طبق روایات بعضي افراد پس از تحمّل مقداري عذاب از گناهان پاک شده و وارد بهشت مي شوند، آيا ممکن است بهشتيان پس از مدتي وارد جهنم شوند؟
آيا ممکن است بهشتيان پس از مدتي وارد جهنم شوند؟
پرسش
پاسخ
برای پاسخ به این سوال لازم است آیه مبارکه 108 سوره هود بررسی شود، زیرا آیه مذکور پاسخ این سوال را روشن میکند. خداوند مي فرمايد: «وَأَمَّا الَّذِينَ سُعِدُواْ فَفِي الْجَنَّةِ خَالِدِينَ فِيهَا مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالأَرْضُ إِلاَّ مَا شَاء رَبُّک عَطَاء غَيْرَ مَجْذُوذٍ[1]» امّا آن ها که سعادتمند و خوشبخت شدند، جاودانه در بهشت خواهند ماند، تا آسمان ها و زمين بر پاست، مگر آن چه پروردگارت بخواهد، بخششي است قطع نشدني».
حال در این آیه مبارکه چند سوال مطرح است:
اوّل:منظور از آسمان ها و زمين چيست؟ با آن که مي دانيم روز قيامت آسمان و زمين نابود مي شوند؟
دوّم:منظور از استثناء مذکور در آيه مبارکه چه کساني هستند؟ و آيا شامل گروه خاصي مي شود؟
سوّم:منظور از خلود در آيه چيست؟
پاسخ به اين سه سؤال ما را به مقصود نزديک مي کند.
در جواب به سؤال اوّل، مفسران گفته اند مراد از اين که مي فرمايد: مادامي که آسمان ها و زمين پا برجاست، مسئله خلود و جاودانگي است[2] و در واقع نوعي کنايه است از اين که بفهماند، بهشتيان و دوزخيان در بهشت و جهنم جاویدان اند مگر اين که خداوند بخواهد.
در پاسخ به قسمت دوّم سؤال گفته اند منظور از «...إِلاَّ مَا شَاء رَبُّک...»آن است که خداوند تبارک و تعالي قدرت آن را دارد که بهشتيان را از بهشت خارج کند امّا هيچ گاه اين کار را نمي کند.[3]
علامه طباطبايي (ره) مي فرمايد: ماده جذذ به معناي قطع است و عطاء غير مجذوذ به معناي عطاي قطع نشدني است. اين معنا ضروري کتاب و سنت است که بهشت آخرت، بهشت جاویدان است و کسي که جزايش بهشت باشد تا ابد از آن بيرون نمي شود. آيات و روايات هم در اين معنا آن قدر زياد است که ديگر براي هيچ کسی ترديدي باقی نمي گذارد هر چند دلالت کتاب بر اين که پاره اي از کساني که داخل جهنم مي شوند بيرون مي آيند به اين پايه از ضرورت و وضوح نيست. امّا اين استثناء در آيه مي خواهد بفهماند،با اين که بهشت عطايي قطع نشدني و نعمتي همیشگی است، با این حال چنين نيست که اگر کسي داخل آن شود ديگر از خدا سلب قدرت شده و نتواند او را بيرون کند.[4]
با عنايت به مطالب فوق ، قسمت سوّم سؤال نيز تا حدّي مشخص مي شود. خلود در اصل لغت به معناي بقاي طولاني و هم به معني ابديت آمده است بنابراين کلمه خلود به تنهايي دليل بر ابديت نيست؛ زيرا هر نوع بقاء طولاني را شامل مي شود. با توجه به آيات و روايات و شواهد فراوان از احاديث اهل بيت ـ عليهم السلام ـ مي توان فهميد خلود به معناي ابديت براي بهشتيان و به معناي مدّت طولاني و هم به معناي ابديت براي دوزخيان مصداق دارد. امّا خلود در آيه مورد بحث به چه معناست؟
گفته شد مفسران در تعبير«...مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالأَرْضُ...» اشاره کرده اند به مسئله خلود به اين معنا که اين بيان کنايه از اين است که بهشتيان در بهشت تا ابديت باقي خواهند ماند.[5]
با توّجه به مطالب بالا معناي آيه چنين مي شود:
و امّا کساني که خوشبخت و سعادتمند شدند جاودانه در بهشت خواهند ماند، تا آسمان ها و زمين بر پاست امّا اين به معناي آن نيست که خداوند تبارک و تعالي قدرت ندارد آن ها را از بهشت خارج کند (بلکه قادر است بر انجام هر کاري) ولي بدانند که بهشت عطايي قطع نشدني است پس هميشه در بهشت خواهند ماند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ مکارم شيرازي، تفسير نمونه، ج9، ص236.
2ـ 3ـ سيد علي اکبر قرشي، تفسير احسن الحديث، بنياد بعثت، 1377ش، ج5، ص56.
[1]. هود / 108.
[2]. کاشاني، فتح الله، تفسیرمنهج الصادقین، تهران، کتاب فروشي علمي، 1366ش، ج4، ص472.
[3]. قرائتي، محسن، تفسير نور، مرکز فرهنگي درس هايي از قرآن، 1383ش، ج5، ص385.
[4]. طباطبایی، سید محمد حسین، ترجمه تفسير الميزان، موسوي، سيد محمد باقر، دفتر انتشارات اسلامي، 1374ش، ج11، ص44.
