آیا امکان بخشش گناهان در عالم برزخ وجود دارد؟
آیا امکان بخشش گناهان در عالم برزخ وجود دارد؟
پرسش
پاسخ
برای جواب این سوال لازم است که چند مطلب را به عنوان مقدمه ذکر کنیم:
1. انسان در سیر معادی خود و در بازگشت به سوی خداوند باید عوالم و نظام هایی را طی کرده تا به لقای خداوند ـحال چه با اسمای رحمتش و چه با اسمای غضبش ـ برسد.[1]
2. هر نظام و عالمی دارای احکام، آثار و معیارهای خاصّی است و لازمه ورود به آن ها تحول پیدا کردن و اکتساب قابلیّت برای متناسب شدن با آن عوالم است.[2]
3. اهل ایمانی که محجوب به حجاب ها و متلوّن به رنگ های مخصوص و آلوده به گناهان و تعلّقاتند به همین صورت نمی توانند به لقای حق برسند، بلکه باید با حرکت، تحوّل و تکامل خود را از این ناپاکی ها پاک کرده و از همه وابستگی ها به غیر خدا منقطع شده و روحی باشد که جز حق، خواست حق، حب حقّ، عشق به حق چیز دیگری نباشد تا بتواند لیاقت ورود به نظام و عالم قرب الهی را پیدا کند.[3] یعنی دارای قلب سلیم شوند همان قلبی که خداوند در این آیه به آن اشاره فرموده است: «يَوْمَ لَا يَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ[4]»؛ روزی که هیچ مال و فرزندی سود نمی دهد مگر کسی که دلی پاک به سوی خدا بیاورد».
جواب:
پس از ذکر این مقدمه می گوئیم آن چه از متون اسلامی از آیات و روایات استفاده می شود دلالت دارد، بر این که روح انسان پس از ورود به عالم برزخ، بر اساس نظام برزخی و مسیری که در نظام دنیوی داشته به سیر و حرکت خود برای تکامل یافتن ادامه می دهد و این حرکت تکاملی برای کسانی که مقصدشان ملاقات با اسمای رحمت خداوند است به صورت تحمل فشارها، سختی ها و گرفتاری ها در حدّ نظام برزخی خواهد بود که این خود موجب تذکیه و طهارت روح مومن شده و تا حدودی که عالم برزخ اقتضا می کند قسمت مهمّی از حجاب ها را از چهره روح کنار می زند به عنوان مثال امام رضا ـ علیه السلام ـ در تفسیر آیه شریفه: «فَيَوْمَئِذٍ لَّا يُسْأَلُ منکم عَن ذَنبِهِ إِنسٌ وَلَا جَانٌّ[5]»؛ فرموده است: مراد این است که همانا کسی که به حقّ معتقد باشد و سپس گناهی را مرتکب شود و در دنیا توبه نکرده باشد در عالم برزخ مورد عذاب واقع می شود و در روز قیامت به صورتی از قبر بیرون می آید که هیچ گناهی ندارد تا از آن سوال شود.[6]
در روایتی دیگر از معصوم ـ علیه السلام ـ در تفسیر همین آیه چنین نقل شده است که معنای آیه اینست که کسی که تولّی امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ و تبرّی از دشمنان ایشان داشته باشد و حلال خداوند را حلال و حرام خداوند را حرام بشمارد سپس با این وضع مرتکب گناه شود و در دنیا توبه نکند در عالم برزخ مورد عذاب واقع می شود و در روز قیامت در حالی از قبر خارج می شود که گناهی بر او نیست تا در مورد آن از او سوال کنند.[7]
