خداوند در بيشتر آيات معاد را جسماني دانسته و فرموده حتي قادريم سر انگشتان شما را هم مثل سابق بيافرينيم؛ ولي از پارهای از آیات فهميده مي شود که در آخرت بيشتر مردم به صورت اعمال خود يا درندگان ظاهر مي شوند، آيا اين دو دسته از آیات با همدیگر تناقضي ندارند؟
خداوند در بيشتر آيات معاد را جسماني دانسته و ... ولي از پارهای از آیات فهميده مي شود که در آخرت بيشتر مردم به صورت اعمال خود يا درندگان ظاهر مي شوند، آيا اين دو دسته از آیات با همدیگر تناقضي ندارند؟
پرسش
پاسخ
ميان آن دسته از آیات که دلالت دارد که خداوند انسان ها را با جسم شان محشور مي کند و آیاتی که دلالت دارد خداوند انسانها را با صور باطني و ملکوتي اعمال شان محشور میکند، هيچ تناقضي وجود ندارد؛ توضيح اينکه اسلام بيان کرده است که معاد انسان ها هم جسماني و هم روحاني است. يعني انسان با جسم و روح خود محشور مي شود اگر انسان به واسطه ملکات زشت و خوبي که در دنيا کسب کرده است از عالم مادي رحلت کند، در روز قيامت که روزآشکار شدن اسرار و ظاهر شدن بواطن انسانهاست، همان ملکات که کسب کرده است به صورت اصلي خود در آن روز ظاهر مي شود. و در نتيجه به صورت نور يا ظلمت همراه انسان است پس وقتي مي گوييم حشر هم مي تواند با جسم باشد و هم با صورت عمل منظور اين است که جسم در جسمانيت خود باقي است و روح با ملکاتي که کسب کرده به صورت اصلي خود بر مي گردد.
براي نمونه خداوند در سوره طه مي فرمايد: «وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِکرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنکا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى[1]»؛ هر کس از ياد من اعراض کند همانا معيشتش تنگ شود و روز قيامت نابينا محشورش مي کنيم».
در اين آيه صورت باطني اعراض از ذکر خدا که در دنيا به شکل ملکه درآمده، نابينايي در روز قيامت است. در عين حال خداوند حشر انسان را به نابينايي نسبت داده است و اين حشر همواره حشر جسماني است که در آيات ديگر مي فرمايد.
و نيز در سوره حديد مي فرمايد: «يَسْعَى نُورُهُم بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمَانِهِم[2]»؛ نور عمل انسان هاي مؤمن در پيش رويشان و سمت راست شان در حرکت است».
اين به آن معناست که نور مؤمنين که چهره باطني و ملکوتي اعمال نيک ايشان است، همراه با آنها در حرکت است. پس اينجا دو گونه حشر را مي توان در نظر گرفت: يکي اينکه انسان با جسم محشور مي شود. اما صورتش که عبارت از ظهور ملکات اوست دگرگون است. کما اينکه پيغمبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: «بعضي از مردم به صورت هايي محشور و برانگيخته مي شوند که ميمون ها و خوک ها در مقايسه با آنها زيباترند».[3]
و گونه ديگري که مي توان در نظر گرفت اين است که بگوييم ظهور ملکات همراه انسان است، نه آن که شکل انسان را تغيير دهد. روایت زیر مؤید این احتمال است:
«وقتي مؤمن بميرد شش صورت با او داخل قبرش مي شود و آن شش صورت زيبا يکي در طرف راست و ديگري در طرف چپش و سومي در مقابل و يکي پشت سر و ديگري در نزد پاي او قرار مي گيرد و آن صورتي که از همه زيباتر است بر بالاي سر او قرار مي گيرد و از صورت هاي ديگر مي پرسد که شما که هستيد؟ صورتي که در طرف راست است مي گويد من نماز اين مؤمن هستم. صورتي که در طرف چپ اوست مي گويد من زکات هستم و صورتي که در پشت سر او است مي گويد: من حج و عمره او هستم و صورتي که جلوي روي او قرار دارد مي گويد: من روزه او هستم و صورتي که در نزد پاي او قرار مي گيرد مي گويد من برّ و نيکي هايي که بر مردم داشته هستم. چون آنها خود را معرفي کردند از آن صورت زيباتر که بالاي سر مؤمن قرار دارد مي پرسند، شما که هستيد؟ او در پاسخ مي گويد: من ولايت آل محمد ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ هستم.[4]
اين روايت و آيه قبل که (به عنوان مثال عنوان شد) نشان مي دهد صورت نيک و بد اعمال انسان از انسان جدا شده است و در حشر همواره با او خواهند بود. پس حشر انسان با صور گوناگون منافاتي با معاد جسماني ندارد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ انديشه اسلامي(1)، آيت الله جعفر سبحاني و دکتر محمد محمد رضايي، بخش ششم.
