آيا وقتي ما بر سر قبور عالمان و صالحان مي رويم، آیا مي توانيم از آنان در مسائل مان کمک بگيريم؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آيا وقتي ما بر سر قبور عالمان و صالحان مي رويم، آیا مي توانيم از آنان در مسائل مان کمک بگيريم؟ چگونه آنها اين کار را انجام مي دهند؟ آيا همان طور که آنها به ما کمک مي کنند، ممکن است ارواح انسان هاي شرور ما را آزار و اذيت کنند؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

مقدمه: انسان براي رسيدن به مقصود خويش، بايد به اسباب و وسايل متوسل شود. مثلا اگر بخواهد زمين خشک و بايري را تبديل به مزرعه اي سر سبز و يا باغي آباد کند، بايد زمين را شخم بزند، نهال يا دانه و بذر درون زمين بکارد، به موقع کود و آب بدهد و يا براي رسيدن به طبقه دوّم ساختمان بايد از پله هاي آن بالا رود. و همين طور در ساير کارهاي روزمره زندگي، انسان به اسباب و وسايل براي رسيدن به مقصود خود تمسک و توسل مي جويد و بر اين اساس، توسل لازمه زندگي انسان در جهان هستي است؛ جهاني که بر آن قانون اسباب و مسببات حکم فرماست.

بنابراين خداوند ـ که هستي عالم از اوست ـ خود براي اعطاي فيض خويش، مجاري و اسبابي را قرار داده است. به همين اساس، خداوند اموري را به عنوان اسباب در جهت تقرب و نزديکي به درگاه خويش بر آمدن حاجات، قرار داده است و ما را امر به توسل به آن امور کرده است. و مي فرمايد: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّکمْ تُفْلِحُونَ[1]». اي گروه مؤمنان پرواي الهي داشته باشيد و به سوي او وسيله تحصيل کنيد.

و اين کلمه وسيله معنايي وسيع و گسترده دارد و شامل هر آنچه که صلاحيت نزديک کردن انسان به پيشگاه خداوند را دارد، مي شود. و انسان مي تواند به شعائر الهي هم چون قرآن کريم، کعبه و ملائکه الهي و يا بندگان مطيع و صالح خداوند متوسل شود، يعني همان کساني که به سبب به جاي آوردن حق عبوديت و بندگي، مقرب درگاه الهي اند مانند: انبياء، اوصيا، ملائکه الهي، شهيدان و عالمان و مؤمنان و در يک کلام بندگان صالح، که خود را به اوج بندگي و معرفت حضرت حق رسانده اند توسل به آنها اولويت دارد.

و وقتي ما بر مزار عالمان و صالحان مي رويم و از آنها حاجت مي خواهيم، به خاطر قرب و منزلتي است که آنها نزد خداوند دارند و به خاطر آبرويي است که در درگاه الهي کسب کرده اند. و ما آنها را به کمک و ياري مي خوانيم، تا خداوند به خاطر مقام و آبرويي که دارند خواسته آنها را فراهم کند و مي توان گفت خداوند افرادي را واسطه فيض قرار مي دهد، يعني به وسيله آنان فيض و رحمتش را به ديگران مي رساند، مثلا پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ را وسيله قرار مي دهد، تا بندگانش را بيامرزد و قرآن کريم به کساني که گناه کرده اند، فرمان مي دهد سراغ پيامبر روند و توسط ايشان طلب مغفرت کنند و پيامبر براي آنان طلب آمرزش کند و نيز نويد مي بخشد در اين موقع خدا را توبه پذير و رحيم خواهيد يافت.[2]

به همين خاطر می‌توانیم مسائل مان را  بر سر قبور  عالمان و صالحان مطرح کنیم، و از آنان بخواهيم و یا آنان را واسطه قرار دهيم، که انسان هايي پاک و مقرب درگاه الهي هستند و مي توانند در حق متوسلان خود طلب دعاي خير کنند و آنها به خاطر اذن و اراده الهي، مي توانند در عالم تکوين تصرف کنند، مثلا مريض را شفاء دهند و اين ولايت تکوين اولياي الهي، از سوي خداوند است که به آنها عطا شده است و از اين رو، درخواست حاجت از اولياي الهي همراه با اين اعتقاد است که، آنان مستقل از اراده و نيروي الهي، توان هيچ گونه تأثير گذاري را در عالم ندارند؛ هر چه انجام مي دهند به اذن و اراده الهي است و خداوند در قبال اعمالي که انجام داده اند و خود را به بالاترين مرتبه بندگي رسانده اند، اين اختيار را به آنها داده که شفاعت کنند و حاجات بندگان را بر آورده سازند، تا خداوند نخواهد آنها نمي توانند به ما کمکي کنند و حاجات و خواسته ما را بر آورده سازند و در اين کار هيچ گونه استقلالي از خود ندارند، بلکه به خواسته و اراده الهي است.

