در مورد ازدواج و محل زندگي حضرت وليعصر(عج) توضيحاتي ارائه دهيد. و بگویید امام زمان اکثراً در چه محلها به روي زمين مي آيند و ما چگونه مي توانيم آن حضرت را بشناسيم؟
در مورد ازدواج و محل زندگي حضرت وليعصر(عج) توضيحاتي ارائه دهيد.
پرسش
پاسخ
پاسخ بخش اول
در مورد اين که، در غيبت کبري براي امام زمان (عج) همسر و فرزنداني هست، دليل قطعي بر وجود يا عدم وجود آن نداريم و بين علما اختلاف است و هر کدام براي اثبات مدعاي خود و ردّ ادله ديگري، تلاش نموده اند. کساني که قائل هستند براي حضرت همسر و فرزنداني است ادله اي دارند که عبارتند از:
1. قواعد کلي
احکام کلي شريعت محمدي ـ صلي الله عليه و آله و سلّم ـ اقتضا دارد که امام زمان (عج) نيز مانند ديگر پيشوايان معصوم، تشکيل خانواده داده و از سنت جدّ بزرگوارش پيروي نمايد.
مرحوم محدث نوري مي فرمايد: «(امام زمان (عج) چگونه ترک خواهند نمود چنين سنت عظيمه جدّ بزرگوار خود را، با آن همه ترغيب و تحريص، که در فعل آن، و تهديد و تخويفی که در ترک آن شده است، سزاوارترين امّت در گرفتن سنت پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلّم ـ امام هر عصر است و تاکنون کسي ترک آن را از خصايص آن جناب نشمرده است».[1] علماء ديگر، نيز به اين مطلب اشاره نموده اند[2] بنابراين، طبق قواعد کلي بايد حضرت، داراي همسر و فرزنداني باشد.
2. روايات
در رابطه با همسر يا همسران امام زمان (عج) تنها يک روايت به دست ما رسيده است که مرحوم «کفعمي» در کتاب شريف «مصباح» نقل کرده است،[3] امّا درباره اولاد آن حضرت روايات زيادي نقل شده است که مرحوم مجلسي در کتاب «بحارالانوار» بابي را به اولاد حضرت مهدي اختصاص داده است[4] و مرحوم شيخ حر عاملي، در کتاب «الايقاظ من الهجعة» از صفحه «392 تا 405» بابي را به بحث دولت فرزندان مهدي ـ عليه السّلام ـ اختصاص داده است.
امام صادق ـ عليه السّلام ـ مي فرمايد: «براي صاحب اين امر، دو غيبت است، يکي از آنها به قدري طولاني مي شود که برخي مردم مي گويند: وفات کرده و برخي مي گويند: کشته شده، و برخي مي گويند: آمده و رفته. جز تعدادي اندک از شيعيان، بر باور خود استوار مي ماند. و کسي از اقامتگاه او مطلع نمي شود، حتي فرزندان او جايگاه او را نمي دانند، به جز کسي که متصدي امور اوست».[5] در روايت ديگر از امام صادق ـ عليه السّلام ـ آمده است که مي فرمايد: «گويا نزول قائم را با اهل و عيالش، در مسجد سهله مي بينم».[6] چنان که ملاحظه کرديد روايات متعددي وارد شده است که امام زمان (عج) داراي همسر و اولاد مي باشد.