[5]. ر.ک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسير نمونه، دارالکتب الاسلاميه، 1374ش، ج9، ص248.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 16 امرداد 01
- بازدید
- ۵۴
آيا ممکن است بهشتيان پس از مدتي وارد جهنم شوند؟
- نشان کردن
پرسش
طبق روایات بعضي افراد پس از تحمّل مقداري عذاب از گناهان پاک شده و وارد بهشت مي شوند، آيا ممکن است بهشتيان پس از مدتي وارد جهنم شوند؟
پاسخ
برای پاسخ به این سوال لازم است آیه مبارکه 108 سوره هود بررسی شود، زیرا آیه مذکور پاسخ این سوال را روشن میکند. خداوند مي فرمايد: «وَأَمَّا الَّذِينَ سُعِدُواْ فَفِي الْجَنَّةِ خَالِدِينَ فِيهَا مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالأَرْضُ إِلاَّ مَا شَاء رَبُّک عَطَاء غَيْرَ مَجْذُوذٍ[1]» امّا آن ها که سعادتمند و خوشبخت شدند، جاودانه در بهشت خواهند ماند، تا آسمان ها و زمين بر پاست، مگر آن چه پروردگارت بخواهد، بخششي است قطع نشدني».
حال در این آیه مبارکه چند سوال مطرح است:
اوّل:منظور از آسمان ها و زمين چيست؟ با آن که مي دانيم روز قيامت آسمان و زمين نابود مي شوند؟
دوّم:منظور از استثناء مذکور در آيه مبارکه چه کساني هستند؟ و آيا شامل گروه خاصي مي شود؟
سوّم:منظور از خلود در آيه چيست؟
پاسخ به اين سه سؤال ما را به مقصود نزديک مي کند.
در جواب به سؤال اوّل، مفسران گفته اند مراد از اين که مي فرمايد: مادامي که آسمان ها و زمين پا برجاست، مسئله خلود و جاودانگي است[2] و در واقع نوعي کنايه است از اين که بفهماند، بهشتيان و دوزخيان در بهشت و جهنم جاویدان اند مگر اين که خداوند بخواهد.
در پاسخ به قسمت دوّم سؤال گفته اند منظور از «...إِلاَّ مَا شَاء رَبُّک...»آن است که خداوند تبارک و تعالي قدرت آن را دارد که بهشتيان را از بهشت خارج کند امّا هيچ گاه اين کار را نمي کند.[3]
علامه طباطبايي (ره) مي فرمايد: ماده جذذ به معناي قطع است و عطاء غير مجذوذ به معناي عطاي قطع نشدني است. اين معنا ضروري کتاب و سنت است که بهشت آخرت، بهشت جاویدان است و کسي که جزايش بهشت باشد تا ابد از آن بيرون نمي شود. آيات و روايات هم در اين معنا آن قدر زياد است که ديگر براي هيچ کسی ترديدي باقی نمي گذارد هر چند دلالت کتاب بر اين که پاره اي از کساني که داخل جهنم مي شوند بيرون مي آيند به اين پايه از ضرورت و وضوح نيست. امّا اين استثناء در آيه مي خواهد بفهماند،با اين که بهشت عطايي قطع نشدني و نعمتي همیشگی است، با این حال چنين نيست که اگر کسي داخل آن شود ديگر از خدا سلب قدرت شده و نتواند او را بيرون کند.[4]
با عنايت به مطالب فوق ، قسمت سوّم سؤال نيز تا حدّي مشخص مي شود. خلود در اصل لغت به معناي بقاي طولاني و هم به معني ابديت آمده است بنابراين کلمه خلود به تنهايي دليل بر ابديت نيست؛ زيرا هر نوع بقاء طولاني را شامل مي شود. با توجه به آيات و روايات و شواهد فراوان از احاديث اهل بيت ـ عليهم السلام ـ مي توان فهميد خلود به معناي ابديت براي بهشتيان و به معناي مدّت طولاني و هم به معناي ابديت براي دوزخيان مصداق دارد. امّا خلود در آيه مورد بحث به چه معناست؟
گفته شد مفسران در تعبير«...مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالأَرْضُ...» اشاره کرده اند به مسئله خلود به اين معنا که اين بيان کنايه از اين است که بهشتيان در بهشت تا ابديت باقي خواهند ماند.[5]
با توّجه به مطالب بالا معناي آيه چنين مي شود:
و امّا کساني که خوشبخت و سعادتمند شدند جاودانه در بهشت خواهند ماند، تا آسمان ها و زمين بر پاست امّا اين به معناي آن نيست که خداوند تبارک و تعالي قدرت ندارد آن ها را از بهشت خارج کند (بلکه قادر است بر انجام هر کاري) ولي بدانند که بهشت عطايي قطع نشدني است پس هميشه در بهشت خواهند ماند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ مکارم شيرازي، تفسير نمونه، ج9، ص236.
2ـ 3ـ سيد علي اکبر قرشي، تفسير احسن الحديث، بنياد بعثت، 1377ش، ج5، ص56.
[1]. هود / 108.
[2]. کاشاني، فتح الله، تفسیرمنهج الصادقین، تهران، کتاب فروشي علمي، 1366ش، ج4، ص472.
[3]. قرائتي، محسن، تفسير نور، مرکز فرهنگي درس هايي از قرآن، 1383ش، ج5، ص385.
[4]. طباطبایی، سید محمد حسین، ترجمه تفسير الميزان، موسوي، سيد محمد باقر، دفتر انتشارات اسلامي، 1374ش، ج11، ص44.
[5]. ر.ک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسير نمونه، دارالکتب الاسلاميه، 1374ش، ج9، ص248.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 16 امرداد 01
- بازدید
- ۵۴
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.