چرا خداوند در حق عده اي از بنده ها آن قدر مهربان است كه عذاب آنها را در همين دنيا مي دهد ولي براي بعضي ها جواب خوبي ها را در اين دنيا تمام و كمال مي دهد و در آن دنيا فقط عذاب مي كشند؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چرا خداوند در حق عده اي از بنده ها آن قدر مهربان است كه عذاب آنها را در همين دنيا مي دهد ولي براي بعضي ها جواب خوبي ها را در اين دنيا تمام و كمال مي دهد و در آن دنيا فقط عذاب مي كشند؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

نخست به عنوان مقدمه بايد بگوييم سختي ها، گرفتاري ها و رنج هايي که در اين دنيا گريبانگير برخي انسان ها مي شود لزوما به معناي عذاب الهي براي پاک شدن نيست و همين طور در مقابل، خوشي ها و نعمت هايي که براي برخي انسان ها رخ مي دهد نمي تواند تنها به معناي اين باشد  كه در آخرت عذاب بکشند. بلکه اين سختي ها و خوشي ها عواملي دارد که به برخي از آنها اشاره مي شود:

1. آزمايش الهي يک سنت قطعي و حتمي است، آزمايش براي تحقق بخشيدن به نيّات و يا صفات دروني است.[1]

«أَحَسِبَ النَّاسُ أَن يُتْرَکوا أَن يَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا يُفْتَنُونَ[2]». آيا مردم گمان کردند به حال خود رها مي شوند و آزمايش نخواهند شد. در اين آيه مي فرمايد ما حتما شما را آزمايش مي کنيم در آيه ديگر موارد آزمايش و امتحان را ذکر مي کند.

«وَلَنَبْلُوَنَّکمْ بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوفْ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الأَموَالِ وَالأنفُسِ وَالثَّمَرَاتِ[3]» ؛ «و البته شما را به سختي هايي چون ترس و گرسنگي و نقصان اموال و نفوس و آفات زراعت بيازماييم».

طبق اين آيات انسان مؤمن و تمامي انسان ها در اين دنياي مادي حتما آزمايش مي شوند پس تعبير صحيحي نيست که خداوند آنها را عذاب مي کند بلکه امتحان الهي است. امام علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: «بلا و گرفتاري مجازات ظالم است و امتحان براي مؤمن و براي انبياء رتبه و مقام و براي اولياء کرامت است.[4]

2. ترفيع مقام: از آيات و روايات ظاهر مي شود که بلاها و سختي ما الطاف الهي هستند. اين الطاف باعث مي شوند که انسان هاي الهي به مقامات بلند و بزرگ برسند. امام صادق ـ عليه السلام ـ مي فرمايند: «و انّه ليکون للعبد منزلة عند الله فما ينالها الا باحدي خصلتين امّا بذهاب ماله او ببليتة في جسده» همانا براي انسان جايگاهي در نزد خداوند است که به آن جايگاه نمي رسد مگر به وسيله دو خصلت يا به رفتن مال و يا به بلايي که در بدنش (بيماري) ايجاد مي شود.[5] عبدالله يعفور در نزد امام صادق ـ عليه السلام ـ از مشکلات و مصائب خود گفت امام صادق ـ عليه السلام ـ فرمود اي عبدالله اگر مؤمن مي دانست در مصيبت چه اجري دارد هر آئينه آرزو مي کرد که با مقراض تکه تکه شود. [6] پس طبق اين احاديث مشخص مي شود که اين سختي ها و مشکلات خود يک لطف الهي است و تعبير به خير کردن نيکو است. انسان با اين گونه مشکلات مي تواند به مقامات بالاتري دست پيدا کند.

3. بلا نشانه دوست داشتن خداوند: خداوند قومي را که دوست داشته باشد مبتلا به عذاب و مشکلات مي کند امام صادق ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: «راستي اجر و پاداش بزرگ براي بلاي بزرگ است و خدا مردمي را دوست ندارد جز اين که آنها را گرفتار سازد».[7]

امام صادق ـ عليه السلام ـ «إنّ الله احبّ عبدا غثّه بالبلاء غثا» راستي خدا چون بنده اي را دوست دارد او را خوب در گرداب بلا فرو مي برد. مثل حضرت ايوب پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و ائمه معصومين ـ عليهم السلام ـ که غرق در بلا و گرفتاري بوده اند همه اينها نشانه محبوبيت الهي است نه عذاب الهي.

هر که در اين بزم مقرب تر است                 جــام بـلا بيشترش مي دهنــد

4. کفاره گناهان: بعضي از مصائب و مشکلاتي که براي انسان پيش مي آيد کفاره گناهان است.

از انسان خطايي يا گناهي سر مي زند و براي او مشکلي پيش مي آيد تا به وسيله آن گناهش بخشيده مي شود. و اين خود يک رحمت و عنايت است نه عذاب. امام صادق ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: راستي مؤمن خواب پريشان ببيند و هراس کشد و خدا براي آن، گناهش را بيامرزد و بدنش رنج کار بيند خدا گناهش را بيامرزد.[8]

امام صادق ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: رگي نلرزد و پائي بر نخورد و سري درد نگيرد و بيماري نيايد جز براي گناهي و اين است مقصود از گفتار خداوند عزوجل (و آنچه مصيبت به شماها رسد براي آن است که خود به دست آورديد و خدا بسياري را هم گذشت مي کند.[9] پس فرمود آنچه از آن گذشت مي کند بيشتر است از آنچه مؤاخذه مي کند.[10]

قرآن کريم مي فرمايند: و چنان چه مردم شهرها همه ايمان آورده و پرهيزکار مي شدند همانا ما «درههاي» برکاتي از آسمان و زمين بر روي آنها مي گشوديم و ليکن «آيات و پيغمبران ما را» تکذيب کردند پس «ما هم» آنها را به کيفر کردار زشتشان رسانديم.[11]

از آيات و روايات استفاده مي شود که بين اعمال انسان  و بلايا و شرور طبيعي و اجتماعي يک ارتباط حقيقي وجود دارد.[12]

پس خيلي از مصائب و بي برکتي ما و از بين رفتن اموال وغيره به خاطر بي تقوايي و دوري از خداوند است.

