بعضي ها مي گويند ما که مي خواهيم در ايران عدالت ايجاد کنيم و با ظلم مبارزه کنيم و دين را ترويج دهيم آیا اين کار مخالف با عوامل ظهور نیست؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

مي گويند بايد جهان پر از ظلم و جور و فساد شود تا امام زمان بيايد ولي بعضي ها مي گويند ما که مي خواهيم در ايران عدالت ايجاد کنيم و با ظلم مبارزه کنيم و دين را ترويج دهيم آیا اين کار مخالف با عوامل ظهور نیست؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

طبق روايات بسياري که در دست داريم يکي از ويژگي هاي آخر الزمان، فراگيري ظلم و ستم در روي زمين است که اين مطلب با عبارات مختلفي در منابع روايي ما مورد اشاره قرار گرفته است و ما ذيلا به ذکر برخي از آنها مي پردازيم:

حضرت علي ـ عليه السلام ـ در ضمن حديثي مي فرمايند: «يازدهمين فرزند من مهدي است که زمين را پر از عدل و داد خواهد کرد همان طور که پر از ظلم و جور شده است».[1]

در روايت ديگر آمده است که امام هادي ـ عليه السلام ـ در مورد امام بعد از فرزندش حسن عسکري فرمودند: «... نبايد او را با نامش ذکر کرد تا اينکه خروج کند و زمين را از عدل و قسط مملو گرداند همان طور که ازظلم و جور پر شده است... ».[2]

رسول مکرم اسلام نيز فرمودند: «روزها و شب ها سپري نمي شوند مگر اينکه خداوند مردي از اهل بيت مرا مبعوث مي کند که همنام من است و زمين را پر از عدل و داد مي کند همان طور که از ظلم وجور پر شده است».[3] و در جايي ديگر حضرت مي فرمايند: «اگر از عمر دنيا تنها يک روز باقي مانده باشد خداوند آن روز را به قدري طولاني مي کند که مردي را از فرزندان من مبعوث گرداند که همنام من است و زمين را پر از عدل و قسط مي کند همان طور که از ظلم و جور پر شده است».[4]

روايات فراوان ديگري نيز وجود دارند که پر شدن زمين را از ظلم و جور در عصر آخر الزمان مورد اشاره قرار داده است و عدالت گستري امام زمان ـ عليه السلام ـ را نقطه پايان ظلم و ستم هاي فراگير معرفي مي نمايند. با توجه به ويژگي هاي لفظي عبارات اين روايات که متضمن همساني الفاظ عدل و قسط با ظلم و جور در استعمال است، اين معنا به ذهن مي آيد که همان طور که پس از ظهور حضرت و ثمر نشستن قيام ايشان، زمين پر از عدل و داد خواهد شد، پيش از ظهور ونتيجه دادن قيام مهدي ـ عليه السلام ـ ظلم و ستم فراگير شده است و اينجا محل اين تصور است که اگر فراگيري ظلم و ستم براي ظهور آن مصلح کل لازم است پس چرا ما مسلمانان مي بايست در راستاي عدالت گستري و ظلم ستيزي گام برداريم حال آنکه نتيجه اين عمل ما کاستن از ظلم و ستم عالم و در نتيجه به تأخير انداختن ظهور امام زمان است، پس همان بهتر که ما نيز در مسير فراگيري ظلم در جهان گام برداريم تا زمنيه ظهور امام زمان ـ عليه السلام ـ زودتر فراهم شود.

براي رفع اين تصور نادرست در باب اسباب تعجيل ظهور مصلح کل که ناشي از سوء برداشت ما از مفهوم فراگيري ظلم و ستم در آخرالزمان يا اطلاعات ناکافي ما از آموزه هاي ديني اسلام است، به نکاتي اشاره مي کنيم که با عمق بخشيدن به بينش و درک ما نسبت به فرهنگ ديني اسلام در بعد کلان و روايات مورد نظر در باب ظهور حضرت مهدي ـ عليه السلام ـ در نگاه خرد، توهم ناصحيح ما را در مورد تناقض مسأله فراگيري جور در آخر الزمان با تلاش مسلمانان در راستاي عدالت گستري و ظلم ستيزي در عصر غيبت کبري بر طرف نموده و ابعاد اين مسأله را براي ما روشن مي کند:

