آية انذار کدام آية است و چگونه بر وجود امام زمان دلالت مي کن...

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آية انذار کدام آية است و چگونه بر وجود امام زمان دلالت مي کند؟
پاسخ کارشناسی

پاسخ

در قرآن کريم آيات زيادي وجود دارند که در به صراحت دلالت بر انذار مي نمايند که از جمله اين آيات آيه کريمه 7 سوره مبارکه «رعد» مي باشد: « وَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلَآ أُنزِلَ عَلَيْهِ أيَةٌ مِّن رَّبِّهِ‏ إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ»[1]و آنها که کافر شدند مي گويند چرا آيت (و اعجازي) از پروردگارش بر او نازل نشده؟ تو تنها بيم دهنده، و براي هر گروهي هدايت کننده (امامي در هر عصري) است.
در آيه شريفه فوق به دو قسم دعوت کننده اشاره گرديده: «اوّل دعوت کننده اي که کارش انذار است، و ديگر دعوت کننده اي که کارش هدايت است. حتماً سوال خواهيد کرد که ميان انذار و هدايت چه تفاوت است؟ در پاسخ مي گوئيم که انذار براي آن است که گمراهان از بيراهه به راه آيند، و در متن صراط مستقيم جاي گيرند ولي هدايت براي آن است که مردم را پس از آمدن به راه به پيش ببرد. در حقيقت «منذر» هم چون علّت محدثه و ايجاد کننده است، و هادي به منزله علت مبقيّه و نگهدارنده و پيش برنده، و اين همان چيزي است که ما از آن تعبير به رسول و امام مي کنيم. رسول تأسيس شريعت مي کند و امام حافظ و نگهبان شريعت است (شکي نيست که هدايت کننده بر شخص پيامبر در موارد ديگر اطلاق شده اما به قرينه ذکر «منذر» در آيه فوق مي فهميم که منظور از هدايت کننده کسي است که راه پيامبر را ادامه مي دهد و حافظ و نگهبان شريعت او است)[2] به هر حال «از اين آيه بر مي آيد که زمين هيچ وقت از هدايت گري که مردم را به سوي حق هدايت کند خالي نمي شود، يا بايد پيغمبري (که هم منذر است و هم هادي) باشد و يا هادي ديگري که مردم را به سوي حق به امر خدا هدايت کند.»[3] و او همان امام معصوم در هر زماني مي باشد.
رواياتي متعدد که از پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در کتب شيعه و سني نقل شده که فرمود: من منذرم و علي هادي است،اين تفسير را کاملاً تاييد مي کند: «فخر رازي در ذيل همين آيه 7 سوره رعد و در تفسير آن از ابن عباس چنين نقل مي کند: وضع رسول الله يده علي صدره فقال انا المنذر، ثمّ اومأ الي منکب علي ـ عليه السلام ـ و قال انت الهادي، بک يهتدي المهتدون من بعدي: پيامبر دست اش را بر سينه خود گذاشت و فرمود: منم منذر (بيم دهنده) سپس بر شانه علي اشاره کرد و فرمود توئي هادي و به وسيله تو بعد از من هدايت يافتگان هدايت مي شوند. اين روايت را دانشمند معروف اهل تسنن (علامه ابن کثير) در تفسير خود، و هم چنين (علامه ابن صباغ مالکي) در فصول المهمّه و (گنجي شافعي) در کفايه الطالب، و (طبري) در تفسير خود و (ابو حيان اندلسي) در کتاب تفسيرش به نام (بحر المحيط) و نيز (علامه نيشابوري) در تفسير خويش و گروه ديگري نقل کرده اند.[4] و در کتاب (معاني الاخبار) به سند خود از محمد بن مسلم روايت کرده که گفت: به حضرت صادق ـ عليه السلام ـ عرض کردم: در تفسير جمله «انما انت منذر و لکل قوم هاد» چه مي فرمائيد؟ فرمود: هر امامي هادي هر قومي است در زمان خودشان و در (کافي) به سند خود از (فضيل) روايت کرده که گفت: از امام صادق ـ عليه السلام ـ پرسيدم معناي جمله «و لکل قوم هاد» چيست؟ فرمود: هر امامي هادي مردمان قرني است که وي در ميان آنان زندگي مي کند. و در همان کتاب به سند خود از ابي بصير روايت مي کندکه گفت: به امام صادق ـ عليه السلام عرض کردم : معناي آيه «انما انت منذر و لکل قوم هاد» چيست؟ فرمود: رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در تفسير آن فرموده: من منذرم و علي هادي است، حال به نظر تو اي ابا محمد! آيا در امروز هادي و هدايت گري وجود دارد؟ عرض کردم: فدايت شوم، همواره از شما هادياني يکي پس از ديگري وجود داشته تا نوبت به شخص شما رسيده، فرمود خدا رحمتت کند اي ابا محمد، اگر اين چنين بود که وقتي آيه که در حق مردي (امامي) نازل شده با مردن آن مرد مي مرد، قرآن مي مرد ولي قرآن کريم در باز ماندگان جاري است چنانچه در گذشتگان جاري بود.»[5] علاّمه طباطبايي قدّس سرّه در ذيل اين حديث و در تفسير اين آيه مي گويد: «شمول آيه شريفه به علي ـ عليه السلام ـ از باب جري بر مصداق است، که از همين باب بر باقي ائمه ـ عليهم السلام ـ نيز جريان مي يابد و مقصود از رواياتي هم که مي گفتند: آيه در حق علي ـ عليه السلام ـ نازل شده، همين جري است.»[6]
بنابر اين از آياتي که ضرورت وجود امام معصوم در هر عصر و زمان از آن استفاده مي شود، آيه هدايت يا به تعبيري آيه انذار است. از اين آيه مبارکه به روشني استفاده مي شود که به طور عموم بايد در هر زماني براي هر قومي هدايت کننده به سوي حق وجود داشته باشد و اين حقيقت با روايات معتبري که به بعضي از آن ها اشاره گرديد و نيز آيات قرآني و براهين عقلي سازگاري دارد. زيرا مقتضاي ربوبيت الهي اين است که در هر زماني براي مردم حجتي قرار دهد، تا آنان را به حق و غايت و هدف از خلق، هدايت کند. و بر همين اساس مي فرمايد: «الذي خلق فسوّي و الذي قدّر فهدي»[7] (خدايي) که آفريد و منظم کرد و همان که اندازه گيري کرد و هدايت نمود. اين سنّت در نوع بشر و انسان نيز جاري است، به اين معنا که خداوند مردم را خلق نمود و هر چيز را جاي خودش قرار داد و تقدير کرد که آنان را به کمالات شان راهنمايي کند و به طور حتم، اين هدف را از راه اسباب طبيعي که همان وجود هاديان معصوم از هر خطا و اشتباه است، دنبال مي کند. آيه شريفه فوق دلالت دارد که زمين هيچ گاه از هادي به حق خالي نمي ماند، خواه نبي باشد يا غير نبي. و اطلاق آيه «لکل قوم هاد» منحصر بودن هادي در انبيا را نفي مي کند، زيرا در غير اين صورت لازم مي آيد در عصرهايي که از نبي خالي است، حجت و هادي براي بشر وجود نداشته باشد.
نتيجه مطالب گذشته اين مي شود: که در هر زماني زمين از حجت خالي نباشد، خواه نبي باشد يا امام و وصي. و از آن جهت که در عصر ما اين حجت حاضر نيست، ناگزير با اعتقاد به وجود او، قائل به غيبت و استتار او مي شويم. که درود خداوند بر او باد تا هنگامي که آسمان و زمين برپا مي باشد.

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1ـ تفسير نمونه، ج10.
2ـ تفسير ترجمه الميزان، ج11.
3ـ ترجمه تفسير الميزان، ج1، بحث امامت.
4ـ ترجمه تفسير الميزان، ج2، بحث نبوت.
 
پي نوشت ها:
[1] . رعد / 7.
[2] . تفسير نمونه، ج10، ص 131.مکارم شيرازي.
[3] . ترجمه تفسير الميزان، ج11، ص 417.موسوي همداني.
[4] . تفسير نمونه، ج10، ص 132.
[5] . ترجمه تفسير الميزان، ج11، ص 449.
[6] . ترجمه تفسير الميزان، ج11، ص 449.
[7] . اعلي، آيه 2ـ 3.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
14 بهمن 93
بازدید
۳٬۵۰۹
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.