چرا برای بعض اعمال آسان ثواب های اعمال سخت و پرارزش قرارداده شده است، (مثلاً ثواب زیارت حضرت عبدالعظیم معادل زیارت امام حسین(ع) قرار داده شده) و چگونه ثواب های زیاد برای اعمال آسان با حدیث افضل الاعمال احمزها، جمع میشود؟
چرا برای بعض اعمال آسان ثواب های اعمال سخت و پرارزش قرارداده شده است؟
پرسش
پاسخ
نخست: در مورد علل زیاد بودن ثواب بعض اعمال احتمالات متعددی متصور است که به آنها اشاره میشود:
الف: در روایات ائمه اهل بیت ـ علیهم السلام ـ بعضی از اعمال به عنوان معیار و میزان ارزش قلمداد شده است مانند زیارت خانهی خدا و زیارت امام حسین ـ علیه السلام ـ و در بعض موارد اعمال به عنوان معادل آنها حساب شده است و چون در میان مردم فضیلت زیارت خانه ی خدا و زیارت امام حسین ـ علیه السلام ـ مسلّم بوده آن را به عنوان معیار قرار داده و بقیّه ی اعمال را به آن ها مقایسه نموده اند. در واقع زیارت امام حسین ـ علیه السلام ـ ثواب مخصوص به خود را دارد و زیارت حضرت عبدالعظیم ـ علیه السلام ـ مثلاً ثواب مخصوص به خود را. و ائمه اهل بیت ـ علیهم السلام ـ برای زیارت حضرت عبدالعظیم ـ علیه السلام ـ ارزش گذاری کرده و آن را همانند زیارت امام حسین ـ علیه السلام ـ قرار داده اند.
در حدیثی از امام هادی ـ علیه السلام ـ وارد شده است:
مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فِي ثَوَابِ الْأَعْمَالِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ الْقَاسِمِ الْعَلَوِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَمَّنْ دَخَلَ عَلَى أَبِي الْحَسَنِ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْهَادِي ع مِنْ أَهْلِ الرَّيِّ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي الْحَسَنِ الْعَسْكَرِيِّ ع فَقَالَ لِي أَيْنَ كُنْتَ فَقُلْتُ زُرْتُ الْحُسَيْنَ ع فَقَالَ أَمَا إِنَّكَ لَوْ زُرْتَ قَبْرَ عَبْدِ الْعَظِيمِ عِنْدَكُمْ لَكُنْتَ كَمَنْ زَارَ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ (ع)؛[1] شخصی از اهل ری بر امام هادی وارد شد و امام فرمود کجا بود؟ عرض کرد:امام حسین (ع) را زیارت کردم. فرمود: اگر شما قبر حضرت عبدالعظيم ـ عليه السلام ـ را که در نزديکي شماست زيارت کنيد همانند کسي هستيد که حضرت امام حسين ـ عليه السلام ـ را زيارت کرده است. امام هادی (ع) در واقع ثواب زیارت حضرت عبد العظیم ـ علیه السلام ـ را همانند زیارت امام حسین ـ علیه السلام ـ قرار داد نه عین زیارت امام حسین ـ علیه السلام ـ مانند این که در مثال گویند: فلان مرد مانند شیر است یعنی در صفت شجاعت مانند شیر است نه این که عین شیر باشد.
ب: خداوند متعال برای هدایت بندگان خویش بعضی از اعمال را معرّفی نموده است و برای آن اعمال ثواب زیادی قرار داده است تا به نوعی فضل و رحمت خود را شامل حال بندگان خود کرده تا ره چند ساله را در مدّت کم و مشقّت کمتری بپیمایند علاوه بر این که از معدن فضل خدای چیزی کاسته نمی شود.
