فرق بين اصول دين و فروع دين را به صورت كامل بيان كنيد ؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

فرق بين اصول دين و فروع دين را به صورت كامل بيان كنيد ؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

دين که يک واژه عربي است، در لغت به معناي اطاعت آمده است. در اصطلاح به معناي اعتقاد به آفريننده اي براي جهان و انسان و دستورات عملي متناسب با اين عقيده مي باشد.[1]

با اين بيان و مفهوم از دين، دين توحيدي، داراي دو اعتقاد باطني و عملي است. به اعتقاد باطني، اصول دين و به اعتقاد عملي، فروع دين گفته مي شود. به بيان ديگر، باورها و آموزه هايي که بايد به صورت يقين شناخته شوند که اين شناخت يقيني از راه عقل و فطرت به دست مي آيد به عنوان اصل و اساس ياد مي شود، که از آن به اصول دين ياد کرده اند، که اين اصول را به سه محور خدا شناسي، راهنما شناسي (نبوت) و معاد شناسي طبقه بندي کرده اند عقايدي ديگر که از لوازم اين سه محور است به منزله فروع و شاخه ياد مي کنند.[2]

و هم چنين، با توجه به مفهوم اصطلاحي دين، هر ديني دست کم از دو بخش تشکيل مي گردد:

1. عقيده يا عقايدي که حکم پايه و اساس و ريشه آن را دارد.

2. دستورات عملي که متناسب با آن پايه يا پايه هاي عقيدتي و برخاسته از آن ها باشد.

با اين وصف، بخش عقايد در هر ديني «اصول» و بخش احکام عملي «فروع» آن دين ناميده مي شود.

فرق ديگرآن است که در اصول دين تقليد جايز نيست و در فروع دين مي توان تقليد کرد.

از آنجايي که در مورد اصول دين، عقيده مطلوب است هرگز نمي توان گفت خدا يکي است، به دليل اين که پدران يا دانشمندان چنين مي گويند. يا معاد حق است؛ چون مردم مي گويند. از اين روي بر هر فرد مسلمان واجب است که اصول دين را خود از راه دليل بداند اگر چه دليلي ساده باشد. مثلا اگر به عقل و وجدان خود مراجعه کرده و درک کند که اين جهان پهناور خود به خود بوجود نيامده است، حتما خالقي و ناظمي دارد؛ و هم چنين بيانديشد که خدا هيچ گاه انسان ها را به حال خود رها نمي کند، پيامبري براي نجات بشريت فرستاده است که دستورهاي خدا را در جهت سعادت مردم به کار گيرد؛ و چنين بيانديشد که اين جهان گنجايش اين را ندارد که همه موجودات اول و آخر در اين دنيا نتيجه عمل شان را ببيند و از آن بهره گيرند، از اين رو عالم ديگري هست که پس از مرگ به نتيجه اعمال و پاداش خويش برسند. به همين مقداري که به اصول، عقيده پيدا کند کافي است.[3]

اما در فروع دين از اين جهت تقليد جايز است كه در آن، عمل، مطلوب است. در عمل، تصميم، اراده و فکر لازم است. در اين مورد يا بايد خود اطلاع کافي داشته باشد يا از اهل خبره  استفاده كرده و وارد عمل گردد. چنان که به اقتضاء غريزه در معالجه امراض به پزشک، در نقشه ساختمان به مهندس و... مراجعه کرده و به قول آنها اعتماد مي کند. اسلام نيز در شريعت خود در بعد جنبه عملي همين روش را در پيش گرفته است. يعني به پيروان خود دستور داده است که معارف و احکام عملي دين خود را ياد بگيرند و راه استفاده آن هم از راه قرآن و سنت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ است. بديهي است که به دست آوردن احکام ديني از قرآن و سنت پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ است. بديهي است که به دست آوردن احکام ديني از قرآن و سنت براي هر کسي ميسر نمي باشد و همه کس در اثر گرفتاري هاي زندگي فرصت ندارند که به دنبال آن بروند. لذا دستور داده که به آن دسته اي که احکام اسلام را از قرآن و سنت به دست آورده مراجعه کرده و به قول آن اعتماد نموده و عمل نمايند؛ چنان که بالوجدان، همه‌ي انسانها پزشک را در پزشكي اهل خبره مي دانند و به او مراجعه نموده و به دستورش عمل مي کنند.

در مسائل عملي دين نيز بايد به اهل خبره مراجعه کرده و به اواعتماد نموده و به سخنان او عمل نمود. اين اعتماد و عمل راتقليدمي‌گويند.[4]

در نتيجه: دين داراي اعتقاد باطني و عملي مي‌‌باشد. باطني آن را اصول دين و بخش احکام عملي آن را فروع دين مي گويند. و هم چنين در مورد اصول دين شناخت بايد يقيني باشد و خود انسان واجب است آن را از راه عقل و فطرت به دست آورد. به تعبير ديگر تقليد به آن جايز نيست بلکه از راه استدلال بايد به دست آورد ولو اين که به طور ساده باشد. در بخش فروع آن مي تواند تقليد (عمل به قول اهل خبره) کرد. در بيان ديگر، اصول دين که پايه و اساس است از آن به جهان بيني، و از فروع آن به ايدئولوژي نيز ياد مي شود.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ آموزش کلام اسلامي، محمد سعيدي مهر.

2ـ مجموعه آثار، مرتضي مطهري، ج1.

3ـ الهيات و معارف اسلامي،  جعفر سبحاني.

 


[1]. مصباح يزدي، محمد تقي، آموزش عقايد، قم، سازمان تبليغات اسلامي، 1366ش، ج1، ص29.

[2]. کاشفي، محمد رضا، کلام شيعه، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي، 1386ش، ص35.

[3]. طباطبايي، سيد محمد حسين، آموزش دين، قم، نشر جهان آراء، 1356ش، ص10 و 275.

[4]. همان، ص257.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
23 تیر 01
بازدید
۱٬۰۲۳
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.