هر چند انسان با مردن، دستش از این دنیا و کارهای نیک کوتاه می شود، چرا که عالم برزخ و قیامت عالم حساب است نه عمل، ولی در روایات آمده است که بعضی از کارهای نیک آن چنان دارای اثرند که حتی بعد از مرگ انسان نیز باعث خشنودی روح و رهایی از عذاب و موجب تطهیر آن از آلودگی ها و گناهان می شود چنان چه در روایتی از حضرت رسول ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ نقل شده است که فرموده اند: «اذا مات المؤمن انقطع عمله الا من ثلاث صدقة جاریة او علم ینفع به او ولد صالح یدعوله؛ زمانی که مومنی می میرد عمل او قطع می شود، مگر سه عمل: صدقه جاریه که در راه خدا انجام داده،علمی که موجب نفع دیگران میشود وفرزند صالحی که برای او دعا کند».[8]
و در روایت دیگری ابراهیم بن محمد از امام صادق ـ علیه السلام ـ نقل می کند که آن بزرگوار از رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ نقل فرمودند که عیسی بن مریم بر گوری می گذشت دید صاحب آن قبر در عذاب است سال آینده نیز بر سر همان گور عبور کرد، دید صاحب آن قبر در عذاب نیست، به درگاه خداوند عرضه داشت: ای پروردگار من سال اول از این محلّ عبور کردم صاحب این قبر را در عذاب دیدم و الآن می بینم عذاب ندارد، سرّ آن چیست؟ وحی رسید: ای روح الله، علّتش اینست که برای او فرزندی صالح به مرتبه ادراک و کمال رسید و جادّه ای را باز سازی نمود و یتیمی را جای داد، این کارها را برای پدر و رضای من انجام داد من هم در مقابل احسان چنین فرزندی پدر او را آمرزیدم.[9]
و در روايت دیگری از امام صادق ـ علیه السلام ـ نقل شده است که نمازگذاردن از سوی میّت باعث رفع تنگی و وسعت بخشیدن بر او می شود.[10]
و نیز از بیان حضرت رسول ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ در مورد افرادی هم چون سعد ـ که انسانی وارسته و بزرگواری بود ـ که از فشار قبر به جهت آلودگی به بدخلقی به خانواده، ایمن نيستند، بیانگر این حقیقت است که برای قرب به حق و لقای اسمای رحمت حضرت حق باید از همه آلودگی ها مبرّا بود و چون در دنیا این آلودگی ـ عصبانیّت و کج خلقی ـ پاک نشد بر اساس حرکت و تکامل برزخی با فشارها و عذاب ها در حدّ نظام برزخی پاک می شود.[11]
نتیجه:
نتیجه این که در عالم برزخ امکان بخشش گناه وجود دارد و آیات و روایات گواه بر این است که درعالم برزخ هم نتیجه اعمال هست و هم حرکت و تکامل، و این تکامل برای فرد مومن، پاک شدن از آلودگی ها و خلاصی از رنگ ها و تعلّقات به سبب صدقات جاریه به علم نافع و فرزند صالح و خیرات دیگران در حدّ نظام برزخی است و برای شخص کافر و معاند فرو رفتن بیش تر در ضلالت، طرد و دوری از خداوند در حدّ نظام برزخی است هر چند که تکامل برزخی از نوع تکامل دنیایی نیست و در عالم برزخ تکامل به معنای عروج و نزدیک شدن به مراحل بالاتر کمال است.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ عروج روح، محمد شجاعی.
2ـ معاد از نظر روح و جسم، فلسفی.
[1] . شجاعی، مهدی، عروج روح، ص 103.
[2] . همان.
[3] . کاشفی، محمدرضا، از مرگ تا قیامت، ص 62.
[4] . شعراء/ 89 ـ 88.
[5] . الرحمن / 39.
[6] . مجلسی، بحار الانوار، باب صفة المحشر، ج 7، ص 92.
[7] . مجلسی، بحار الانوار، باب 8، ج 6، ص 246.
[8] . مجلسی، بحار الانوار، ثواب الهدایه، ج 2، ص22.
[9] . ربانی میانجی، حسین، معاد از دیدگاه قرآن، حدیث و عقل، ص 363.
[10] . شجاعی، محمد، عروج روح، ص 121.