ج: ممکن است عملی در نزد ما کوچک و سهل بیاید، ولی در واقع ارزش زیادی داشته باشد؛ زیرامیزان خداوند بر اساس عقول بشری محاسبه نمی شود. مثل این که عملی کوچک که در انسان نقش سازندگی دارد از عملی که بسیار سخت و با مشقّت باشد، نزد خداوند ارزش بیشتری دارد مانند اشکی که در مقام خضوع و خشوع و ترس از خداوند باشد که آن اشک در نزد خداوند بسیار ارزشمند است. یا فردی که از دید بشری کوچک حساب آید ولی ممکن است در نزد خدا مقام والایی داشته باشد چنانچه امام خمینی ـ رحمه الله ـ به این مطلب اشاره دارد که می فرماید: شخصی هم چون رسول اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ همانند ما یک انسان است ولی در نزد خداوند از چنان مقامی برخوردار است که در تصوّر عقل نمی گنجد.[2] لذا عملی که در نزد ما کوچک است نزد خداوند ارزش و فضیلت فراوانی دارد.
بخش دوّم: در این بخش به سند روایت نبوی «افضل الاعمال احمزها» رسیدگی مي شود. در مجامع اهل سنت این روایت ذکر نشده است فقط ابن اثیر در نهایه و در مجمع البحرین این روایت از ابن عباس از رسول اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ نقل شده است.[3] علاوه بر این که این روایت مرسل بوده یعنی سلسله سند آن حذف شده است. در مجامع شیعی نیز این روایت نیامده است اگرچه علامه ی مجلسی ـ رحمه الله ـ این روایت را به عنوان روایت مشهورمعرفی کرده است.[4] فقط با مضمون این روایت از حضرت امیرمؤمنان ـ علیه السلام ـ روایتی نقل شده که در یکی از خطبه ها فرمودند: «کلّما کانت البلوی و الاختبار اعظم کانت المثوبة و الجزاء اجزل»[5] هرچه بلا و امتحان بزرگتر باشد ثواب و جزاي آن گران بهاتر خواهد بود.
فرض قبول سند روایت به فقه الحدیث آن پرداخته می شود. که در آن چند احتمال قابل تصوّر است.
الف: در نزد خداوند متعال آنچه اهمیّت دارد سعادت بشر است لذا هر چه باعث رسیدن سریع تر به این هدف باشد از اهمیّت ویژه ای برخوردار است و به همین دلیل در ذیل آیه شریفه «و ما خلقت الجنّ و الانس الاّ لیعبدون[6]»؛ آمده است که «ای لیعرفوه» یعنی جن و انس را خلق نکردم مگر مرا عبادت کنند تا مرا بشناسند. هر عملی که باعث رسیدن به این هدف «سعادت» باشد اگر چه سهل و آسان دارای مقام والایی خواهد بود به عنوان مثال در روایتی آمده است: «یک ساعت فکر از هفتاد سال عبادت زاهد بالاتر است» چرا که این یک ساعت فکر باعث دگرگونی می شود که در عرض هفتاد سال چه بسا برای فرد زاهد حاصل نخواهد شود. یا مثلاً زیارت اهل قبور که باعث عبرت شود ممکن است تا چند روز دگرگونی و در نتیجه پیشرفت روحی در پی داشته باشد. لذا در روایتی آمده است: «ان العمل القلیل علی الیقین افضل من العمل الکثیر علی غیر یقین»[7] و لیکن باید دقت داشته باشیم که این مطلب منافاتی ندارد با این که کسانی که به خداوند واصل شده اند و به مقام معرفت ربوبی رسیده اند ـ به نحوی که اگر پرده ها کنار رود چیزی به یقین آن ها افزوده نمی شود ـ هم چون اهل بیت ـ علیهم السلام ـ در مقام عمل اعمال سخت تر را انتخاب نمایند تا در راه خدا به مصائب و گرفتاری بیشتری مبتلا شوند. البته عشق به عبادت و بندگی باعث می شود که راه سخت تر را انتخاب نمایند. چنان که در احوال حضرت امام حسن ـ علیه السلام ـ ذکر شده است که در سفر حج مرکب های متعدد در مسیر حج حرکت می داد و با این همه 25 سفر پای پیاده به حج تشریف بردند.[8] و یا در مورد رسول اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ آنقدر روی پا ایستاد و عبادت کرد تا این که پاهای حضرت متورم شد و آیات سوره طه نازل گشت که «طه ـ مَآ أَنزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْءَانَ لِتَشْقَى[9] ».
