چرا خداوند افرادی را خلق كرده که در این دنیا با بدبختی و نارضایتی زندگي کرده و در آخرت نیز به علت اعمال شان در دنیا منتظر عقوبت و عذاب باشند حال آن که با اختیار خود به وجود نیامده اند ؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چرا خداوند  افرادی  را خلق كرده که در این دنیا با بدبختی و نارضایتی زندگي  کرده و در آخرت نیز به علت اعمال شان در دنیا منتظر عقوبت و عذاب باشند حال آن که با اختیار خود به وجود نیامده اند؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

در پاسخ به این سؤال مقدمتاً باید عرض شود؛ هدف از خلقت انسان رسیدن به سعادت و کمال ابدی است که خداوند زمینه آن را، با فرستادن انبیاء الهی و بیان راه و روش درست زندگی کردن برای همه انسانها آماده کرده است.لذا در خلقت انسانها فرقی نیست، که فرض شود یکی از بدو تولد خوش بخت است و یکی بدبخت، بلکه بدبختی و خوشبختی را انسانها با دست خودشان فراهم می کنند و اگر غیراز این باشد بهشت و جهنم معنی ندارد و پاداش و عقابی نمی تواند باشد. لذا باید گفت سعادت و شقاوت از امور اختياري است  که افراد، خود مقدمات را فراهم می کنند اگر فرد، پی ایمان و طاعت رفت در دنیا و آخرت سعادتمند می شود اگر چه در ظاهر زندگی فقیرانه داشته باشد چرا که اینها عامل بدبختی انسانها نیست بلکه نعمت های دنیا به گونه ای است که در پی تلاش افراد به دست می آید و داشتن یا نداشتن نعمت های دنیا را نمی توان عامل خوشبختی یا بدبختی دانست بلکه چه بسا افرادي که در دنیا به ظاهر زندگی فقیرانه داشته اند ولی سعادتمند واقعی بوده اند و بالعکس چه قارون ها و نمرودها بوده اند که در عین حالی که دارای نعمت های دنیایی زیادی بودند بدبخت ترين افراد بوده اند. لذا زندگی دنیا نمی تواند ملاک سعادت یا بدبختی شخص باشد.[1]

و اگر در دنیا می بینی افرادی مصیبتی به آنها وارد می شود چه بسا به ظاهر برای آنها مصیبت به نظر می آید و ما آنها را بدبخت بدانیم در حالی که خیر و سعادت آنها در گرو همین بلاها و مصیبت ها می باشد چنان که خداوند فرموده: چه بسا چیزی را بد بدانید در حالی که برای شما خیر است و چه بسا چیزی را دوست داشته باشید در حالی که برای شما شر و بدی همراه دارد.[2]

از طرفی انسان باید به چيزي كه خدا براي او مققر كرده راضی باشد چنانکه در روایتی ابن عباس از پیامبر(ص) نقل می کند که حضرت فرموده اند به آنچه خدا برایت مقرّر کرده راضی باش هر چند مخالف آرزوها و خواسته هایت باشد.[3]

نکته قابل توجّه دیگر اینکه چیزهایی که در نظرما بدبختی و مصیبت است نسبی هستند و معمولاً نتیجه اعمال خود افراد است. به این معنی که فردی که دارای نعمتهایی مانند سلامتی و امنیّت و... می باشد خود را واجد آنها می بیند و چون به خاطر حادثه ای آن را از دست می دهد آن حادثه و مصیبت را چیز بدی برای خودش می داند زیرا با آمدن آن مصیبت نعمت قبلی از او گرفته شده لذا هر حادثه ای به اختیار انسان فراهم می شود چه عامل خوشبختی او شود چه عامل بدبختی.[4]

از محمد ابن عجلان روایت شده که به امام صادق (ع)عرض کردم آیا خداوند امور بندگان را به خودشان واگذار کرده است فرمودند خدا گرامی تر است از این است که امور را به بندگان وا گذارد پرسیدم پس چه می فرمایی آیا بندگان بر آنچه می کنند مجبورند حضرت فرمودند :خدا عادل تر است از اینکه بنده را مجبور به کاری کند و بعد او را عذاب کند.[5]

لذا از این روایات فهمیده می شود که اعمال ما به اختیار خودمان است و اگر با اعمالمان بدبخت شدیم نباید طلبکار خدا باشیم. البته این نیز نباید اشتباه شود که در برابر مشکلات و مصائب دنیوی تسلیم شویم و برای رفع آنها کوشش نکنیم بلکه باید به دنبال رفع آنها باشیم و اگر با تمام تلاش و کوششی که انجام دادیم باز هم گرفتاری ها بر ما چیره شد بدانیم که گناهی کرده ایم که آتش آن دامنگیر ما شده است پس باید به اعمال گذشته فکر کنیم و استغفار کنیم و به دنبال رفع مشکل باشیم.[6]

امّا آیا اگر کسی در این دنیا گرفتار بود آخرت هم همینطور است؟ باید گفت روز قیامت هر کسی مرهون و در گرو اعمالی است که انجام داده اگر در دنیا تابع دستورات خدا بوده رستگار است و اگر به اندازۀ ذرهّ ای کار و عمل شرّ انجام داده باشد نتیجه آن را می بیند.[7]

البته برخی مشکلات و مصائب و بدبختی ها هم برای ترفیع مقام یا آزمایش انسان است. برخی از آنها نيز که در اثر ندانم کاری و عدم دقّت و سهل انگاری در امور حاصل می شود، اثر تکوینی اعمال خود انسان می باشد[8] و گاهی این بدبختیها باعث شکوفایی استعداد افراد می شود چنانکه خداوند برای افرادی مصائبی قرار داده تا به خاطر صبر در برابر آن از او پاداش بگیرند و برخی از این بدبختی ها نتیجه اعمال دنیوی خود شخص است.و در همین دنیا گوشه ای از کیفر اعمال را به شخص می چشانند زیرا بین اعمال انسان و نظام تکوین زندگی او ارتباط و پیوند نزدیکی وجود دارد که اگر بر اصول فطرت و قوانین آفرینش گام بردارند برکات الهی شامل آنها می شود.[9]

پس می توان این نتیجه را گرفت که آنچه به نظر شما بدبختی است، در مواردی باعث رستگاری فرد می شود و این را خدا برای امتحان او قرار داده که صبرکردن و رضایت به مقدرّات الهی زندگی جاویدان آخرتی را برای خودش فراهم می کند. و بسیاری از این بدبختی ها به دست خود افراد ایجاد می شود و خدا با کسی دشمنی ندارد که یکی را بدبخت خلق کند و در آخرت هم او را عذاب کند. لذا این یک تصور نادرستی است که ما برای خودمان درست کرده ایم.

 


[1] . علم الهدی، سید علی، معاد و عدل ، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ص34.

[2] . بقره / 216.

[3] . موسوی همدانی، سید محمد باقر، ترجمه تفسیرالمیزان ، ج2 ، ص248، به نقل از، الدر المنثور، جلال الدين سيوطي، چاپ جامعه مدرسین.

[4] . همان، ج1، ص159.

[5] . همان، ج1، ص160، به نقل از توحيد صدوق، ص360، ح3.

[6] . مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، دارالکتب الاسلاميه، ج20، ص447.

[7] . ترجمه الميزان، ج1، ص256.

[8] . تفسير نمونه،ناصر مكارم شيرازي، ج20، ص441.

[9] . همان، ج20، ص444.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
23 تیر 01
بازدید
۱۱۱
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.