چگونه عدالت خداوند اجازه ميدهد که ناراستي هاي پدر را بايد فرزند تحمل کند؟ مثلاً اين که پدر اهل خمس دادن نيست. چرا زندگي فرزند خراب مي شود؟
چگونه عدالت خداوند اجازه ميدهد که ناراستي هاي پدر را بايد فرزند تحمل کند؟
پرسش
پاسخ
درباره سئوال بايد توضيح داده شود که اثرات مال حلال و حرام يا اعمال نيک و بد منافاتي با عدالت خداوند ندارد. درباره پاسخ به اين سئوال ما چند مقدمه ذکر مي نمائيم:
مقدمه اوّل: گناه عموما و خوردن مال حرام خصوصا گذشته از اثر تکليفي، آثار وضعي زيانبار متعدد در دنيا و آخرت براي انسان دارد و مشکل تر از همه آن است که اثر وضعي گناه به خصوص مصرف مال حرام نه تنها براي خود انسان بلکه براي اولاد و حتي ذريه و فرزندان چندين نسل بعد نيز زيان بار بوده و پيامد نامطلوب دارد. چه اينکه عکس قضيه نيز چنين است يعني اعمال نيکوتر گذشته از خود انسان براي نسل هاي بعدي انسان پي آمد مفيد دارد.
مقدمه دوّم: علامه طباطبايي(ره) درباره انعکاس عمل در تفسير آيه 9 سوره نساء مي فرمايند: کسي که ظلمي در مال يتيمي انجام دهد پس قطعا اين عمل ظالمانه به زودي به فرزندان يتيم آن شخص بر مي گردد و اين از حقائق عجيب قرآني است و بعد مي فرمايد از اين آيه ظاهر مي شود که بين اعمال حسنه و سيئه و حوادث خارجي ارتباط مي باشد.[1] يعني عملي که انسان انجام مي دهد با حوادثي که در خارج محقق مي شود مرتبط است و اين مساله از آيات 96 سوره اعراف و 41 سوره روم آشکار مي شود. زماني که انسان بر طاعت خداوند و سلوک راه الهي باشد خداوند به تبع اين طاعت برکات آسمان و زمين را بر انسان نازل مي نمايد و انحراف از اين راه و طاعت، باعث فساد در زمين و هلاکت انسان ها مي باشد. پس بين اعمال انسان و حوادث خارجي ارتباط مستقيم مي باشد. يعني اگر شخصي مال حرام خورد يا عمل بدي انجام بدهد اين عمل او با حوادث خارجي مرتبط است و در فرزندان او تأثير مي گذارد.
مقدمه سوّم: اعمالي که از انسان صادر مي شود اثر وضعي و تکويني دارد. يعني خاصيت و ماهيت عمل اين است که اگر از انسان صادر شود اثر وضعي خود را مي گذارد. پدري که مال حرام مي خورد اين عمل خود به خود اثر وضعي را روي فرزندان مي گذارد چون دنيايي که انسان در آن زندگي مي کند دنياي اثر و مؤثر و علت و معلول است.[2] مثلا اگر شخصي را مجبور به استعمال سيگار نمايند خود به خود اين استعمال در شخص اثر مي گذارد و ربطي هم به خداوند ندارد چون اعمال انسان با خارج ارتباط دارد و اثرات خود را مي گذارد يعني آثار وضعي و تکويني اعمال در درون خود اعمال نهفته است و بالعکس نيز صادق است.
اگر لقمه پاک و حلال باشد خاصيتش اين است که در فرزندان تأثير مي گذارد. البته توجه داشته باشيد كه اين آثار هيچگاه از انسان سلب اختيار نميكند و خداوند به كساني كه در معرض اين آثار قرار ميگيرند اما به آن عمل خطا راضي نيستند كمك ميكند.
اگر شخصي بخواهد جلوي اين اثرات وضعي را بگيرد مي تواند با اداي حقوق شرعيه و انجام عبادت هايي که از او فوت مي شود جبران مافات نمايد و باعث رشد و شکوفايي خود گردد چنان که حضرت آسيه همسر فرعون توانست نمونه زنان عصر خود شود پس اثرات وضعي اعمال باعث سلب اراده انسان نمي شود انسان مي تواند اثرات وضعي را کنترل نمايد خداوند نيز با تخفيف در احکام و دادن پاداش اخروي به گرفتاران بي گناه به آنها کمک مي نمايد.