1. نکته اوّل اين است که در روايات مورد بحث آنچه مطرح است فراگير شدن ظلم و جور در جامعه قبل از ظهور است نه فراگير شدن ظالم به معني ظالم شدن همه افراد عالم و مي دانيم که فراگيري ظلم، با اعمال ظلم فراگير حتي يک ظالم بزرگ نيز محقق مي گردد؛ با اين توضيح که پر شدن زمين از ظلم و جور مستلزم اين نيست که همه بايد ظالم باشند بلکه وجود عده اي غيرظالم در جامعه اي که با اعمال ظلم و ستم عده اي ديگر پر از بي عدالتي شده منافاتي ندارد.

2. نکته دوم اين است که در روايات مذکور صحبت از ظلم و ظالم است و وجود ظالم مستلزم وجود گروه مظلوم است بدين معنا که تا عده اي نباشند که مورد ظلم و ستم واقع شوند مفهوم ظلم تحقق پيدا نمي کند بنابراين وجود عده اي که در زمره ظالمان نبوده بلکه در نقطه مقابل آنها يعني مظلومان قرار بگيرند ضروري و بديهي است، در نتيجه همه ظالم نيستند.

3. در روايات بسياري که در کنار روايات مورد بحث ما در منابع روايي ذکر شده اند صحبت از انسان هاي صالح و وارسته اي است که در آستانه ظهور زندگي مي کنند و زماني که حضرت صاحب الامر ـ عليه السلام ـ ظهور نمايد به ايشان ملحق مي شوند و به حضرت در به ثمر رساندن قيامشان کمک مي نمايند و در برخي از روايات آمده است که ايشان مقدمات حکومت مهدي ـ عليه السلام ـ را فراهم مي کنند. بديهي است که با اندکي دقت نظر مي توان دريافت که در آستانه ظهور امام زمان ـ عليه السلام ـ و در جامعه قبل از ظهور در عين رواج ظلم و بي عدالتي، زمينه هاي تربيتي قابل توجهي وجود دارد که توانايي پرورش انسان هايي چنين وارسته را داراست که مي توانند در زمره ياوران مخلص و از جان گذشته حضرت مهدي ـ عليه السلام ـ قرار بگيرند و براي به ثمر رساندن قيام ايشان جانفشاني کنند. هم اکنون به برخي از اين روايات اشاره مي کنيم:

در ارشاد شيخ مفيد، حديثي از امام صادق ـ عليه السلام ـ آمده است که مي فرمايد: (روزي که حضرت قيام مي کند، در کنار خانه کعبه) ندا مي دهد (بياييد به سوي) بيعت براي خدا! پس شيعيان او از گوشه و کنار زمين به سوي او مي آيند تا با او بيعت کنند.[5] بنابراين براي حضرت، شيعياني در گوشه و کنار جهان وجود دارند و مي دانيم که شيعيان حضرت ظالمان نيستند.

در روايتي از موسي بن جعفر ـ عليهم السلام ـ آمده است که حضرت مي فرمايد: خوشا به حال شيعيان ما، کساني که در عصر غيبت قائم ما به ريسمان (ولايت) ما چنگ مي زنند، در دوستي با ما و دشمني با دشمنان ما ثابت قدم اند، آنها از ما هستند و ما از آنها هستيم آنها از ما به عنوان ائمه راضي اند و ما از آنها به عنوان شيعه راضي هستيم پس خوشا به حال آن ها...[6] اين روايت نيز به وضوح نشان مي دهد که در عصر غيبت امام زمان ـ عليه السلام ـ افرادي از شيعيان اهل بيت ـ عليهم السلام ـ زندگي مي کنند که از مخلص ترين و بلندمرتبه ترين شيعيان اند و بديهي است که ايشان غير از ظالمين هستند.

پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نيز در روايتي در وصف ياران حضرت مهدي ـ عليه السلام ـ فرموده اند: مردمي از مشرق زمين قيام مي کنند و مقدمات حکومت مهدي ـ عليه السلام ـ را آماده مي نمايند.[7]

4. آياتي در قرآن وجود دارد که علاوه بر اشاره به برپايي حکومت جهاني حضرت مهدي ـ عليه السلام ـ دلالت بر وجود افراد صالح و وارسته در جامعه قبل از ظهور مي نمايد و پرواضح است که اگر فراگير شدن ظلم و جور در عالم به معني حرکت همه مردم در مسير ستم گستري و ظالم شدن همگان باشد؛ آيات مورد نظر فاقد مصداق گرديده و از نظر معنا و مفهوم ناتمام خواهند شد چرا که اگر معتقد باشيم در آستانه ظهور مي بايست همه مردم به ظلم و فساد و تباهي کشيده شده باشند اين سئوال مطرح خواهد شد که: پس مصاديق اين آيات شريفه که اشاره به ظهور مصلح کل و بر پايي حکومت عدل جهاني او دارد، چه کساني خواهند بود؟

از جمله اين آيات، آيه 105 سوره انبياست که مي فرمايد: «وَلَقَدْ کتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِن بَعْدِ الذِّکرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ»؛ ما در زبور داود بعد از تورات موسي نوشتيم که البته بندگان نيکوکار من، زمين را وارث خواهند شد» درخصوص اين آيه شريفه عده اي از مفسرين قائل به اختصاص آن به دوره ظهور و حکومت مهدي ـ عليه السلام ـ هستند که با توجه به مطالب فوق به راحتي در مي يابيم که اگر در آستانه ظهور، بندگان صالحي وجود نداشته باشند، پس مصداق عبادي الصالحون در اين آيه شريفه چه کساني خواهند بود؟

آيه ديگر، آيه 5 سوره قصص است که مي فرمايد: «وَنُرِيدُ أَن نَّمُنَّ عَلَي الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ»؛ ما اراده کرده ايم که بر مستضعفين منّت نهاده و آن ها را پيشوايان خلق قرار داده و وارث گردانيم» با صرف نظر از مباحث تفسيري اين آيه و روايات وارد شده در ذيل آن همگي دلالت بر ارتباط مستقيم اين آيه با حکومت جهاني حضرت مهدي ـ عليه السلام ـ دارند، آنچه به بحث ما ارتباط دارد اين است که در جامعه قبل از ظهور، افراد صالح و وارسته وجود دارند که با تفضل و مرحمت الهي شايستگي پيشوايي خلق و وراثت حکومت جهان را دارند گرچه با ظلم و ستم جبّاران به استضعاف کشيده شده اند.

آخرين آيه اي که در اينجا مورد اشاره قرار مي دهيم آيه 55 سوره نور است که مي فرمايد: «وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنکمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُم فِي الْأَرْضِ کمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَکنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَي لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا يَعْبُدُونَنِي لَا يُشْرِکونَ بِي شَيْئًا وَمَن کفَرَ بَعْدَ ذَلِک فَأُوْلَئِک هُمُ الْفَاسِقُونَ»؛ خدا به کساني از شما که ايمان آورده و کارهاي شايسته انجام داده اند وعده داده است که حتما آنان را در زمين جانشين خود قرار دهد همان گونه که کساني را که پيش از آنان بودند، جانشين خود قرار داد».

در اين آيه نيز سخن از وعده خداوند به مومنين و صالحين مبني بر خليفه و جانشين حق شدن آن ها در زمين است که با ظالم و فاسد شدن همه انسان ها در آخر الزمان اين آيه فاقد مصداق خواهد گرديد. بنابراين عده اي از مومنان و صالحان در آن برهه از زمان حضور و وجود دارند که خداوند وعده داده است که آنها را جانشين خود در زمين قرار دهد.

5. نکته کلي اين است که فساد و اصلاح در مقابل هم هستند و تناسبي با هم ندارند و به ملاحظه تقابل اين دو نمي توان ازايجاد ظلم و فساد و تباهي انتظار نتيجه نقطه مقابل آن يعني اصلاح و ظهور مصلح کل را داشت و اين انتظار مانند آن است که از ريختن بنزين روي آتش انتظار خاموش شدن آن و اطفاء حريق را داشته باشيم و در اين بين آن دسته رواياتي که سخن از پر شدن زمين از ظلم و جور در عصر ظهور مي گويند. در مقام بيان اوضاع و احوال جامعه قبل از ظهورند نه بيان تلازم فراگيري ظلم و ستم با ظهور اصلاح و مصلح کل و به بيان ساده تر اين روايات تنها به ما مي گويند که جامعه قبل از ظهور دچار ظلم و ستم فراوان است نه اينکه بگويند ظلم و فساد کنيد تا ظهور منجي شما محقق شود که طبعا اگر منظور اين دسته روايات اين بود به جاي عباراتي چون «کما ملئت ظلما و جورا» صريحا امر به ايجاد ظلم و ستم مي کردند.