3. دعاها
علاوه بر روايات و قواعد کلي، برخي دعاها نيز که از معصومين ـ عليهم السلام ـ صادر شده، دلالت دارند بر اين که براي حضرت اهل و عيال و فرزنداني است و در حق آنها دعا شده است. در اين دعاها تعبير «وُلد»، «ذرّيه»، «اهل بيت»، «آل بيت» بکار رفته، که همه اين ها وجود فرزندان و همسر را براي آن حضرت اثبات مي کند. ما به اختصار به دو دعا اشاره مي کنيم:
الف) دعايي که به هنگام وداع سرداب مقدّس وارد شده چنين است: «و صلّ علي وليّک و وُلاتِ عهدک و الائمةِ مِن وُلده...؛ صلوات و سلام خود را به ولي امرت و اولياي عهدت و پيشوايان از فرزندانش بفرست...».[7]
ب) دعايي را که امام رضا ـ عليه السّلام ـ تعليم فرموده که در عصر غيبت خوانده شود چنين است: «اللهم اعطه في نفسه و اهله و ولده و ذُرّيّته و اُمّته و جميع رعيّته...؛[8] بار خدايا! به او درباره خودش و اهلش و فرزندانش و امتش و همه رعيتش عطا بفرما...».[9]
امّا کساني که قائل به عدم وجود همسر و فرزنداني براي امام زمان (عج) هستند (مانند: شيخ مفيد، طبرسي، بياضي،...) تمام ادله و سند احاديث و اسناد دعاها را ضعيف و غيرموثق مي دانند و قابل اعتناء نمي دانند[10] و آنها نيز در مقابل اين روايات به يک روايت که مدعاي خود را اثبات مي کند آورده اند: آن روايت اين است که: «علي بن حمزه به امام رضا ـ عليه السّلام ـ عرض کرد: که از پدرانت روايت کرده ايم که امام از دنيا نمي رود تا اين که فرزندش را ببيند. حضرت فرمود: آيا در حديث روايت کرديد: الا القائم. عرض کردم، بلي»[11] ولي بزرگان شيعه، مانند مرحوم محدث نوري،[12] و شيخ طوسي،[13] و... اين روايت را با اين بيان که امام زمان (عج) مانند ساير ائمه، پسر امام ندارد و نه آن که اصلاً پسر ندارد، توجيه کرده اند.
در نتيجه، با وجود اين که، هر دو گروه براي خود دليل هايي آورده اند، ولي نمي توان به وجود همسر و اولاد براي امام زمان (عج) قطع و يقين پيدا کرد و با اين حال نوبت به اين نکته نمي رسد که همسر و فرزندان او در چه حالي زندگي مي کنند.
پاسخ بخش دوم
از برخي روايات و حکايات معتبر چنين استفاده مي شود که امام ـ عليه السّلام ـ در عصر غيبت کبري، در مکان خاص و شهر معين استقرار دايمي ندارد؛ و به طور ناشناس در بين مردم زندگي و رفت و آمد دارد.
چنان که سدير صيرفي از امام صادق ـ عليه السّلام ـ روايت مي کند که فرمود: صاحب الامر ـ عليه السّلام ـ از اين جهت با يوسف ـ عليه السّلام ـ شباهت دارد که برادران يوسف، با اينکه عاقل و دانا بودند و قبلاً هم با وي معاشرت داشتند، وقتي به محضرش شرفياب شدند، تا خودش را معرفي ننمود، او را نشناختند، و با اينکه بين او و يعقوب ـ عليه السّلام ـ، بيش از هجده روز راه فاصله نبود، يعقوب از وي اطلاعي نداشت. پس چرا اين مردم انکار مي کنندکه خداوند همين عمل را نسبت به حجت خويش حضرت صاحب الامر ـ عليه السّلام ـ نيز انجام دهد؟! آن حضرت هم در بين مردم تردد مي کند و در بازارشان راه برود و بر فرششان قدم بگذارد ولي او را نشناسند، و به همين وضع زندگي کند تا خداوند به او اذن معرفي به مردم را بدهد».[14]
از جمله شهرهايي که به طور مسلم به مقدم مبارک امام زمان ـ عليه السّلام ـ مزين شده است مدينه طيبه، مکه معظمه، نجف اشرف، کوفه، کربلا، کاظمين، سامرا، مشهد، قم و بغداد است و نيز مقامها و مکانهايي که آن حضرت تشريف فرما شده اند متعدد است مانند مسجد جمکران، مسجد کوفه، مسجد سهله، ولي مکان معين و دايمي نمي توان براي حضرتش بيان کرد.
پس به طور خلاصه مي توان گفت که حضرت (عج) در روي زمين زندگي مي کنند و در محلهاي خاصي هم حضور پيدا کرده اند اما به هيچ وجه نمي توان گفت که حضرت در کجا هستند و در آينده کجا حضور پيدا خواهند کرد.
