افرادي براي تاييد کار خود مي گويند فلان عالم يا عارف در خواب يا عالم مکاشفه ديده که ائمه ـ عليهم‌السلام ـ از اين کار راضي بودند. آیا چنين خوابي داراي قابل استناد است؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

افرادي براي تاييد کار خود مي گويند فلان عالم يا عارف در خواب يا عالم مکاشفه ديده که ائمه ـ عليهم‌السلام ـ از اين کار راضي بودند. آیا چنين خوابي داراي  قابل استناد است؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

«و من اياته منامکم باليل و النهار[1]»؛ «از نشانه هاي قدرت خدا خوابيدن شما در شب و روز است». اين حقيقت بر هيچ کس پوشيده نيست که همه موجودات براي تجديد نيرو، و به دست آوردن آمادگي لازم براي ادامه کار و فعاليت نياز به خواب دارند و اين موهبت بزرگ الهي سبب مي شود که جسم و روح انسان نيرويي دوباره بگيرد و با بروز حالت خواب که يک نوع وقفه و تعطيلي کار بدن است، آرامش و رفع خستگي حاصل گردد.

اما خواب ديدن سير روح آدمي در عالمي غير ازعالم ماده است، که البته با اين عالم ارتباط دارد.

 روُیا حقيقتي غير قابل انکار است و خواب ها صورت هاي مختلفي دارند و نمي توان تمام خواب ها را درست و قابل اعتماد دانست. قسمي از خواب ها افکار عادي و اسرار نهاني انسان است که در خواب گاهي به صورت خودش ظاهر مي شود و گاهي به عللي تغيير شکل داده و با صورت ديگري خودنمايي مي کند.  قسم ديگرعبارت است از افکار آشفته اي که گاهي در بيداري و به خصوص در مواقع ناخوشي، گريبانگير اشخاص مي شود و داراي ارزش علمي و روائي نيست. قسم سوم خواب هايي است که جنبه الهامي دارد و گاهي به وسيله آنها حقايق مجهول واضح و آشکار مي گردد. رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ خواب ها را به سه دسته تقسيم نموده  و فرموده اند: «يا بشارت از جانب خداست، يا تحذير از ناحيه شيطان و يا آنچه را در روز با خود گفته در خواب آن را مي بيند».[2]

 خداوند خواب مومن را بشارت مي داند و مي فرمايد: «لهم البشري في الحياه الدنيا» و منظور از بشري دنيايي، اين است که خواب هاي خوب مي بيند، و مومن از ديدن خواب ها بشارت هايي براي زندگي دنيايي خود مي گيرد.[3]

 رؤياهاي صادقه نيز از اين نوع خواب ها هستند و به مومنان و صالحين بشارت هايي مي شود که کاري را انجام دهند و يا از انجام آن پرهيز کنند، همچون حضرت ابراهيم ـ عليه السلام ـ که در خواب از سوي خدا مأمور مي شود تا فرزندش را با دست خود قرباني کند. احاصل آن که نمي توان براي خواب هاي صادقانه حدّ خاصي مشخص کرد و اين خواب ها جنبه الهامي دارد که گاهي به وسيله آنها حقايق آشکار مي گردد و چه بسا مشکلاتي به وسيله آنها رفع مي شود.

در مورد شناخت رؤياي صادقه، حضرت آيت الله مکارم شيرازي (مدظله) مي گوید: خوابي که رؤياي صادقه يا مژده اي از ناحيه خدا باشد، معيار مسلمي ندارد و به طور قطعي نمي توان گفت روياي صادقه است.[4]

 امام صادق ـ عليه السلام ـ مي فرمايند: روياي صادقه بعد از دو سوم شب و قبل از سحر است که ملائکه نيز حاضر مي شوند و اين روياي صادقه است و ان شاء الله تخلف پذير نيست، مگر بيننده خواب، جنب باشد يا بدون وضو باشد و نام خداي بر زبان جاري نکرده باشد.[5]

بنابراين گرچه بعضي از خواب ها روياي صادقه هستند، ليکن مسلم است، انسان نبايد زندگي خود را بر اساس خواب هايي که صادقه بودنش معلوم نيست، پي ريزي نمايد و يا زندگي را مختل بکند.  وظيفه مومن اين است که در تمام کارها بر خدا توکل داشته و وظايف اسلامي را که بر عهده او گذارده شده است انجام دهد.

