مقصود از «کلُّ مَنْ عَلَيْهَا فَانٍ وَيَبْقَي وَجْهُ رَبِّک ذُو الْجَلَالِ وَالْإِکرَامِ» چيست؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

مقصود از «کلُّ مَنْ عَلَيْهَا فَانٍ وَيَبْقَي وَجْهُ رَبِّک ذُو الْجَلَالِ وَالْإِکرَامِ» چيست؟ آيا همه نابود مي شوند و وجود به عدم تبديل مي شود؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

کلمه «فان» در آيه شريفه به معناي هلاکت مطلق که اشياء به صورت کامل نابود و تبديل به عدم گردند نيست، زيرا صريح آيات الهي اين است که، انسان بعد از مرگ به سوي خداوند متعال باز مي گردد، همانند آيه «...إِنَّا لِلّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعونَ[1]».«ما متعلق به خداييم و به سوي او بازگشت مي کنيم» و آيه «...ثُمَّ يُحْيِيکمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ[2]». «مجددا زنده مي کند شما را و برگشت شما به سوي خداوند مي باشد»؛ و آيه مبارکه «...وَاللّهُ يَقْبِضُ وَيَبْسُطُ وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ[3]». «خداوند است که مي گيرد و مي دهد و به سوي او بازگشت شماست.

با توجه به اين آيات، مشخص مي شود که بعد جسماني انسان بعد از مرگ دگرگون و تبديل به عناصر ديگر مي شود. لکن بعد روحاني انسان به سمت خداوند متعال باز مي گردد، و لازمه ارجاع اين است که شيء موجود باشد تا بتواند به سمت خداوند باز گردد، وگرنه بازگشت امور عدمي به سمت خدا معنا نخواهد داشت؛ زيرا ارجاع به سمت خداوند متعال و بهره گيري از نعمت هاي جهان آخرت فرع بر وجود است و امور عدمي موجود نمي باشند تا نعمت ها شامل آنها شود. در نتيجه مراد از فان در آيه شريفه به معناي هلاکت مطلق نيست، بلکه منظور از هلاکت و نابودي و فناء بهم خوردن نظام است نه از بين رفتن مواد، مثلا اگر يک ساختمان به وسيله زلزله متلاشي شود در اين جا هالک و فاني بر آن صدق مي کند در حالي که مواد آن موجود است و تنها نظامش از هم گسيخته است و مي دانيم در پايان اين جهان خورشيد بي فروغ و ماه تاريک و کوه ها از هم متلاشي مي شوند و موجودات زنده همه، مي ميرند اين است معناي هلاکت آنها».[4]

قرآن کريم در سوره قصص در همين موضوع مي فرمايند: «...کلُّ شَيْءٍ هَالِک إِلَّا وَجْهَهُ... [5]». با توجه به اين که شي مساوي با وجود مي باشد معناي آيه اين گونه مي شود (هر موجودي به غير از خداوند متعال هالک و نابود است) تفاوت اين آيه، با آيه «کل من عليها فان» در اين است که اين آيه فقط شامل موجودات صاحب عقل (انسان و جنّ) است و لکن در آيه شريفه «کلُّ شَيْءٍ هَالِک...» اشاره به فناء و نابودي همه موجودات مي کند.

خلاصه سخن اين است که همه موجودات ما سوي الله، فنا شونده و ميرا هستند. مادامي که خداوند بخواهد آنها وجود و حيات و ساير صفات را دارند و هر گاه نخواهد موجودات نابود مي شوند. و چون اين وجود و صفات مخلوقات از آن خود آنها نيست، بنابراين چه قبل از خلقت و چه بعد از خلقت، همواره ما فقير و نيازمند و در معرض زوال هستيم.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ تفسير نمونه، آيت الله مکارم شيرازي و همکاران، ج16.

2ـ ترجمه تفسير الميزان، سيد محمد باقر موسوي همداني، ج19.

3ـ معاد از نظر روح و جسم، گفتار مرحوم فلسفي، 3 جلد، هيئت نشر معارف اسلامي.

4ـ معاد در قرآن، حسين مظاهري، چاپ صدرا، 1368.

5ـ معاد و حيات پس از مرگ، آيت الله مکارم شيرازي، انتشارات سرور، 76.

 


[1]. بقره / 156.

[2]. بقره / 28.

[3]. بقره / 245.

[4]. مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، انتشارات دارالکتب اسلامي، چاپ 1374ش، ج16، ص192.

[5]. قصص / 88.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
17 امرداد 01
بازدید
۱۸۸
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.