مقدمه چهارم: کساني که در خانواده ناسالم و ناپاک بزرگ شده اند و اثرات اعمال و افعال پدر و مادر روي آنها اثر گذاشته است و خود افراد با اين اعمال موافق نيستند و از دردها و رنج ها اذيت مي شوند خداوند در مقابل اين آلام و دردها و رنج ها به اينها پاداش و عوض مي دهد در علم کلام به اين مسئله، «عوض» گويند دليل متکلمين بر وجوب عوض بر خدا منزه بودن او از ظلم است اگر خداوند عوض را به مستحق ندهد به او ظلم شده است پس خداوند بر گرفتاران و رنج ديدگان و انسان هاي بي گناه و مبتلا به دردهاي گوناگون عوض اين دردها و رنج ها را خواهد داد. و اين مقتضاي عدالت خداوند است که فرق بگذارد بين کسي که استحقاق عذاب را دارد و کسي که استحقاق عذاب را ندارد.[3]
مقدمه پنجم: گذشته از آثار تکويني و وضعي اعمال انسان مي تواند از اثرات وضعي و تکويني جلوگيري نمايد اعمال و افعالي که باعث مي شود که اين آثار دفع شود عبارت اند از: 1. اکراه قلبي از عمل، انسان در قلب خود موافقت نشان ندهد؛ 2. صدقه دادن؛ 3. استغفار نمودن؛ 4. رد مظالم؛ 5. پرداخت خمس و حقوق شرعيه؛ 6. انجام عبادات مستحب و نماز اول وقت و شرکت در مراسمات مذهبي مثل نماز جماعت، اين اعمال باعث مي شود که انسان خود را از آثار زيانبار نجات دهد. خوب است که به اين نکته توجه داشته باشيم که شخصي به خاطر استفاده از مال حرام يا عمل ديگر از برخي اعمال عبادي و مستحبي ديگر محروم بشود اين شخص اگر بتواند براي خود توفيق عمل به اين عبادات را فراهم نمايد و آن را انجام دهد با کسي که توفيق عمل را داشته است برابر نيست بلکه عمل او افضل است و باعث رشد و شکوفايي مي شود.
راههايي که باعث جبران و نجات فرد از آثار عمل مي شود بستگي به نوع عمل دارد اگر در حيطه مالي باشد انسان مي تواند با پرداخت صدقه و رد مظالم يا خمس جبران کند و اگر در حيطه اخلاقي باشد است استغفار نمايد و حلاليت بطلبد پس اين ها مشکلات خانوادگي و امثال آن باعث نمي شود که انسان از اراده و اختيار سلب شود بلکه اين ها علت تامه گناه نيستند بلکه معدّ مي باشند و انسان مي تواند با اراده خود جبران کند.
نتيجه بحث: از مطالب گذشته مشخص مي شود که اعمال و افعال انسان چه نيک و چه بد ارتباط مستقيم با حوادث خارج دارد. اين اعمال و افعال خوب و بد انسان است که عالم خارج را خوب و نيکو يا زشت و فاسد مي کند شخصي که کار نيکو انجام مي دهد اين عمل او در فرزندان خودش تأثير مي گذارد.
اثرات وضعي و تکويني و ارتباط با عالم خارج و حوادث آن ربطي به خداوند ندارد بلکه خاصيت و تکوين عمل است که اثر مي گذارد نه خداوند تبارک و تعالي و از آن شخص نيز سلب اختيار نميشود يعني انسان ميتواند در بد ترين خانوادهها زندگي كند اما در عين حال از اولياء الله باشد چنانچه مثالهاي متعددي از اين دست در تاريخ وجود دارد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ مدخل جديد در علم کلام، جعفر سبحاني، ص124، انتشارات امام صادق ـ عليه السلام ـ .
2ـ الميزان، محمد حسين طباطبايي، ج2 و 4، ص201، انتشارات موسسه اسماعيليان.