توجه به این مطلب لازم است که ديدار و رويارويي با آن حضرت (عج) به سه صورت ممکن است پيش آيد:
1. ديدار حضرت مهدي ـ عليه السّلام ـ با عنوان غير واقعي ايشان، به طوري که کاملاً براي ديدار کننده ناشناس باشد. اين گونه ديدار، به فراواني براي کساني که در محل زندگي ايشان سکونت دارند و يا افرادي که با ايشان برخورد مي نمايند روي مي دهد.
2. ديدار با حضرت در عنوان حقيقي ايشان (در عنوان امامت) بدون اينکه اين امر را ملاقات کننده متوجه باشد و پس از پايان گرفتن ديدار متوجه گردد که چه کسي را ملاقات کرده است اين نوع ملاقات همان حالتي است که اکثر ديدارهاي نقل شده را شامل مي گردد.
3. ديدار با حضرت با عنوان حقيقي ايشان، در حالي که ديدار کننده نيز در اثناي ملاقات متوجه باشد که ملاقات شونده حضرت امام (عج) مي باشد اين نوع ديدار بسيار کم نقل شده زيرا معمولاً مخالف مصلحت است و با غيبت تامه و کامل حضرت مهدي ـ عليه السّلام ـ منافات دارد.[15]
به هر حال هر شيعه پاک سرشتي مي تواند آن حضرت را به صورت اول و دوم ملاقات کند ولي بايد توفيق رفيقش شود، از گناهان و موارد شبهه و مشکوک پرهيز کرده و درون خويش را از گناه پاک کند، و از طرفي به ايمان و يقين و صفات پسنديده، انجام واجبات و مستحبات و ذکر حق تعالي جان خود را آراسته کرده، در رفع نيازمنديهاي مردم و اصلاح جامعه کوشا باشد، تا نور ولايت او در دل، و جمال او در چشمش تابيدن گيرد.
گفتم که روي ماهت از من چرا نهان است گفتا تو خود حجابي، ورنه رخم عيان است[16]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ سيماي آفتاب، حبيب الله طاهري، انتشارات مشهور، ص 498ـ494.
2ـ امام مهدي، تحقيق مرکز مطالعات و پژوهش هاي فرهنگي حوزه علميه، رسول رضوي، انتشارات مرکز مديريت حوزه علميه.
3ـ سپيده اميد، مرکز پژوهش هاي اسلامي صدا و سيما، سيد حسين اسحاقي، بوستان کتاب، قم (انتشارات دفتر تبليغات اسلامي).
4ـ حکومت جهاني مهدي(عج)، آيت الله العظمي مکارم شيرازي، قم، انتشارات نسل جوان.
[1]. نوري، ميرزا حسين، نجم الثاقب، قم، انتشارات مسجد مقدس جمکران، چاپ اول، ص224.
[2]. مرحوم نهاوندي، العبقري الحسان، ج2، ص134.
[3]. نجم الثاقب، همان، ص25.
[4]. مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، بيروت، داراحياء التراث العربي، چاپ دوم، 1403ق، ج53، ص149ـ145.
[5]. بحارالانوار، همان، ج53، ص148.
[6]. نجم الثاقب، همان، ص225.
[7]. بحارالانوار، همان، ج102، ص228.
[8]. همان، ج95، ص332.
[9]. ر.ک: طاهري، حبيب الله، سيماي آفتاب، قم، انتشارات مشهدي، چاپ اول، 1378ش، ص 498ـ494.
[10]. جزيرة الخضراء، ترجمه محمد سپهري، قم، انتشارات دفتر تبليغات، چاپ دوم، 1374ش، ص225ـ217.
[11]. شيخ طوسي، غيبت، قم، معارف اسلامي، چاپ دوم، 1417ق، ص134.
[12]. نجم الثاقب، همان، ص226.
[13]. غيبت، همان، ص137.
[14]. مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، تهران، دارالکتب الاسلاميه، ج2، ص154.
[15]. رجالي تهراني، عليرضا، صد پرسش و پاسخ پيرامون امام زمان (عج)، قم، انتشارات نبوغ، چاپ يازدهم، 1382ش، ص151ـ152.
[16]. با استفاده از صد پرسش و پاسخ پيرامون امام زمان (عج)، همان.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 16 امرداد 01
- بازدید
- ۶۰
در مورد ازدواج و محل زندگي حضرت وليعصر(عج) توضيحاتي ارائه دهيد.