ب: روایت «افضل الاعمال احمزها» در مقام سنجیدن دو عمل از یک نوع است که یکی آسان و دیگری سخت و مشکل است و در این صورت آن عملی که سخت و مشکل باشد افضل خواهد بود. مثلاً روزه داری فصل تابستان سخت تر از فصل زمستان است لذا روزه تابستان افضل خواهد بود. و این مطالب منافاتی ندارد با عملی که ثواب فراوان داشته باشد در عین حال آسان و سهل باشد و با عمل دیگری مقایسه نشود مثل زیارت حضرت امام رضا ـ علیه السلام ـ .[10]
ج: گاهی ممکن است از دو دیدگاه عمل مورد بررسی قرار گیرد. دیدگاه اول: سختی و مشکل یک عمل باعث فضیلت آن شود چنان چه که فقهاء عظام همين مشکل بودن یک عمل نسبت به ديگری را باعث اولویت آن عمل دانسته اند. دیدگاه دوم: از منظر سعه و سیطره وجودی یک عمل می باشد که خود باعث فضیلت فراوان می شود حتی اگر آن عمل کوچک باشد. مثلاً در روایتی از رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ آمده است: «نیة المومن خیر من عمله»؛[11] نیّت مومن از عمل مؤمن بهتر است. و حال آن که روشن است که نیت عمل، سختی کمتری دارد نسبت به خود عمل شاید این مطالب را بتوان این گونه توجیه کرد که چنان چه فرد مؤمن یک کار خوب را با نیت خالصانه قصد کند اگر چه موفق به انجام آن عمل نشود همین نیت دارای سعی وجودی فراوانی است که مشمول ثواب و فضیلت بسیار نسبت به خود عمل خواهد بود. چرا که انجام عمل دارای سعه وجودی نخواهد بود زیرا یک عمل در یک لحظه انجام و پایان می پذیرد در صورتی که نیت پایدار است و استمرار وجودی دارد.[12]
د: روایت «افضل الاعمال احمزها» بواسطه روایتی که ثواب فراوان برای عمل کوچک نقل می کند تخصیص خورده باشد. مثلاً «افضل الاعمال احمزها» هر عملی که سخت تر است را با فضیلت تر معرفی نموده است و لیکن در روایت دیگری ثواب تسبیحات حضرت فاطمه ی زهرا ـ سلام الله علیها ـ معادل هزار رکعت نماز معرفی شده است.[13] و لو عملی آسان و سهل باشد.
نتیجه:
با وجود این احتمالات چهارگانه بین روایت «افضل الاعمال احمزها» و روایاتی که در مقابل عملی آسان ثواب فراوان نقل شده است تعارض و منافاتی وجود نخواهد داشت.
[1] . صدوق، محمد بن علی بن بابویه، ثواب الاعمال، ص99؛ حرعاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعة، ج14، ص575.
[2] . امام خميني، چهل حديث، موسسه نشر آثار امام خميني(ره)، پاييز 1384، ص484.
[3] . ابن اثیر، النهایه، ج1، ص 440.
[4] . مجلسی، بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، دوم، 1403ه ق، ج70، ص 191.
[5] . کلینی، اصول کافی،تحقیق علی اکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1388هـ.ق، ج4، ص 199.
[6] . ذاریات/56.
[7] . کلینی، اصول کافی، ج3، ص 75.
[8] . شرح اللمعة الدمشقیه، ج2، ص 171.
[9] . محمد بن حسین بهایی، الحبل المتین، قم، انتشارات بصيرتي، ق1398هـ.ق، ص260.
[10] . نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام، دارالکتب الاسلامیه، طبع دوم، 1368هـ.ش، ج10، ص 398
[11] . کلينی، الکافی، ج2، ص84.
[12] . کاشف الغطاء، جعفر کشف الغطا، ج1، ص58.