علت اينکه خداوند به پيامبران و اولياي الهي، چنين نقشي را داده تا مردم به آنها به عنوان واسطه و سبب بنگرند، اين است که اولا: خداوند، با اين کار، اولياي خود را در کانون توجه مردم قرار مي دهد تا مردم در عمل به آنها مراجعه و از آنان الگوگيري کنند تا به طريق هدايت و سعادت دست يابند. ثانيا: از آنجا که اولياي الهي و پيامبران، انسان هايي مثل خود ما هستند؛[3] خيلي زودتر و راحت تر مي توانيم با آنها ارتباط عاطفي و نزديک برقرار کنيم و همين ارتباط سريع، ما را به اين اسوه ها نزديک مي کند و ما را در معرض هدايت آنان قرار مي دهد.

و انسان تا وقتي که در دنيا است داراي اختيار و اراده است و موجودي است که از خود اختيار دارد و اين وصف به خاطر روح اوست نه به لحاظ بدن، زيرا جسم به پيروي از روح عمل مي کند. امّا هنگامي که از دنيا مي رود، روح او آزادي کامل ندارد، بلکه به بدن مثالي و برزخي تعلق مي گيرد و از هر جهت آزاد نيست، بنابراين داراي اختيار و تصرف در عالم ماده نيست، ولي ارواح انبياء و اولياء و شهداء و صالحين به دليل احاطه و قدرت وجودي، بر عالم ماده احاطه دارند و به اذن الهي از حوادث عالم ماده با خبرند، حتي قدرت اختيار و تصرف در عالم ماده را دارند، به همين خاطر توسل به آن ارواح مقدس موجب پي آمدهاي متعدد و برکاتي فراوان است، و از اين باب در قرآن درباره رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ آمده است: از هر امتي شاهد و گواهي بر اعمالشان مي آوريم و تو را نيز بر آنان گواه خواهيم آورد؛[4] و پيامبر بر تمام گواهان و انبياء احاطه دارد و به عنوان گواه و شاهد در قيامت درباره کارکرد آنها شهادت مي دهد، پس ارواح مقدس انبياء و اولياء و صالحان مي توانند به لحاظ احاطه وجودي از عالم دنيا و ماده با خبر شوند و تصرفاتي داشته باشند، ولي ساير ارواح چنين قدرتي را ندارند.

و ارواح خبيثه هم بعد از مردن و جدا شدن از جسم در محلي قرار مي گيرند که در روايات از آن محل به وادي و محل برهوت ياد شده است،[5] و چون اين ارواح موقعي که در دنيا بودند مرتکب گناه و معصيت در دنيا بودند، و پس از مرگ دچار عذاب و رنج هستند و در برهوت قرار مي گيرند تا به اعمالشان رسيدگي شود و علامه طباطبايي مي گويد: حال انسان در برزخ شبيه است به حال کسي که براي رسيدگي اعمالي که از وي سرزده، به يک سازمان قضايي احضار شود و بازجويي و بازپرسي گردد و به تنظيم و تکميل پرونده اش بپردازند، آنگاه در انتظار محاکمه و بازداشت به سر مي برد.[6] بنابراين ارواح در عالم برزخ آزاد نيستند و نمي توانند به هر جاي که بخواهند بروند.

و ارواح خبيثه هم که در انتظار محاکمه الهي هستند و در عالم برزخ هيچ گونه اختياري از خود ندارند و نمي توانند به هر جايي که خواستند سر بزنند و به همين خاطر نمي توانند هيچ گونه آزار و اذيتي را متوجه ما کنند و هر چه هست فقط به اذن و خواسته الهي است و تا خدا نخواهد و اذن ندهد هيچ روحي به اين دنيا و عالم ماده سرنزند و حتي روح مؤمن هم که در برخي از روايات آمده که اذن مي گيرد و به همراه فرشته اي که مأمور اوست، به خانواده خودش سر مي زند آزاد نيست که هر وقتي بخواهد، به خانواده خود سربزند.[7]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ يکصد و هشتاد پرسش، آيت الله مکارم شيرازي، ص113 ـ 118.

2ـ شيعه پاسخ مي گويد، آيت الله مکارم شيرازي، ص230 ـ 251.

3ـ تفسير نمونه، آيت الله مکارم شيرازي، ج4، ص364.

 


[1]. مائده / 35.

[2]. نساء / 64.

[3]. کهف / 110.

[4]. نساء / 41.

[5]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، ج34، ص340، باب الثالث.

[6]. طباطبائي، سيد محمد حسين، شيعه در اسلام، نشر دارالکتب الاسلاميه، ص101.

[7]. تهرانی، سيد محمد حسين، معاد شناسي، نشر حکمت، ج3، ص222.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
16 امرداد 01
بازدید
۷۰
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.