آيا بهشت و جهنم براي انسان به طور کامل قابل شناخت است؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آيا بهشت و جهنم براي انسان به طور کامل قابل شناخت است؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

انسان نسبت به اموري که تجربه درباره آنها ندارد و نه آنها را با شهود باطني و علم حضوري آگاهانه، درک کرده و نه با حس دريافته است نمي تواند شناخت کاملي داشته باشد. با توجه به اين نکته نبايد انتظار داشته باشيم که حقيقت عالم آخرت و حوادث و مسائل  آن را دقيق بشناسيم و به کنه آنها پي ببريم. روي اين حساب هم واقع بيني عالمانه و احتياط ديني، اقتضا دارد که از اظهار نظرهاي جزمي پيرامون حقايق قيامت و عالم غيب و دست زدن به تأويلات بي دليل، خودداري کنيم مگر در حدي که قرآن کريم و روايات به ما اجازه مي دهد. و به هر حال براي هر شخص مومني کافي است که به صحت آنچه از طرف خداي متعال و فرستاده او و جانشينان وي به ما رسيده ايمان داشته باشد هر چند نتواند مشخصات دقيق آنها را تعيين و  تفصیل آنها را تبيين کند.

چرا انسان قادر بر درك و شناخت عالم قيامت نيست و از درك و فهم آن عاجز است؟ در پاسخ اين سؤال ابتدا لازم است مقدمه‏اي تقديم گردد:

 جهان آخرت هم از نظر وسعت و هم از لحاظ ادامه و نهايت قابل مقايسه با دنياي حاضر نيست.

 الف) از نظر وسعت: قرآن كريم در يك اشاره كوتاه و عميق مي‏فرمايد: «وَ سارِعوا الي مغفرةٍ من ربّكم و جنّةٍ عرضُها السمواتُ و الارضُ... [1]»؛ يعني بشتابيد بسوي آمرزش پروردگارتان و به سوي بهشتي كه وسعتش، به پهناي همه آسمانها و زمين است.

علامه طباطبائي مي‏گويد:

 "منظور از "عرض بهشت" چيزي در مقابل طول آن نيست بلكه منظور وسعت آن است و اين گونه استعمال شايع است، تعبير به عرض، كنايه از وسعت آن به نهايت درجه است و يا به قدري است كه وهم و خيال بشري نمي‏تواند آن را بسنجد و برايش حدّي تصور كند.[2]

با توجه به مطالب فوق، بشر چگونه مي‏تواند چنين عالمي را با اين گستردگي تصور و تعقل كند؟ و درباره آن اظهار نظر كند؟ لذا بشر جز از راه اخبار وحي از درك و شناخت اوضاع عظيم جهان پس از مرگ بي‏بهره و عاجز است.

 ب) از حيث ادامه و نهايت: عالم كنوني محدود و پايان پذير است و در زماني به پایان مي‏رسد؛ ولي جهان آخرت نامحدود و بي انتها است و پاياني ندارد.[3] قرآن كريم مي‏فرمايد:«و اِنَّ الدارَ الآخرةَ لَهي الحَيَوانُ[4]»؛ همانا سرای آخرت، زندگی واقعی و راستین است.

 طبق بيان قرآن كريم، زندگي دنيا يك نوع سرگرمي و بازي است و روزي به انتها مي‏رسد، امّا حيات حقيقي كه هيچ گونه فنايي در او نيست تنها حيات آخرت است.[5]

 بنابراين، از اين جهت كه قيامت جهاني وسيع و بي‏پايان و نقطه آغازش آينده است، لذا انسان دنياي كنوني از درك و شناخت آن عاجز است چون حروف و الفباي آن جهان بي كران و بي‏پايان براي او ناشناخته است و بهره‏اي از الفباي آن ندارد. در نتيجه از فهم آن محروم است. و روشن است اولين گام معرفت و شناخت هر چيز، از آشنايي و معرفت به الفباي آن آغاز مي‏شود، كه اين گام نخست آشنا بودن به الفبا، براي مردم دنيا نسبت به جهان آخرت حاصل نيست.

 و بايد دانست كه حيات دنيوي انسان نسبت به آخرت بمنزله حيات جنين در رحم مادر است كه در آنجا قوا و اعضايي به او داده مي‏شود و جنين هر چند داراي عقل و شعور باشد ادراك كاربرد و نتيجه وجود آن اعضاء براي او ميسّر نيست و هرگز نمي‏تواند بفهمد كه حكمت تشكيلات اسرارآميز مغز چيست؟ يا دستگاه بينايي و شنوايي و جهاز تنفس براي او به چه كار مي‏آيد؟ و وقتي به دنيا قدم گذاشت حكمت آنها ظاهر مي‏شود.[6]

 كوتاه سخن اينكه: جهان آخرت با آن همه عظمت و وسعت و نامحدود بودنش كه در آيات قرآن و روايات بيان شده است، در زمان آينده پديدار مي‏شود، از آنجا كه انسان مقهور زمان و مكان است ذات او در حيطه زمان و مكان قرار گرفته، لذا بطور عادي تا چيزي را قبلاً خود تجربه نكند يا از تجربه ديگران استفاده نكند، لاجرم راههاي درك و شناخت آن چيز براي او مشكل مي‏شود و در نتيجه از معرفت آن عاجز مي‏ماند.

 مگر اينكه از ناحيه انبياء و اولياء عليهم السلام كه محيط بر زمان گذشته و حال و آينده هستند و احاطه به غيب دارند اخباري از اوضاع آينده بشنود و بفهمد و بدون آنها و اخذ روايات راهي براي شناخت آينده ندارد. لذا جهان آخرت با تمام وسعت و جزئياتش براي انسان قابل درك نيست.

.

 


[1] . آل عمران/ 133.

[2] . طباطبائي، ترجمه الميزان، ج 4، ص 27.

[3] . مطهری، مرتضی، عدل الهی، مطهري، ص228.

[4] . عنکبوت/64.

[5] . مكارم شيرازي و همکاران، تفسير نمونه، تهران، دارالكتب الاسلاميه، 1374 ه ش، ج16،ص339.

[6] . خراسانی، وحيد، توضيح المسائل، قم، مدرسه امام باقر(ع)، ص 170.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
16 امرداد 01
بازدید
۸۳
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.