[11] . همان.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 16 امرداد 01
- بازدید
- ۴۰۲
آیا امکان بخشش گناهان در عالم برزخ وجود دارد؟
- نشان کردن
پرسش
آیا امکان بخشش گناهان در عالم برزخ وجود دارد؟
پاسخ
برای جواب این سوال لازم است که چند مطلب را به عنوان مقدمه ذکر کنیم:
1. انسان در سیر معادی خود و در بازگشت به سوی خداوند باید عوالم و نظام هایی را طی کرده تا به لقای خداوند ـحال چه با اسمای رحمتش و چه با اسمای غضبش ـ برسد.[1]
2. هر نظام و عالمی دارای احکام، آثار و معیارهای خاصّی است و لازمه ورود به آن ها تحول پیدا کردن و اکتساب قابلیّت برای متناسب شدن با آن عوالم است.[2]
3. اهل ایمانی که محجوب به حجاب ها و متلوّن به رنگ های مخصوص و آلوده به گناهان و تعلّقاتند به همین صورت نمی توانند به لقای حق برسند، بلکه باید با حرکت، تحوّل و تکامل خود را از این ناپاکی ها پاک کرده و از همه وابستگی ها به غیر خدا منقطع شده و روحی باشد که جز حق، خواست حق، حب حقّ، عشق به حق چیز دیگری نباشد تا بتواند لیاقت ورود به نظام و عالم قرب الهی را پیدا کند.[3] یعنی دارای قلب سلیم شوند همان قلبی که خداوند در این آیه به آن اشاره فرموده است: «يَوْمَ لَا يَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ[4]»؛ روزی که هیچ مال و فرزندی سود نمی دهد مگر کسی که دلی پاک به سوی خدا بیاورد».
جواب:
پس از ذکر این مقدمه می گوئیم آن چه از متون اسلامی از آیات و روایات استفاده می شود دلالت دارد، بر این که روح انسان پس از ورود به عالم برزخ، بر اساس نظام برزخی و مسیری که در نظام دنیوی داشته به سیر و حرکت خود برای تکامل یافتن ادامه می دهد و این حرکت تکاملی برای کسانی که مقصدشان ملاقات با اسمای رحمت خداوند است به صورت تحمل فشارها، سختی ها و گرفتاری ها در حدّ نظام برزخی خواهد بود که این خود موجب تذکیه و طهارت روح مومن شده و تا حدودی که عالم برزخ اقتضا می کند قسمت مهمّی از حجاب ها را از چهره روح کنار می زند به عنوان مثال امام رضا ـ علیه السلام ـ در تفسیر آیه شریفه: «فَيَوْمَئِذٍ لَّا يُسْأَلُ منکم عَن ذَنبِهِ إِنسٌ وَلَا جَانٌّ[5]»؛ فرموده است: مراد این است که همانا کسی که به حقّ معتقد باشد و سپس گناهی را مرتکب شود و در دنیا توبه نکرده باشد در عالم برزخ مورد عذاب واقع می شود و در روز قیامت به صورتی از قبر بیرون می آید که هیچ گناهی ندارد تا از آن سوال شود.[6]
در روایتی دیگر از معصوم ـ علیه السلام ـ در تفسیر همین آیه چنین نقل شده است که معنای آیه اینست که کسی که تولّی امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ و تبرّی از دشمنان ایشان داشته باشد و حلال خداوند را حلال و حرام خداوند را حرام بشمارد سپس با این وضع مرتکب گناه شود و در دنیا توبه نکند در عالم برزخ مورد عذاب واقع می شود و در روز قیامت در حالی از قبر خارج می شود که گناهی بر او نیست تا در مورد آن از او سوال کنند.[7]
