آيا بهشت و جهنم براي انسان به طور کامل قابل شناخت است؟
آيا بهشت و جهنم براي انسان به طور کامل قابل شناخت است؟
پرسش
پاسخ
انسان نسبت به اموري که تجربه درباره آنها ندارد و نه آنها را با شهود باطني و علم حضوري آگاهانه، درک کرده و نه با حس دريافته است نمي تواند شناخت کاملي داشته باشد. با توجه به اين نکته نبايد انتظار داشته باشيم که حقيقت عالم آخرت و حوادث و مسائل آن را دقيق بشناسيم و به کنه آنها پي ببريم. روي اين حساب هم واقع بيني عالمانه و احتياط ديني، اقتضا دارد که از اظهار نظرهاي جزمي پيرامون حقايق قيامت و عالم غيب و دست زدن به تأويلات بي دليل، خودداري کنيم مگر در حدي که قرآن کريم و روايات به ما اجازه مي دهد. و به هر حال براي هر شخص مومني کافي است که به صحت آنچه از طرف خداي متعال و فرستاده او و جانشينان وي به ما رسيده ايمان داشته باشد هر چند نتواند مشخصات دقيق آنها را تعيين و تفصیل آنها را تبيين کند.
چرا انسان قادر بر درك و شناخت عالم قيامت نيست و از درك و فهم آن عاجز است؟ در پاسخ اين سؤال ابتدا لازم است مقدمهاي تقديم گردد:
جهان آخرت هم از نظر وسعت و هم از لحاظ ادامه و نهايت قابل مقايسه با دنياي حاضر نيست.
الف) از نظر وسعت: قرآن كريم در يك اشاره كوتاه و عميق ميفرمايد: «وَ سارِعوا الي مغفرةٍ من ربّكم و جنّةٍ عرضُها السمواتُ و الارضُ... [1]»؛ يعني بشتابيد بسوي آمرزش پروردگارتان و به سوي بهشتي كه وسعتش، به پهناي همه آسمانها و زمين است.
علامه طباطبائي ميگويد:
"منظور از "عرض بهشت" چيزي در مقابل طول آن نيست بلكه منظور وسعت آن است و اين گونه استعمال شايع است، تعبير به عرض، كنايه از وسعت آن به نهايت درجه است و يا به قدري است كه وهم و خيال بشري نميتواند آن را بسنجد و برايش حدّي تصور كند.[2]
با توجه به مطالب فوق، بشر چگونه ميتواند چنين عالمي را با اين گستردگي تصور و تعقل كند؟ و درباره آن اظهار نظر كند؟ لذا بشر جز از راه اخبار وحي از درك و شناخت اوضاع عظيم جهان پس از مرگ بيبهره و عاجز است.
ب) از حيث ادامه و نهايت: عالم كنوني محدود و پايان پذير است و در زماني به پایان ميرسد؛ ولي جهان آخرت نامحدود و بي انتها است و پاياني ندارد.[3] قرآن كريم ميفرمايد:«و اِنَّ الدارَ الآخرةَ لَهي الحَيَوانُ[4]»؛ همانا سرای آخرت، زندگی واقعی و راستین است.
طبق بيان قرآن كريم، زندگي دنيا يك نوع سرگرمي و بازي است و روزي به انتها ميرسد، امّا حيات حقيقي كه هيچ گونه فنايي در او نيست تنها حيات آخرت است.[5]
بنابراين، از اين جهت كه قيامت جهاني وسيع و بيپايان و نقطه آغازش آينده است، لذا انسان دنياي كنوني از درك و شناخت آن عاجز است چون حروف و الفباي آن جهان بي كران و بيپايان براي او ناشناخته است و بهرهاي از الفباي آن ندارد. در نتيجه از فهم آن محروم است. و روشن است اولين گام معرفت و شناخت هر چيز، از آشنايي و معرفت به الفباي آن آغاز ميشود، كه اين گام نخست آشنا بودن به الفبا، براي مردم دنيا نسبت به جهان آخرت حاصل نيست.
و بايد دانست كه حيات دنيوي انسان نسبت به آخرت بمنزله حيات جنين در رحم مادر است كه در آنجا قوا و اعضايي به او داده ميشود و جنين هر چند داراي عقل و شعور باشد ادراك كاربرد و نتيجه وجود آن اعضاء براي او ميسّر نيست و هرگز نميتواند بفهمد كه حكمت تشكيلات اسرارآميز مغز چيست؟ يا دستگاه بينايي و شنوايي و جهاز تنفس براي او به چه كار ميآيد؟ و وقتي به دنيا قدم گذاشت حكمت آنها ظاهر ميشود.[6]
كوتاه سخن اينكه: جهان آخرت با آن همه عظمت و وسعت و نامحدود بودنش كه در آيات قرآن و روايات بيان شده است، در زمان آينده پديدار ميشود، از آنجا كه انسان مقهور زمان و مكان است ذات او در حيطه زمان و مكان قرار گرفته، لذا بطور عادي تا چيزي را قبلاً خود تجربه نكند يا از تجربه ديگران استفاده نكند، لاجرم راههاي درك و شناخت آن چيز براي او مشكل ميشود و در نتيجه از معرفت آن عاجز ميماند.
مگر اينكه از ناحيه انبياء و اولياء عليهم السلام كه محيط بر زمان گذشته و حال و آينده هستند و احاطه به غيب دارند اخباري از اوضاع آينده بشنود و بفهمد و بدون آنها و اخذ روايات راهي براي شناخت آينده ندارد. لذا جهان آخرت با تمام وسعت و جزئياتش براي انسان قابل درك نيست.