3ـ تفسير نمونه، ناصر الله مکارم شيرازي، ص314،ج3، انتشارات دارالکتب اسلاميه.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 تیر 01
- بازدید
- ۷۴
چگونه عدالت خداوند اجازه ميدهد که ناراستي هاي پدر را بايد فرزند تحمل کند؟
- نشان کردن
پرسش
چگونه عدالت خداوند اجازه ميدهد که ناراستي هاي پدر را بايد فرزند تحمل کند؟ مثلاً اين که پدر اهل خمس دادن نيست. چرا زندگي فرزند خراب مي شود؟
پاسخ
درباره سئوال بايد توضيح داده شود که اثرات مال حلال و حرام يا اعمال نيک و بد منافاتي با عدالت خداوند ندارد. درباره پاسخ به اين سئوال ما چند مقدمه ذکر مي نمائيم:
مقدمه اوّل: گناه عموما و خوردن مال حرام خصوصا گذشته از اثر تکليفي، آثار وضعي زيانبار متعدد در دنيا و آخرت براي انسان دارد و مشکل تر از همه آن است که اثر وضعي گناه به خصوص مصرف مال حرام نه تنها براي خود انسان بلکه براي اولاد و حتي ذريه و فرزندان چندين نسل بعد نيز زيان بار بوده و پيامد نامطلوب دارد. چه اينکه عکس قضيه نيز چنين است يعني اعمال نيکوتر گذشته از خود انسان براي نسل هاي بعدي انسان پي آمد مفيد دارد.
مقدمه دوّم: علامه طباطبايي(ره) درباره انعکاس عمل در تفسير آيه 9 سوره نساء مي فرمايند: کسي که ظلمي در مال يتيمي انجام دهد پس قطعا اين عمل ظالمانه به زودي به فرزندان يتيم آن شخص بر مي گردد و اين از حقائق عجيب قرآني است و بعد مي فرمايد از اين آيه ظاهر مي شود که بين اعمال حسنه و سيئه و حوادث خارجي ارتباط مي باشد.[1] يعني عملي که انسان انجام مي دهد با حوادثي که در خارج محقق مي شود مرتبط است و اين مساله از آيات 96 سوره اعراف و 41 سوره روم آشکار مي شود. زماني که انسان بر طاعت خداوند و سلوک راه الهي باشد خداوند به تبع اين طاعت برکات آسمان و زمين را بر انسان نازل مي نمايد و انحراف از اين راه و طاعت، باعث فساد در زمين و هلاکت انسان ها مي باشد. پس بين اعمال انسان و حوادث خارجي ارتباط مستقيم مي باشد. يعني اگر شخصي مال حرام خورد يا عمل بدي انجام بدهد اين عمل او با حوادث خارجي مرتبط است و در فرزندان او تأثير مي گذارد.
مقدمه سوّم: اعمالي که از انسان صادر مي شود اثر وضعي و تکويني دارد. يعني خاصيت و ماهيت عمل اين است که اگر از انسان صادر شود اثر وضعي خود را مي گذارد. پدري که مال حرام مي خورد اين عمل خود به خود اثر وضعي را روي فرزندان مي گذارد چون دنيايي که انسان در آن زندگي مي کند دنياي اثر و مؤثر و علت و معلول است.[2] مثلا اگر شخصي را مجبور به استعمال سيگار نمايند خود به خود اين استعمال در شخص اثر مي گذارد و ربطي هم به خداوند ندارد چون اعمال انسان با خارج ارتباط دارد و اثرات خود را مي گذارد يعني آثار وضعي و تکويني اعمال در درون خود اعمال نهفته است و بالعکس نيز صادق است.
اگر لقمه پاک و حلال باشد خاصيتش اين است که در فرزندان تأثير مي گذارد. البته توجه داشته باشيد كه اين آثار هيچگاه از انسان سلب اختيار نميكند و خداوند به كساني كه در معرض اين آثار قرار ميگيرند اما به آن عمل خطا راضي نيستند كمك ميكند.
اگر شخصي بخواهد جلوي اين اثرات وضعي را بگيرد مي تواند با اداي حقوق شرعيه و انجام عبادت هايي که از او فوت مي شود جبران مافات نمايد و باعث رشد و شکوفايي خود گردد چنان که حضرت آسيه همسر فرعون توانست نمونه زنان عصر خود شود پس اثرات وضعي اعمال باعث سلب اراده انسان نمي شود انسان مي تواند اثرات وضعي را کنترل نمايد خداوند نيز با تخفيف در احکام و دادن پاداش اخروي به گرفتاران بي گناه به آنها کمک مي نمايد.