هر چند انسان با مردن، دستش از این دنیا و کارهای نیک کوتاه می شود، چرا که عالم برزخ و قیامت عالم حساب است نه عمل، ولی در روایات آمده است که بعضی از کارهای نیک آن چنان دارای اثرند که حتی بعد از مرگ انسان نیز باعث خشنودی روح و رهایی از عذاب و موجب تطهیر آن از آلودگی ها و گناهان می شود چنان چه در روایتی از حضرت رسول ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ نقل شده است که فرموده اند: «اذا مات المؤمن انقطع عمله الا من ثلاث صدقة جاریة او علم ینفع به او ولد صالح یدعوله؛ زمانی که مومنی می میرد عمل او قطع می شود، مگر سه عمل: صدقه جاریه که در راه خدا انجام داده،علمی که موجب نفع دیگران میشود وفرزند صالحی که برای او دعا کند».[8]
و در روایت دیگری ابراهیم بن محمد از امام صادق ـ علیه السلام ـ نقل می کند که آن بزرگوار از رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ نقل فرمودند که عیسی بن مریم بر گوری می گذشت دید صاحب آن قبر در عذاب است سال آینده نیز بر سر همان گور عبور کرد، دید صاحب آن قبر در عذاب نیست، به درگاه خداوند عرضه داشت: ای پروردگار من سال اول از این محلّ عبور کردم صاحب این قبر را در عذاب دیدم و الآن می بینم عذاب ندارد، سرّ آن چیست؟ وحی رسید: ای روح الله، علّتش اینست که برای او فرزندی صالح به مرتبه ادراک و کمال رسید و جادّه ای را باز سازی نمود و یتیمی را جای داد، این کارها را برای پدر و رضای من انجام داد من هم در مقابل احسان چنین فرزندی پدر او را آمرزیدم.[9]
و در روايت دیگری از امام صادق ـ علیه السلام ـ نقل شده است که نمازگذاردن از سوی میّت باعث رفع تنگی و وسعت بخشیدن بر او می شود.[10]
و نیز از بیان حضرت رسول ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ در مورد افرادی هم چون سعد ـ که انسانی وارسته و بزرگواری بود ـ که از فشار قبر به جهت آلودگی به بدخلقی به خانواده، ایمن نيستند، بیانگر این حقیقت است که برای قرب به حق و لقای اسمای رحمت حضرت حق باید از همه آلودگی ها مبرّا بود و چون در دنیا این آلودگی ـ عصبانیّت و کج خلقی ـ پاک نشد بر اساس حرکت و تکامل برزخی با فشارها و عذاب ها در حدّ نظام برزخی پاک می شود.[11]
نتیجه:
نتیجه این که در عالم برزخ امکان بخشش گناه وجود دارد و آیات و روایات گواه بر این است که درعالم برزخ هم نتیجه اعمال هست و هم حرکت و تکامل، و این تکامل برای فرد مومن، پاک شدن از آلودگی ها و خلاصی از رنگ ها و تعلّقات به سبب صدقات جاریه به علم نافع و فرزند صالح و خیرات دیگران در حدّ نظام برزخی است و برای شخص کافر و معاند فرو رفتن بیش تر در ضلالت، طرد و دوری از خداوند در حدّ نظام برزخی است هر چند که تکامل برزخی از نوع تکامل دنیایی نیست و در عالم برزخ تکامل به معنای عروج و نزدیک شدن به مراحل بالاتر کمال است.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ عروج روح، محمد شجاعی.
2ـ معاد از نظر روح و جسم، فلسفی.
[1] . شجاعی، مهدی، عروج روح، ص 103.
[2] . همان.
[3] . کاشفی، محمدرضا، از مرگ تا قیامت، ص 62.
[4] . شعراء/ 89 ـ 88.
[5] . الرحمن / 39.
[6] . مجلسی، بحار الانوار، باب صفة المحشر، ج 7، ص 92.
[7] . مجلسی، بحار الانوار، باب 8، ج 6، ص 246.
[8] . مجلسی، بحار الانوار، ثواب الهدایه، ج 2، ص22.
[9] . ربانی میانجی، حسین، معاد از دیدگاه قرآن، حدیث و عقل، ص 363.
[10] . شجاعی، محمد، عروج روح، ص 121.
[11] . همان.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 16 امرداد 01
- بازدید
- ۴۰۲
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.