- نشان کردن
پرسش
در مورد ازدواج و محل زندگي حضرت وليعصر(عج) توضيحاتي ارائه دهيد. و بگویید امام زمان اکثراً در چه محلها به روي زمين مي آيند و ما چگونه مي توانيم آن حضرت را بشناسيم؟
پاسخ
پاسخ بخش اول
در مورد اين که، در غيبت کبري براي امام زمان (عج) همسر و فرزنداني هست، دليل قطعي بر وجود يا عدم وجود آن نداريم و بين علما اختلاف است و هر کدام براي اثبات مدعاي خود و ردّ ادله ديگري، تلاش نموده اند. کساني که قائل هستند براي حضرت همسر و فرزنداني است ادله اي دارند که عبارتند از:
1. قواعد کلي
احکام کلي شريعت محمدي ـ صلي الله عليه و آله و سلّم ـ اقتضا دارد که امام زمان (عج) نيز مانند ديگر پيشوايان معصوم، تشکيل خانواده داده و از سنت جدّ بزرگوارش پيروي نمايد.
مرحوم محدث نوري مي فرمايد: «(امام زمان (عج) چگونه ترک خواهند نمود چنين سنت عظيمه جدّ بزرگوار خود را، با آن همه ترغيب و تحريص، که در فعل آن، و تهديد و تخويفی که در ترک آن شده است، سزاوارترين امّت در گرفتن سنت پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلّم ـ امام هر عصر است و تاکنون کسي ترک آن را از خصايص آن جناب نشمرده است».[1] علماء ديگر، نيز به اين مطلب اشاره نموده اند[2] بنابراين، طبق قواعد کلي بايد حضرت، داراي همسر و فرزنداني باشد.
2. روايات
در رابطه با همسر يا همسران امام زمان (عج) تنها يک روايت به دست ما رسيده است که مرحوم «کفعمي» در کتاب شريف «مصباح» نقل کرده است،[3] امّا درباره اولاد آن حضرت روايات زيادي نقل شده است که مرحوم مجلسي در کتاب «بحارالانوار» بابي را به اولاد حضرت مهدي اختصاص داده است[4] و مرحوم شيخ حر عاملي، در کتاب «الايقاظ من الهجعة» از صفحه «392 تا 405» بابي را به بحث دولت فرزندان مهدي ـ عليه السّلام ـ اختصاص داده است.
امام صادق ـ عليه السّلام ـ مي فرمايد: «براي صاحب اين امر، دو غيبت است، يکي از آنها به قدري طولاني مي شود که برخي مردم مي گويند: وفات کرده و برخي مي گويند: کشته شده، و برخي مي گويند: آمده و رفته. جز تعدادي اندک از شيعيان، بر باور خود استوار مي ماند. و کسي از اقامتگاه او مطلع نمي شود، حتي فرزندان او جايگاه او را نمي دانند، به جز کسي که متصدي امور اوست».[5] در روايت ديگر از امام صادق ـ عليه السّلام ـ آمده است که مي فرمايد: «گويا نزول قائم را با اهل و عيالش، در مسجد سهله مي بينم».[6] چنان که ملاحظه کرديد روايات متعددي وارد شده است که امام زمان (عج) داراي همسر و اولاد مي باشد.