مقدمه چهارم: کساني که در خانواده ناسالم و ناپاک بزرگ شده اند و اثرات اعمال و افعال پدر و مادر روي آنها اثر گذاشته است و خود افراد با اين اعمال موافق نيستند و از دردها و رنج ها اذيت مي شوند خداوند در مقابل اين آلام و دردها و رنج ها به اينها پاداش و عوض مي دهد در علم کلام به اين مسئله، «عوض» گويند دليل متکلمين بر وجوب عوض بر خدا منزه بودن او از ظلم است اگر خداوند عوض را به مستحق ندهد به او ظلم شده است پس خداوند بر گرفتاران و رنج ديدگان و انسان هاي بي گناه و مبتلا به دردهاي گوناگون عوض اين دردها و رنج ها را خواهد داد. و اين مقتضاي عدالت خداوند است که فرق بگذارد بين کسي که استحقاق عذاب را دارد و کسي که استحقاق عذاب را ندارد.[3]
مقدمه پنجم: گذشته از آثار تکويني و وضعي اعمال انسان مي تواند از اثرات وضعي و تکويني جلوگيري نمايد اعمال و افعالي که باعث مي شود که اين آثار دفع شود عبارت اند از: 1. اکراه قلبي از عمل، انسان در قلب خود موافقت نشان ندهد؛ 2. صدقه دادن؛ 3. استغفار نمودن؛ 4. رد مظالم؛ 5. پرداخت خمس و حقوق شرعيه؛ 6. انجام عبادات مستحب و نماز اول وقت و شرکت در مراسمات مذهبي مثل نماز جماعت، اين اعمال باعث مي شود که انسان خود را از آثار زيانبار نجات دهد. خوب است که به اين نکته توجه داشته باشيم که شخصي به خاطر استفاده از مال حرام يا عمل ديگر از برخي اعمال عبادي و مستحبي ديگر محروم بشود اين شخص اگر بتواند براي خود توفيق عمل به اين عبادات را فراهم نمايد و آن را انجام دهد با کسي که توفيق عمل را داشته است برابر نيست بلکه عمل او افضل است و باعث رشد و شکوفايي مي شود.
راههايي که باعث جبران و نجات فرد از آثار عمل مي شود بستگي به نوع عمل دارد اگر در حيطه مالي باشد انسان مي تواند با پرداخت صدقه و رد مظالم يا خمس جبران کند و اگر در حيطه اخلاقي باشد است استغفار نمايد و حلاليت بطلبد پس اين ها مشکلات خانوادگي و امثال آن باعث نمي شود که انسان از اراده و اختيار سلب شود بلکه اين ها علت تامه گناه نيستند بلکه معدّ مي باشند و انسان مي تواند با اراده خود جبران کند.
نتيجه بحث: از مطالب گذشته مشخص مي شود که اعمال و افعال انسان چه نيک و چه بد ارتباط مستقيم با حوادث خارج دارد. اين اعمال و افعال خوب و بد انسان است که عالم خارج را خوب و نيکو يا زشت و فاسد مي کند شخصي که کار نيکو انجام مي دهد اين عمل او در فرزندان خودش تأثير مي گذارد.
اثرات وضعي و تکويني و ارتباط با عالم خارج و حوادث آن ربطي به خداوند ندارد بلکه خاصيت و تکوين عمل است که اثر مي گذارد نه خداوند تبارک و تعالي و از آن شخص نيز سلب اختيار نميشود يعني انسان ميتواند در بد ترين خانوادهها زندگي كند اما در عين حال از اولياء الله باشد چنانچه مثالهاي متعددي از اين دست در تاريخ وجود دارد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ مدخل جديد در علم کلام، جعفر سبحاني، ص124، انتشارات امام صادق ـ عليه السلام ـ .
2ـ الميزان، محمد حسين طباطبايي، ج2 و 4، ص201، انتشارات موسسه اسماعيليان.
3ـ تفسير نمونه، ناصر الله مکارم شيرازي، ص314،ج3، انتشارات دارالکتب اسلاميه.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 تیر 01
- بازدید
- ۷۴
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.