6. نکته ديگر اين است که احکام شرعي مستفاد از آيات و روايات فراوان موجود درمنابع روايي که ناهي از ظلم و فسادند و گناهکاران و ظالمان را وعده عذاب مي دهند، در عصر غيبت امام زمان ـ عليه السلام ـ و در برهه زماني پيش از ظهور منجي نيز به قوت خود باقي اند و هيچ دليلي بر تعطيل يا نسخ آنها نداريم بنابراين هيچ پشتوانه عقلي و شرعي براي تلاش در جهت گسترش ظلم و فساد در آخر الزمان وجود ندارد.

7. روايات متعددي که دينداري و ثبات قدم در مسير حق را در آخر الزمان سخت و دشوار و شمار دينداران را کم معرفي نموده اند و در واقع محرک و مشوق اهل جامعه پيش از ظهور به دينداري راسخ تر و استوارتر هستند و مردم را از نظر روحي و اعتقادي براي عزم جدّي در صيانت و حفاظت از دين و مذهب خود آماده و مهيا مي کنند و اين نقطه مقابل ظلم گستري در اين عصر براي تسريع در امر ظهور منجي است.

8. نکته پاياني در اين باب اين است که آنچه در مورد عبارات چون «کما ملئت ظلما و جورا» احتمال بيشتري دارد، غالب شدن ظلم و جور نسبت به عدل و داد در زمين است يعني فراگيري ظلم به مفهوم غالبيت نه به مفهوم کليت به اين معنا که سراسر زمين را ظلم و فساد بگيرد و هيچ اثري از عدل و صلاح نباشد، بنابراين زمينه هاي ايمان و عمل صالح در آخر الزمان گرچه در مقام اقليّت اند امّا کماکان وجود دارند.

با توجه به نکات فوق در مجموع اين نتيجه حاصل مي شود که تلاش ما در راستاي عدالت گستري و ظلم ستيزي و رواج ديانت و خدا محوري هيچ مخالفت و تضادي با عوامل ظهور نداشته بلکه از منظر فراهم آوردن مقدمات تشکيل حکومت عدل الهي ـ که بدون شک فارغ از زمينه سازي و بستر سازي هاي لازم محقق نخواهد شد ـ امري لازم و بايسته است و آنان که در اين مسير گام بردارند در زمره مخلص ترين و مقرب ترين بندگان خدا و ان شاء الله در جمله بهترين ياوران آن مصلح کل خواهند بود. ولی در عین حال ممکن است دنیا به سوی پر شدن از ظلم و جور حرکت کند اما وظیفه ما همان انجام تکالیف شرعی است و نباید بر خلاف آن عمل نموده و خود را گرفتا عذاب الهی کنیم.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ معرفت امام عصر و تکليف منتظران، ابراهيم شفيعي.

2ـ پيرامون معرفت امام ـ عليه السلام ـ ، آيت الله صافي گلپايگاني.

 


[1]. کليني، محمد بن يعقوب، اصول کافي، تهران، دارالکتب الاسلاميه، چاپ پنجم، 1363ش، ج1، ص338.

[2]. شيخ صدوق، امالي، مرکز چاپ و نشر مؤسسه بعثه، چاپ اول، 1417ق، ص419.

[3]. شيخ مفيد، ارشاد، بيروت، دارالمفيد، چاپ دوم، 1414ق، ج2، ص340.

[4]. همان.

[5]. همان، ص379.

[6]. شيخ صدوق، کمال الدين و تمام النعمه، قم، مؤسسه نشر اسلامي، 1405ق، ص361.

[7]. صافي، لطف الله، منتخب الاثر، قم، انتشارات داوري،چاپ هفتم، بي تا، ص304.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
16 امرداد 01
بازدید
۹۷
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.