[13] . شیخ بهایی، الحبل المتین، ص260.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 16 امرداد 01
- بازدید
- ۵۰
چرا برای بعض اعمال آسان ثواب های اعمال سخت و پرارزش قرارداده شده است؟
- نشان کردن
پرسش
چرا برای بعض اعمال آسان ثواب های اعمال سخت و پرارزش قرارداده شده است، (مثلاً ثواب زیارت حضرت عبدالعظیم معادل زیارت امام حسین(ع) قرار داده شده) و چگونه ثواب های زیاد برای اعمال آسان با حدیث افضل الاعمال احمزها، جمع میشود؟
پاسخ
نخست: در مورد علل زیاد بودن ثواب بعض اعمال احتمالات متعددی متصور است که به آنها اشاره میشود:
الف: در روایات ائمه اهل بیت ـ علیهم السلام ـ بعضی از اعمال به عنوان معیار و میزان ارزش قلمداد شده است مانند زیارت خانهی خدا و زیارت امام حسین ـ علیه السلام ـ و در بعض موارد اعمال به عنوان معادل آنها حساب شده است و چون در میان مردم فضیلت زیارت خانه ی خدا و زیارت امام حسین ـ علیه السلام ـ مسلّم بوده آن را به عنوان معیار قرار داده و بقیّه ی اعمال را به آن ها مقایسه نموده اند. در واقع زیارت امام حسین ـ علیه السلام ـ ثواب مخصوص به خود را دارد و زیارت حضرت عبدالعظیم ـ علیه السلام ـ مثلاً ثواب مخصوص به خود را. و ائمه اهل بیت ـ علیهم السلام ـ برای زیارت حضرت عبدالعظیم ـ علیه السلام ـ ارزش گذاری کرده و آن را همانند زیارت امام حسین ـ علیه السلام ـ قرار داده اند.
در حدیثی از امام هادی ـ علیه السلام ـ وارد شده است:
مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فِي ثَوَابِ الْأَعْمَالِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ الْقَاسِمِ الْعَلَوِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى عَمَّنْ دَخَلَ عَلَى أَبِي الْحَسَنِ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ الْهَادِي ع مِنْ أَهْلِ الرَّيِّ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى أَبِي الْحَسَنِ الْعَسْكَرِيِّ ع فَقَالَ لِي أَيْنَ كُنْتَ فَقُلْتُ زُرْتُ الْحُسَيْنَ ع فَقَالَ أَمَا إِنَّكَ لَوْ زُرْتَ قَبْرَ عَبْدِ الْعَظِيمِ عِنْدَكُمْ لَكُنْتَ كَمَنْ زَارَ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ (ع)؛[1] شخصی از اهل ری بر امام هادی وارد شد و امام فرمود کجا بود؟ عرض کرد:امام حسین (ع) را زیارت کردم. فرمود: اگر شما قبر حضرت عبدالعظيم ـ عليه السلام ـ را که در نزديکي شماست زيارت کنيد همانند کسي هستيد که حضرت امام حسين ـ عليه السلام ـ را زيارت کرده است. امام هادی (ع) در واقع ثواب زیارت حضرت عبد العظیم ـ علیه السلام ـ را همانند زیارت امام حسین ـ علیه السلام ـ قرار داد نه عین زیارت امام حسین ـ علیه السلام ـ مانند این که در مثال گویند: فلان مرد مانند شیر است یعنی در صفت شجاعت مانند شیر است نه این که عین شیر باشد.
ب: خداوند متعال برای هدایت بندگان خویش بعضی از اعمال را معرّفی نموده است و برای آن اعمال ثواب زیادی قرار داده است تا به نوعی فضل و رحمت خود را شامل حال بندگان خود کرده تا ره چند ساله را در مدّت کم و مشقّت کمتری بپیمایند علاوه بر این که از معدن فضل خدای چیزی کاسته نمی شود.