 خواب ها حجيت شرعي ندارند، اگر چه براي فردي که خواب ديده و خواب او مطابق با موازين شرعي است و هيچ گونه مخالفتي با شرع ندار،د مي تواند تنها فقط براي خود او حجت باشد و براي ديگران حجت نبوده و الزام آور نيست و وظيفه اي را بر آنها تحميل نمي کند، مثلا اگر کسي در خواب ببيند که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به او دستور مي دهد فلان نماز را بخوان، لزومي ندارد که بخواند و اگر نخواند گناهي مرتکب نشده است و براي ديگران هم واجب نيست و نقل خواب هايي که در آن پيامبر و امامان را مي بينند و به آنها دستوراتي را مي دهند حکايت از رو شدن يک راز مي کند و يا از چيزي که خواهان آن هست مطلع مي شود و اخبار و امري را که پيامبر در خواب بيان و اعلام مي کند بايد مورد بررسي دقيق قرار گيرد، زيرا غالبا رويدادها در مسير همان اخبار قرار دارند.[6]

براي قبول کردن يک خبر که آيا صحيح است يا نادرست، تحقيق لازم است، چنانکه در بين رواياتي که از معصومين نقل شده به صحيح بودن سند و متن حديث و راوي آن توجه مي شودکه مورد وثوق و اعتماد باشد و ساختگي نباشد و يا کسي که روايت را نقل مي کند، فرد دروغگويي نباشد. در چنين جاهايي هم که وقتي يک جريان يا خواب را نقل مي کنند بايد توجه داشته باشيم که بيننده خواب کيست و کسي که از او نقل مي کند آيا فرد مورد اعتمادي است يا دروغگو و آيا مي توان به گفته او اعتماد کرد، و خوابي را که نقل مي کند چگونه است ؟ آيا واقعيت دارد؟ چون دست هايي در کار است که مردم را به خرافات بکشانند و با شايع کردن يک سري مسائل، اصل اعتقادات مردم را زير سوال ببرند و با ساختن يک سري خواب ها و نسبت دادن آن به ائمه و پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و نقل از آنها، سعي دارند اعتقادات را به بازيچه گرفته و نسبت به اصل دين و اعتقادات مذهبي، در مردم هيچ گونه رغبت و ميلي نباشد.

بنابراين در مواجه با چنين افرادي که در تأييد کار خود مي گويند فلان عالم يا عارف در خواب ائمه را ديده و نسبت به  اين کارها راضي بودند، به مورد اعتماد بودن فرد نقل کننده مطمئن شويم و به وجود چنين خوابي از فلان عالم و عارف علم پيدا کنيم و نفس آن عمل و کار از نظر شرع مورد قبول بوده باشد، در اين صورت مي توان به آن عمل کرد و حجيت شرعي ندارد که حتما بايد التزام عملي داشته باشيم و در صورت مخالفت هم هيچ گونه سرزنشي متوجه فرد نخواهد شد، چون الزامي را در بر ندارد و خواب حجت شرعي ندارد و براي تصميم گيري و استناد کردن بايد به دو حجت دروني و بيروني يعني عقل و شرع استناد کرد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ فلسفي، محمد تقي، گفتار فلسفي، آيت الکرسي، ج4، باب سوم، دفتر نشر و فرهنگ اسلامي.

2ـ همو ، گفتار فلسفي، معاد از نظر روح و جسم، ج1، چاپ سوم، دفتر نشر و فرهنگ اسلامي، ص313 تا 318.

3ـ طباطبایی، محمد حسین، ترجمه تفسير الميزان، ترجمه سيد محمد باقر موسوي همداني، سال چاپ 1374ش، نشر انتشارات اسلامي جامعه مدرسين حوزه علميه قم، ج11، ص103.

 


[1]. روم / 23.

[2]. مجلسي، محمد باقر،بحارالأنوار، چاپ موسسه الوفاء، بيروت، سال انتشار، 1404ق،ج58، ص181.

[3]. طباطبایی، محمد حسین، ترجمه تفسير الميزان، ترجمه موسوي همداني، سيد محمد باقر، چاپ 1374ش، نشر انتشارات اسلامي جامعه مدرسين حوزه علميه قم، ج10، ص145.

[4]. مکارم شيرازي، ناصر، استفتائات، ج1، ص510، سئوال 1672.

[5].  کليني، محمد بن یعقوب،  الکافي، ج8، ص91، ح62.

[6]. شجاعي، علي اصغر فرهنگ جامع تعبير خواب، ص194.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
30 تیر 01
بازدید
۱۹۴
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.