2ـ معارف اسلامي (1)، محمد سعيدي مهر و امير ديواني، فصل دوم.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 17 امرداد 01
- بازدید
- ۵۷
خداوند در بيشتر آيات معاد را جسماني دانسته و ... ولي از پارهای از آیات فهميده مي شود که در آخرت بيشتر مردم به صورت اعمال خود يا درندگان ظاهر مي شوند، آيا اين دو دسته از آیات با همدیگر تناقضي ندارند؟
- نشان کردن
پرسش
خداوند در بيشتر آيات معاد را جسماني دانسته و فرموده حتي قادريم سر انگشتان شما را هم مثل سابق بيافرينيم؛ ولي از پارهای از آیات فهميده مي شود که در آخرت بيشتر مردم به صورت اعمال خود يا درندگان ظاهر مي شوند، آيا اين دو دسته از آیات با همدیگر تناقضي ندارند؟
پاسخ
ميان آن دسته از آیات که دلالت دارد که خداوند انسان ها را با جسم شان محشور مي کند و آیاتی که دلالت دارد خداوند انسانها را با صور باطني و ملکوتي اعمال شان محشور میکند، هيچ تناقضي وجود ندارد؛ توضيح اينکه اسلام بيان کرده است که معاد انسان ها هم جسماني و هم روحاني است. يعني انسان با جسم و روح خود محشور مي شود اگر انسان به واسطه ملکات زشت و خوبي که در دنيا کسب کرده است از عالم مادي رحلت کند، در روز قيامت که روزآشکار شدن اسرار و ظاهر شدن بواطن انسانهاست، همان ملکات که کسب کرده است به صورت اصلي خود در آن روز ظاهر مي شود. و در نتيجه به صورت نور يا ظلمت همراه انسان است پس وقتي مي گوييم حشر هم مي تواند با جسم باشد و هم با صورت عمل منظور اين است که جسم در جسمانيت خود باقي است و روح با ملکاتي که کسب کرده به صورت اصلي خود بر مي گردد.
براي نمونه خداوند در سوره طه مي فرمايد: «وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِکرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنکا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى[1]»؛ هر کس از ياد من اعراض کند همانا معيشتش تنگ شود و روز قيامت نابينا محشورش مي کنيم».
در اين آيه صورت باطني اعراض از ذکر خدا که در دنيا به شکل ملکه درآمده، نابينايي در روز قيامت است. در عين حال خداوند حشر انسان را به نابينايي نسبت داده است و اين حشر همواره حشر جسماني است که در آيات ديگر مي فرمايد.
و نيز در سوره حديد مي فرمايد: «يَسْعَى نُورُهُم بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمَانِهِم[2]»؛ نور عمل انسان هاي مؤمن در پيش رويشان و سمت راست شان در حرکت است».
اين به آن معناست که نور مؤمنين که چهره باطني و ملکوتي اعمال نيک ايشان است، همراه با آنها در حرکت است. پس اينجا دو گونه حشر را مي توان در نظر گرفت: يکي اينکه انسان با جسم محشور مي شود. اما صورتش که عبارت از ظهور ملکات اوست دگرگون است. کما اينکه پيغمبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: «بعضي از مردم به صورت هايي محشور و برانگيخته مي شوند که ميمون ها و خوک ها در مقايسه با آنها زيباترند».[3]
و گونه ديگري که مي توان در نظر گرفت اين است که بگوييم ظهور ملکات همراه انسان است، نه آن که شکل انسان را تغيير دهد. روایت زیر مؤید این احتمال است:
«وقتي مؤمن بميرد شش صورت با او داخل قبرش مي شود و آن شش صورت زيبا يکي در طرف راست و ديگري در طرف چپش و سومي در مقابل و يکي پشت سر و ديگري در نزد پاي او قرار مي گيرد و آن صورتي که از همه زيباتر است بر بالاي سر او قرار مي گيرد و از صورت هاي ديگر مي پرسد که شما که هستيد؟ صورتي که در طرف راست است مي گويد من نماز اين مؤمن هستم. صورتي که در طرف چپ اوست مي گويد من زکات هستم و صورتي که در پشت سر او است مي گويد: من حج و عمره او هستم و صورتي که جلوي روي او قرار دارد مي گويد: من روزه او هستم و صورتي که در نزد پاي او قرار مي گيرد مي گويد من برّ و نيکي هايي که بر مردم داشته هستم. چون آنها خود را معرفي کردند از آن صورت زيباتر که بالاي سر مؤمن قرار دارد مي پرسند، شما که هستيد؟ او در پاسخ مي گويد: من ولايت آل محمد ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ هستم.[4]
اين روايت و آيه قبل که (به عنوان مثال عنوان شد) نشان مي دهد صورت نيک و بد اعمال انسان از انسان جدا شده است و در حشر همواره با او خواهند بود. پس حشر انسان با صور گوناگون منافاتي با معاد جسماني ندارد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ انديشه اسلامي(1)، آيت الله جعفر سبحاني و دکتر محمد محمد رضايي، بخش ششم.
2ـ معارف اسلامي (1)، محمد سعيدي مهر و امير ديواني، فصل دوم.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 17 امرداد 01
- بازدید
- ۵۷
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.