ج: ممکن است عملی در نزد ما کوچک و سهل بیاید، ولی در واقع ارزش زیادی داشته باشد؛ زیرامیزان خداوند بر اساس عقول بشری محاسبه نمی شود. مثل این که عملی کوچک که در انسان نقش سازندگی دارد از عملی که بسیار سخت و با مشقّت باشد، نزد خداوند ارزش بیشتری دارد مانند اشکی که در مقام خضوع و خشوع و ترس از خداوند باشد که آن اشک در نزد خداوند بسیار ارزشمند است. یا فردی که از دید بشری کوچک حساب آید ولی ممکن است در نزد خدا مقام والایی داشته باشد چنانچه امام خمینی ـ رحمه الله ـ به این مطلب اشاره دارد که می فرماید: شخصی هم چون رسول اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ همانند ما یک انسان است ولی در نزد خداوند از چنان مقامی برخوردار است که در تصوّر عقل نمی گنجد.[2] لذا عملی که در نزد ما کوچک است نزد خداوند ارزش و فضیلت فراوانی دارد.
بخش دوّم: در این بخش به سند روایت نبوی «افضل الاعمال احمزها» رسیدگی مي شود. در مجامع اهل سنت این روایت ذکر نشده است فقط ابن اثیر در نهایه و در مجمع البحرین این روایت از ابن عباس از رسول اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ نقل شده است.[3] علاوه بر این که این روایت مرسل بوده یعنی سلسله سند آن حذف شده است. در مجامع شیعی نیز این روایت نیامده است اگرچه علامه ی مجلسی ـ رحمه الله ـ این روایت را به عنوان روایت مشهورمعرفی کرده است.[4] فقط با مضمون این روایت از حضرت امیرمؤمنان ـ علیه السلام ـ روایتی نقل شده که در یکی از خطبه ها فرمودند: «کلّما کانت البلوی و الاختبار اعظم کانت المثوبة و الجزاء اجزل»[5] هرچه بلا و امتحان بزرگتر باشد ثواب و جزاي آن گران بهاتر خواهد بود.
فرض قبول سند روایت به فقه الحدیث آن پرداخته می شود. که در آن چند احتمال قابل تصوّر است.
الف: در نزد خداوند متعال آنچه اهمیّت دارد سعادت بشر است لذا هر چه باعث رسیدن سریع تر به این هدف باشد از اهمیّت ویژه ای برخوردار است و به همین دلیل در ذیل آیه شریفه «و ما خلقت الجنّ و الانس الاّ لیعبدون[6]»؛ آمده است که «ای لیعرفوه» یعنی جن و انس را خلق نکردم مگر مرا عبادت کنند تا مرا بشناسند. هر عملی که باعث رسیدن به این هدف «سعادت» باشد اگر چه سهل و آسان دارای مقام والایی خواهد بود به عنوان مثال در روایتی آمده است: «یک ساعت فکر از هفتاد سال عبادت زاهد بالاتر است» چرا که این یک ساعت فکر باعث دگرگونی می شود که در عرض هفتاد سال چه بسا برای فرد زاهد حاصل نخواهد شود. یا مثلاً زیارت اهل قبور که باعث عبرت شود ممکن است تا چند روز دگرگونی و در نتیجه پیشرفت روحی در پی داشته باشد. لذا در روایتی آمده است: «ان العمل القلیل علی الیقین افضل من العمل الکثیر علی غیر یقین»[7] و لیکن باید دقت داشته باشیم که این مطلب منافاتی ندارد با این که کسانی که به خداوند واصل شده اند و به مقام معرفت ربوبی رسیده اند ـ به نحوی که اگر پرده ها کنار رود چیزی به یقین آن ها افزوده نمی شود ـ هم چون اهل بیت ـ علیهم السلام ـ در مقام عمل اعمال سخت تر را انتخاب نمایند تا در راه خدا به مصائب و گرفتاری بیشتری مبتلا شوند. البته عشق به عبادت و بندگی باعث می شود که راه سخت تر را انتخاب نمایند. چنان که در احوال حضرت امام حسن ـ علیه السلام ـ ذکر شده است که در سفر حج مرکب های متعدد در مسیر حج حرکت می داد و با این همه 25 سفر پای پیاده به حج تشریف بردند.[8] و یا در مورد رسول اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ آنقدر روی پا ایستاد و عبادت کرد تا این که پاهای حضرت متورم شد و آیات سوره طه نازل گشت که «طه ـ مَآ أَنزَلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْءَانَ لِتَشْقَى[9] ».