.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 16 امرداد 01
- بازدید
- ۸۳
آيا بهشت و جهنم براي انسان به طور کامل قابل شناخت است؟
- نشان کردن
پرسش
آيا بهشت و جهنم براي انسان به طور کامل قابل شناخت است؟
پاسخ
انسان نسبت به اموري که تجربه درباره آنها ندارد و نه آنها را با شهود باطني و علم حضوري آگاهانه، درک کرده و نه با حس دريافته است نمي تواند شناخت کاملي داشته باشد. با توجه به اين نکته نبايد انتظار داشته باشيم که حقيقت عالم آخرت و حوادث و مسائل آن را دقيق بشناسيم و به کنه آنها پي ببريم. روي اين حساب هم واقع بيني عالمانه و احتياط ديني، اقتضا دارد که از اظهار نظرهاي جزمي پيرامون حقايق قيامت و عالم غيب و دست زدن به تأويلات بي دليل، خودداري کنيم مگر در حدي که قرآن کريم و روايات به ما اجازه مي دهد. و به هر حال براي هر شخص مومني کافي است که به صحت آنچه از طرف خداي متعال و فرستاده او و جانشينان وي به ما رسيده ايمان داشته باشد هر چند نتواند مشخصات دقيق آنها را تعيين و تفصیل آنها را تبيين کند.
چرا انسان قادر بر درك و شناخت عالم قيامت نيست و از درك و فهم آن عاجز است؟ در پاسخ اين سؤال ابتدا لازم است مقدمهاي تقديم گردد:
جهان آخرت هم از نظر وسعت و هم از لحاظ ادامه و نهايت قابل مقايسه با دنياي حاضر نيست.
الف) از نظر وسعت: قرآن كريم در يك اشاره كوتاه و عميق ميفرمايد: «وَ سارِعوا الي مغفرةٍ من ربّكم و جنّةٍ عرضُها السمواتُ و الارضُ... [1]»؛ يعني بشتابيد بسوي آمرزش پروردگارتان و به سوي بهشتي كه وسعتش، به پهناي همه آسمانها و زمين است.
علامه طباطبائي ميگويد:
"منظور از "عرض بهشت" چيزي در مقابل طول آن نيست بلكه منظور وسعت آن است و اين گونه استعمال شايع است، تعبير به عرض، كنايه از وسعت آن به نهايت درجه است و يا به قدري است كه وهم و خيال بشري نميتواند آن را بسنجد و برايش حدّي تصور كند.[2]
با توجه به مطالب فوق، بشر چگونه ميتواند چنين عالمي را با اين گستردگي تصور و تعقل كند؟ و درباره آن اظهار نظر كند؟ لذا بشر جز از راه اخبار وحي از درك و شناخت اوضاع عظيم جهان پس از مرگ بيبهره و عاجز است.
ب) از حيث ادامه و نهايت: عالم كنوني محدود و پايان پذير است و در زماني به پایان ميرسد؛ ولي جهان آخرت نامحدود و بي انتها است و پاياني ندارد.[3] قرآن كريم ميفرمايد:«و اِنَّ الدارَ الآخرةَ لَهي الحَيَوانُ[4]»؛ همانا سرای آخرت، زندگی واقعی و راستین است.
طبق بيان قرآن كريم، زندگي دنيا يك نوع سرگرمي و بازي است و روزي به انتها ميرسد، امّا حيات حقيقي كه هيچ گونه فنايي در او نيست تنها حيات آخرت است.[5]
بنابراين، از اين جهت كه قيامت جهاني وسيع و بيپايان و نقطه آغازش آينده است، لذا انسان دنياي كنوني از درك و شناخت آن عاجز است چون حروف و الفباي آن جهان بي كران و بيپايان براي او ناشناخته است و بهرهاي از الفباي آن ندارد. در نتيجه از فهم آن محروم است. و روشن است اولين گام معرفت و شناخت هر چيز، از آشنايي و معرفت به الفباي آن آغاز ميشود، كه اين گام نخست آشنا بودن به الفبا، براي مردم دنيا نسبت به جهان آخرت حاصل نيست.
و بايد دانست كه حيات دنيوي انسان نسبت به آخرت بمنزله حيات جنين در رحم مادر است كه در آنجا قوا و اعضايي به او داده ميشود و جنين هر چند داراي عقل و شعور باشد ادراك كاربرد و نتيجه وجود آن اعضاء براي او ميسّر نيست و هرگز نميتواند بفهمد كه حكمت تشكيلات اسرارآميز مغز چيست؟ يا دستگاه بينايي و شنوايي و جهاز تنفس براي او به چه كار ميآيد؟ و وقتي به دنيا قدم گذاشت حكمت آنها ظاهر ميشود.[6]
كوتاه سخن اينكه: جهان آخرت با آن همه عظمت و وسعت و نامحدود بودنش كه در آيات قرآن و روايات بيان شده است، در زمان آينده پديدار ميشود، از آنجا كه انسان مقهور زمان و مكان است ذات او در حيطه زمان و مكان قرار گرفته، لذا بطور عادي تا چيزي را قبلاً خود تجربه نكند يا از تجربه ديگران استفاده نكند، لاجرم راههاي درك و شناخت آن چيز براي او مشكل ميشود و در نتيجه از معرفت آن عاجز ميماند.
مگر اينكه از ناحيه انبياء و اولياء عليهم السلام كه محيط بر زمان گذشته و حال و آينده هستند و احاطه به غيب دارند اخباري از اوضاع آينده بشنود و بفهمد و بدون آنها و اخذ روايات راهي براي شناخت آينده ندارد. لذا جهان آخرت با تمام وسعت و جزئياتش براي انسان قابل درك نيست.
.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 16 امرداد 01
- بازدید
- ۸۳
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.