3. دعاها
علاوه بر روايات و قواعد کلي، برخي دعاها نيز که از معصومين ـ عليهم السلام ـ صادر شده، دلالت دارند بر اين که براي حضرت اهل و عيال و فرزنداني است و در حق آنها دعا شده است. در اين دعاها تعبير «وُلد»، «ذرّيه»، «اهل بيت»، «آل بيت» بکار رفته، که همه اين ها وجود فرزندان و همسر را براي آن حضرت اثبات مي کند. ما به اختصار به دو دعا اشاره مي کنيم:
الف) دعايي که به هنگام وداع سرداب مقدّس وارد شده چنين است: «و صلّ علي وليّک و وُلاتِ عهدک و الائمةِ مِن وُلده...؛ صلوات و سلام خود را به ولي امرت و اولياي عهدت و پيشوايان از فرزندانش بفرست...».[7]
ب) دعايي را که امام رضا ـ عليه السّلام ـ تعليم فرموده که در عصر غيبت خوانده شود چنين است: «اللهم اعطه في نفسه و اهله و ولده و ذُرّيّته و اُمّته و جميع رعيّته...؛[8] بار خدايا! به او درباره خودش و اهلش و فرزندانش و امتش و همه رعيتش عطا بفرما...».[9]
امّا کساني که قائل به عدم وجود همسر و فرزنداني براي امام زمان (عج) هستند (مانند: شيخ مفيد، طبرسي، بياضي،...) تمام ادله و سند احاديث و اسناد دعاها را ضعيف و غيرموثق مي دانند و قابل اعتناء نمي دانند[10] و آنها نيز در مقابل اين روايات به يک روايت که مدعاي خود را اثبات مي کند آورده اند: آن روايت اين است که: «علي بن حمزه به امام رضا ـ عليه السّلام ـ عرض کرد: که از پدرانت روايت کرده ايم که امام از دنيا نمي رود تا اين که فرزندش را ببيند. حضرت فرمود: آيا در حديث روايت کرديد: الا القائم. عرض کردم، بلي»[11] ولي بزرگان شيعه، مانند مرحوم محدث نوري،[12] و شيخ طوسي،[13] و... اين روايت را با اين بيان که امام زمان (عج) مانند ساير ائمه، پسر امام ندارد و نه آن که اصلاً پسر ندارد، توجيه کرده اند.
در نتيجه، با وجود اين که، هر دو گروه براي خود دليل هايي آورده اند، ولي نمي توان به وجود همسر و اولاد براي امام زمان (عج) قطع و يقين پيدا کرد و با اين حال نوبت به اين نکته نمي رسد که همسر و فرزندان او در چه حالي زندگي مي کنند.
پاسخ بخش دوم
از برخي روايات و حکايات معتبر چنين استفاده مي شود که امام ـ عليه السّلام ـ در عصر غيبت کبري، در مکان خاص و شهر معين استقرار دايمي ندارد؛ و به طور ناشناس در بين مردم زندگي و رفت و آمد دارد.
چنان که سدير صيرفي از امام صادق ـ عليه السّلام ـ روايت مي کند که فرمود: صاحب الامر ـ عليه السّلام ـ از اين جهت با يوسف ـ عليه السّلام ـ شباهت دارد که برادران يوسف، با اينکه عاقل و دانا بودند و قبلاً هم با وي معاشرت داشتند، وقتي به محضرش شرفياب شدند، تا خودش را معرفي ننمود، او را نشناختند، و با اينکه بين او و يعقوب ـ عليه السّلام ـ، بيش از هجده روز راه فاصله نبود، يعقوب از وي اطلاعي نداشت. پس چرا اين مردم انکار مي کنندکه خداوند همين عمل را نسبت به حجت خويش حضرت صاحب الامر ـ عليه السّلام ـ نيز انجام دهد؟! آن حضرت هم در بين مردم تردد مي کند و در بازارشان راه برود و بر فرششان قدم بگذارد ولي او را نشناسند، و به همين وضع زندگي کند تا خداوند به او اذن معرفي به مردم را بدهد».[14]
از جمله شهرهايي که به طور مسلم به مقدم مبارک امام زمان ـ عليه السّلام ـ مزين شده است مدينه طيبه، مکه معظمه، نجف اشرف، کوفه، کربلا، کاظمين، سامرا، مشهد، قم و بغداد است و نيز مقامها و مکانهايي که آن حضرت تشريف فرما شده اند متعدد است مانند مسجد جمکران، مسجد کوفه، مسجد سهله، ولي مکان معين و دايمي نمي توان براي حضرتش بيان کرد.
پس به طور خلاصه مي توان گفت که حضرت (عج) در روي زمين زندگي مي کنند و در محلهاي خاصي هم حضور پيدا کرده اند اما به هيچ وجه نمي توان گفت که حضرت در کجا هستند و در آينده کجا حضور پيدا خواهند کرد.