ب: روایت «افضل الاعمال احمزها» در مقام سنجیدن دو عمل از یک نوع است که یکی آسان و دیگری سخت و مشکل است و در این صورت آن عملی که سخت و مشکل باشد افضل خواهد بود. مثلاً روزه داری فصل تابستان سخت تر از فصل زمستان است لذا روزه تابستان افضل خواهد بود. و این مطالب منافاتی ندارد با عملی که ثواب فراوان داشته باشد در عین حال آسان و سهل باشد و با عمل دیگری مقایسه نشود مثل زیارت حضرت امام رضا ـ علیه السلام ـ .[10]
ج: گاهی ممکن است از دو دیدگاه عمل مورد بررسی قرار گیرد. دیدگاه اول: سختی و مشکل یک عمل باعث فضیلت آن شود چنان چه که فقهاء عظام همين مشکل بودن یک عمل نسبت به ديگری را باعث اولویت آن عمل دانسته اند. دیدگاه دوم: از منظر سعه و سیطره وجودی یک عمل می باشد که خود باعث فضیلت فراوان می شود حتی اگر آن عمل کوچک باشد. مثلاً در روایتی از رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ آمده است: «نیة المومن خیر من عمله»؛[11] نیّت مومن از عمل مؤمن بهتر است. و حال آن که روشن است که نیت عمل، سختی کمتری دارد نسبت به خود عمل شاید این مطالب را بتوان این گونه توجیه کرد که چنان چه فرد مؤمن یک کار خوب را با نیت خالصانه قصد کند اگر چه موفق به انجام آن عمل نشود همین نیت دارای سعی وجودی فراوانی است که مشمول ثواب و فضیلت بسیار نسبت به خود عمل خواهد بود. چرا که انجام عمل دارای سعه وجودی نخواهد بود زیرا یک عمل در یک لحظه انجام و پایان می پذیرد در صورتی که نیت پایدار است و استمرار وجودی دارد.[12]
د: روایت «افضل الاعمال احمزها» بواسطه روایتی که ثواب فراوان برای عمل کوچک نقل می کند تخصیص خورده باشد. مثلاً «افضل الاعمال احمزها» هر عملی که سخت تر است را با فضیلت تر معرفی نموده است و لیکن در روایت دیگری ثواب تسبیحات حضرت فاطمه ی زهرا ـ سلام الله علیها ـ معادل هزار رکعت نماز معرفی شده است.[13] و لو عملی آسان و سهل باشد.
نتیجه:
با وجود این احتمالات چهارگانه بین روایت «افضل الاعمال احمزها» و روایاتی که در مقابل عملی آسان ثواب فراوان نقل شده است تعارض و منافاتی وجود نخواهد داشت.
[1] . صدوق، محمد بن علی بن بابویه، ثواب الاعمال، ص99؛ حرعاملی، محمد بن الحسن، وسائل الشیعة، ج14، ص575.
[2] . امام خميني، چهل حديث، موسسه نشر آثار امام خميني(ره)، پاييز 1384، ص484.
[3] . ابن اثیر، النهایه، ج1، ص 440.
[4] . مجلسی، بحارالانوار، بیروت، مؤسسه الوفاء، دوم، 1403ه ق، ج70، ص 191.
[5] . کلینی، اصول کافی،تحقیق علی اکبر غفاری، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1388هـ.ق، ج4، ص 199.
[6] . ذاریات/56.
[7] . کلینی، اصول کافی، ج3، ص 75.
[8] . شرح اللمعة الدمشقیه، ج2، ص 171.
[9] . محمد بن حسین بهایی، الحبل المتین، قم، انتشارات بصيرتي، ق1398هـ.ق، ص260.
[10] . نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام، دارالکتب الاسلامیه، طبع دوم، 1368هـ.ش، ج10، ص 398
[11] . کلينی، الکافی، ج2، ص84.
[12] . کاشف الغطاء، جعفر کشف الغطا، ج1، ص58.
[13] . شیخ بهایی، الحبل المتین، ص260.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 16 امرداد 01
- بازدید
- ۵۰
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.