، اين نکته معلوم است که آن عمل در واقع حيله اي بوده است که يوسف به کار برد تا بدان وسيله برادر مادري خود را نزد خود نگهدارد و اين باز داشتن برادر را مقدمه معرفي خود قرار داد، تا در روزي که مي خواهد خود را معرفي کند برادرش نيز مانند خودش متنعم به نعمت پروردگار و مکرم به کرامت او بوده باشد.
علامه طباطبائي (ره) ذيل آيه مذکور مي فرمايند:
«ثم اذن مؤذن ايتها العيرانکم لسارقون» (سپس ندا دهنده اي ندا در داد که اي کاروان شما سارق و دزديد) خطابي که در اين جمله آمده متوجه برادران يوسف است که برادر مادريش هم در ميان آنان است.و هيچ مانعي ندارد که گوينده، خطابي را که در حقيقت متوجه به بعضي از افراد يک جماعت است به همه آن جماعت متوجه سازد. البته اين در صورتي است که افراد آن جماعت در امر مورد خطاب از يکديگر متمايز نباشند. در قرآن کريم از اين خطاب ها بسيار است، و اين عملي که در آيه، سرقت ناميده شده که همان وجود سقايت در باروبنه برادر پدري و مادري يوسف باشد؛ امري بود که تنها قائم به او بود، نه به همه جماعت و ليکن چون هنوز او از ديگران متمايز نشده بود لذا جايز بود خطاب را متوجه جماعت کند و بگويد که اي گروه! شما دزديد. در حقيقت معناي اين خطاب در مثل چنين مقامي اين مي شود که سقايت و جام سلطنتي گم شده و يکي از شما آن را دزديده که تا تفتيش نشود معلوم نمي شود کدام يک از شما است. و به طوري که از سياق آيه بر مي آيد برادر مادري يوسف از اول از اين نقشه با خبر بوده؛ به همين جهت از اول تا به آخر هيچ حرفي نزد و اين دزدي را انکار نکرد و حتي اضطراب و ناراحتي هم به خود راه نداد چون ديگر جاي انکار و يا اضطراب نبود زيرا برادرش يوسف خود را به او معرفي نموده و او را تسلي داده بود و دلخوش ساخته بود. و قطعا در ضمن معرفي و تسليت به او گفته بود که من براي نگهداري تو چنين نقشه اي را به کار مي برم؛ و غرضم اين است که تو را نزد خود نگه دارم. پس اگر او را دزد خواند در نظر برادران به او تهمت زده نه در نظر خود او؛ و خلاصه اين نامگذاري، نامگذاري جدي و تهمت حقيقي نبوده، بلکه توصيفي صوري بوده که مصلحت لازم و جازمي آن را اقتضاء کرده است. با در نظر داشتن اين جهات، گفتار يوسف جزءِ تهمت هاي حرام شرعي نبوده که با عصمت انبياء ناسازگار باشد. به علاوه که گوينده اين کلام خود او نيز نبوده بلکه اعلام کننده فرد ديگري بوده است.[1]
معناي کلام علامه آن است که: يوسف و بنيامين با هم از ابتداء چنين قراري گذاشتند تا يوسف بتواند برادرش بنيامين را نزد خود نگهداري کند؛ و چون زمان اجراي نقشه رسيد، يوسف مستقيم نمي توانست به بنيامين بگويد دزدي کرده است زيرا در اين صورت نقشه لو مي رفت. بنابراين چون درابتداء همه با هم بودند مجبور بود بگويد اي کاروان، شما سرقت کرده ايد. يعني يکي از شما دزد است.
بنابراين اگر سئوال کننده اي بپرسد: آيا جائز بود بي گناهي را متهم به سرقت کنند (يعني بنيامين) اتهامي که آثار شومش دامان بقيه برادران را هم کم و بيش مي گرفت؟ پاسخ اين سئوال را مي توان از مطالب سابق به دست آورد و آن اين است که اين امر با توافق خود بنيامين بوده است، چرا که يوسف قبلا خود را به او معرفي کرده و او مي دانست که اين نقشه براي نگهداري او چيده شده است؛ و اما نسبت به برادران، هم تهمتي وارد نمي شد و تنها ايجاد نگراني و ناراحتي مي کرد که آن نيز در مورد يک آزمون مهم مانعي نداشت.[2]
در مورد اين آيه، مطالب ديگري نيز وارد شده است که علامه (ره) آنها را قابل اطمينان ندانسته و ردّ مي کند و ما نيز از بيان آنها خود داري مي کنيم.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ ر.ک ترجمه تفسير الميزان، ج11، ص303 و 304 و 305.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 9 امرداد 01
- بازدید
- ۶۶
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.