توجه به این مطلب لازم است که ديدار و رويارويي با آن حضرت (عج) به سه صورت ممکن است پيش آيد:
1. ديدار حضرت مهدي ـ عليه السّلام ـ با عنوان غير واقعي ايشان، به طوري که کاملاً براي ديدار کننده ناشناس باشد. اين گونه ديدار، به فراواني براي کساني که در محل زندگي ايشان سکونت دارند و يا افرادي که با ايشان برخورد مي نمايند روي مي دهد.
2. ديدار با حضرت در عنوان حقيقي ايشان (در عنوان امامت) بدون اينکه اين امر را ملاقات کننده متوجه باشد و پس از پايان گرفتن ديدار متوجه گردد که چه کسي را ملاقات کرده است اين نوع ملاقات همان حالتي است که اکثر ديدارهاي نقل شده را شامل مي گردد.
3. ديدار با حضرت با عنوان حقيقي ايشان، در حالي که ديدار کننده نيز در اثناي ملاقات متوجه باشد که ملاقات شونده حضرت امام (عج) مي باشد اين نوع ديدار بسيار کم نقل شده زيرا معمولاً مخالف مصلحت است و با غيبت تامه و کامل حضرت مهدي ـ عليه السّلام ـ منافات دارد.[15]
به هر حال هر شيعه پاک سرشتي مي تواند آن حضرت را به صورت اول و دوم ملاقات کند ولي بايد توفيق رفيقش شود، از گناهان و موارد شبهه و مشکوک پرهيز کرده و درون خويش را از گناه پاک کند، و از طرفي به ايمان و يقين و صفات پسنديده، انجام واجبات و مستحبات و ذکر حق تعالي جان خود را آراسته کرده، در رفع نيازمنديهاي مردم و اصلاح جامعه کوشا باشد، تا نور ولايت او در دل، و جمال او در چشمش تابيدن گيرد.
گفتم که روي ماهت از من چرا نهان است گفتا تو خود حجابي، ورنه رخم عيان است[16]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ سيماي آفتاب، حبيب الله طاهري، انتشارات مشهور، ص 498ـ494.
2ـ امام مهدي، تحقيق مرکز مطالعات و پژوهش هاي فرهنگي حوزه علميه، رسول رضوي، انتشارات مرکز مديريت حوزه علميه.
3ـ سپيده اميد، مرکز پژوهش هاي اسلامي صدا و سيما، سيد حسين اسحاقي، بوستان کتاب، قم (انتشارات دفتر تبليغات اسلامي).
4ـ حکومت جهاني مهدي(عج)، آيت الله العظمي مکارم شيرازي، قم، انتشارات نسل جوان.
[1]. نوري، ميرزا حسين، نجم الثاقب، قم، انتشارات مسجد مقدس جمکران، چاپ اول، ص224.
[2]. مرحوم نهاوندي، العبقري الحسان، ج2، ص134.
[3]. نجم الثاقب، همان، ص25.
[4]. مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، بيروت، داراحياء التراث العربي، چاپ دوم، 1403ق، ج53، ص149ـ145.
[5]. بحارالانوار، همان، ج53، ص148.
[6]. نجم الثاقب، همان، ص225.
[7]. بحارالانوار، همان، ج102، ص228.
[8]. همان، ج95، ص332.
[9]. ر.ک: طاهري، حبيب الله، سيماي آفتاب، قم، انتشارات مشهدي، چاپ اول، 1378ش، ص 498ـ494.
[10]. جزيرة الخضراء، ترجمه محمد سپهري، قم، انتشارات دفتر تبليغات، چاپ دوم، 1374ش، ص225ـ217.
[11]. شيخ طوسي، غيبت، قم، معارف اسلامي، چاپ دوم، 1417ق، ص134.
[12]. نجم الثاقب، همان، ص226.
[13]. غيبت، همان، ص137.
[14]. مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، تهران، دارالکتب الاسلاميه، ج2، ص154.
[15]. رجالي تهراني، عليرضا، صد پرسش و پاسخ پيرامون امام زمان (عج)، قم، انتشارات نبوغ، چاپ يازدهم، 1382ش، ص151ـ152.
[16]. با استفاده از صد پرسش و پاسخ پيرامون امام زمان (عج)، همان.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 16 امرداد 01
- بازدید
- ۶۰
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.