5. غرق در نعمت ها نشانه دوري از خداوند: وقتي انسان از خداوند دور مي شود و تن به عبادت نمي دهد، خداوند براي او تمام و کمال نعمت ها را در اختيارش قرار مي دهد تا با استفاده از اين نعمت ها از خدا دور شود، شخص فکر مي کند که در نعمت غرق است و لکن اين عين غرق در عذاب بودن است قرآن کريم مي فرمايند: «وَلاَ تُعْجِبْک أَمْوَالُهُمْ وَأَوْلاَدُهُمْ إِنَّمَا يُرِيدُ اللّهُ أَن يُعَذِّبَهُم بِهَا فِي الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ أَنفُسُهُمْ وَهُمْ کافِرُونَ[13]». مبادا اموال و اولادشان مايه اعجاب تو گردد و اين براي آنها نعمت نيست بلکه خدا مي خواهد به وسيله آن آنها را در دنيا عذاب کند و جانشان بر آيد در حالي که کافر باشند.

اين آيه اشاره به اين واقعيت مي کند که امکانات اقتصادي و نيروهاي انساني در دست افراد ناصالح نه تنها سعادت آفرين نيست بلکه غالبا مايه درد سر و بلا و بدبختي است زيرا چنين اشخاصي نه اموال خود را به جا مصرف مي کنند تا از آنها بهره مفيد و سازنده اي بگيرند و نه فرزندان سر به راه و با ايمان تربيت يافته دارند.[14]

نتيجه: پس از اين مقدمات مشخص مي شود که اگر خداوند در حق عده اي از بندگان در دنيا مهرباني زياد انجام مي دهد و امکانات و وسايل آرامش براي او فراهم مي کند و هيچ سختي و گرفتاري براي او پيش نمي آيد.

شايد اين نشان گر آن باشد که خداوند مي خواهد او با امکانات رفاهي، غرق در گناهان شود نه اين که خداوند غرق در گناه مي کند بلکه او با دست خود تمام درهاي هدايت را به سوي خود بسته است و مقتضاي هدايت را در خود از ميان برده است. اگر انساني غرق در گناه وعصيان و اعمال زشت باشد و راهي براي هدايت نگذارد و هيچ اميدي براي بازگشت و هدايت او وجود نداشته باشد طبق سنت استدراج به او مهلت و امکانات داده مي شود تا بيشتر گناه کند پس اگر کسي غرق در نعمت بود و در همان حال زياد گناه کرد اين خود نشانه دوري از خدا و رحمت او است در ضمن اين نعمت هاي دنيوي چه بسا براي برخي انسان هاي گناهکار براي پاداش خدا به برخي اعمال خوبشان در دنيا باشد تا که روز قيامت هيچ طلبي از خداوند نداشته باشند.

اما در مشکلات و مصائب براي مؤمن همچنان که قبلا گفتيم هر کدام دليل و حکمت خاصي داشتند که براي امتحان و ترفيع مقام و آمرزش گناهان و غيره است بنابراين اگر شخصي در اين دنيا کارهاي نيکو کرده باشد و اهل ايمان باشد خداوند مزد کارهاي او را در دنيا و آخرت مي دهد ولي اگر اهل ايمان نباشد نهايت چيزي که مي توان در مورد اعمال نيک کافران پذيرفت اين است که تأثيري در تخفيف عذابشان داشته باشد زيرا چنين کارهايي مي تواند روح خود پرستي و عناد را ضعيف کند.[15]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ آموزش عقايد، شرکت چاپ و نشر بين الملل، مصباح يزدي، دوره سه جلدي، ص445 و 446 ـ درس 54 و 55.

2ـ اصول کافي، کليني، دفتر مطالعات تاريخ و معارف اسلامي، چاپ اول، باب ابتداء المؤمن و باب تعجيل عفو به الذنب ص81 و 539.

3ـ محاضرات، جعفر سبحاني، انتشارات امام صادق ـ عليه السلام ـ ، ص178، چاپ نهم.

4ـ تفسير نمونه،ناصر مکارم شيرازي، ناصر، ج8، ص66 و ج16، ص204، انتشارات دارالکتب الاسلاميه.

 


[1]. مکارم شيرازي، ناصر ، تفسير نمونه، تهران، انتشارات دارالکتب الاسلاميه، ج19، ص204.

[2]. عنکبوت / 2.

[3]. بقره / 155.

[4]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، ج67، ص235، باب 12.

[5]. کليني، محمد بن يعقوب، الکافي، انتشارات دفتر مطالعات تاريخ معارف اسلامي، ج2، ص81.

[6]. همان.

[7]. کافي، همان، ج5، ص121.

[8]. همان.

[9]. شوري / 30.

[10]. کليني، همان، ج5، ص119 ـ 121.

[11]. اعراف / 96.

[12]. سبحاني، جعفر، المحاضرات في الالهيات، انتشارات امام صادق(ع) چاپ نهم ، ص178.

[13]. توبه / 85.

[14]. تفسير نمونه، همان، ج8، ص66.

[15]. مصباح يزدي، محمد تقي، آموزش عقايد، شرکت چاپ و نشر بين الملل، چاپ بيست و يکم، ص446.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
23 تیر 01
بازدید
۱۹۸
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.