آيا ميزان عمر در زندگي پس از مرگ تأثيري دارد؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آيا ميزان عمر در زندگي پس از مرگ تأثيري دارد؟ چگونه بين افرادي که عمر طولاني کرده و زياد عبادت مي کنند و افرادي که به دليل مرگ زودرس اين امکان را نداشته در آخرت عدالت برقرار مي شود؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

بله ميزان عمر در زندگي پس از مرگ، اجمالاً تأثير دارد و با عدالت خدا هم هيچ منافاتي ندارد؛ در مورد عمر يک نفر و عبادات و گناهان او در مدت عمرش ـ بدون اين که عمر او را با عمر ديگر انسان ها مقايسه کنيم ـ در آخرت، هر کس در مقابل عباداتي که در طول عمرش کرده پاداش مي بيند و در مقابل گناهاني که در طول عمرش کرده، مستحق عقاب است، اما اگر عمر او را با عمر ديگر انسان ها مقايسه کنيم، اين سؤال پيش مي آيد که کم و زياد بودن عمر افراد با عدالت خدا سازگار است يا خير.

در واقع اين سؤال را به دو صورت مي توان مطرح کرد:

1. اين که برخي انسان ها در آخرت پاداش بيشتري مي برند، چون در دنيا عمر طولاني تري داشته اند و در نتيجه عبادت بيشتري کرده اند و برخي ديگر در آخرت پاداش کمتري مي برند، چون در دنيا عمر کوتاه تري داشته اند و در نتيجه عبادت کمتري کرده اند، با عدالت خدا سازگار است يا خير؟

2. اين که خداوند به برخي انسان ها عمر کمتر و به برخي عمر بيشتر بخشيده است، با عدالت او سازگار است؟ چرا خداوند به همه انسان ها عمر يکسان نبخشيده است تا همه از فرصت برابر براي عبادت برخوردار باشند؟

پاسخ سؤال اول اين است که: اولاً اصل پاداش فضل خداست و هيچ کس به خاطر عبادت هايي که کرده مستحق پاداش نيست؛ چون کسي بر خدا حقي ندارد که مستحق چيزي باشد؛ همه ما بنده خداييم و بنده وظيفه دارد اوامر مولايش را اطاعت کند و در مقابل انجام وظيفه چيزي از مولا مستحق نيست، بنابراين بهشت و پاداش هاي اخروي خداوند از باب فضل اوست و چه به بندگان پاداش کم دهد چه زياد، ارتباطي با عدالت او ندارد، زيرا عدالت جايي معنا دارد که حقي وجود داشته باشد. ثانياً از آنجا که آخرت سراي ابديت است، اين طور نيست که هر کس به ميزان عبادات عمرش پاداش ببيند، بلکه هر کس در مقابل سال هاي معدودي عبادت، پاداش ابدي و بي نهايت مي بيند، بنابراين هم کسي که 30 سال فرصت براي عبادت داشته است، تا بي نهايت سال پاداش مي بيند و هم کسي که 70 سال فرصت براي عبادت داشته است، تا بي نهايت سال پاداش مي بيند. آنچه مهم است ـ همانطور که در پاسخ سؤال دوم عرض خواهد شد ـ کيفيت عبادت است. کيفيت عبادت است که در آخرت درجات افراد را متفاوت مي کند.

پاسخ سؤال دوم اين است که کم و زياد بودن عمر انسان ها نيز با عدالت خدا ناسازگار نيست، زيرا:

نخست آنکه: فرض اين سؤال اين است که خداوند مستقيماً در کم و زياد بودن عمر افراد دخالت مي کند و به برخي عمر کمتر و به برخي عمر بيشتر مي بخشد، در حالي که خداوند نظام علل و اسباب را خلق کرده است و علل و اسباب اين نظام اند که در کوتاه و طولاني بودن عمر افراد نقش ايفا مي کنند؛ توضيح آنکه انسان براي رسيدن به کمال، مي بايست در جهان مادي زندگي کند تا زمينه انتخاب و آزمايش برايش فراهم باشد و جهان مادي، جهان علل و اسباب است؛ لازمه جهان مادي اين است که هر علتي معلول خاص خود و هر سببي مسبب خاص خود را اقتضا کند، بنابراين چون جهان ماده جهان علل و اسباب است، حوادثي طبيعي يا انساني مانند سيل و زلزله و بيماري و تصادف و جنگ و... در اين نظام مادي وجود دارد که باعث مي شوند انسان ها جان خود را در اين حوادث از دست بدهند. چون اصل اين نظام خير است و براي رسيدن انسان به کمال خود لازم است، خداوند نمي تواند (= حکمتش اقتضا نمي کند) که به خاطر کشته نشدن انسان ها در حوادث، قوانين اين نظام را به هم بزند.

دوم آن که: اين که معلوم نيست انسان کي و در کجا و چگونه از دنيا مي رود، خودش عامل کمال انسان است، زيرا همين معلوم نبودن زمان مرگ، بازدارنده خوبي براي گناهان و عامل محرکي براي آمادگي بيشتر براي سفر آخرت است؛ اگر فرض کنيم خداوند به همه انسان ها عمر يکسان مي داد و مثلاً به همه انسان ها به طور يکسان صد سال عمر مي بخشيد تا همه انسان ها از فرصت برابر براي عبادت برخودار باشند، لازمه آن اين بود که انسان ها در هيچ حادثه اي ـ هر چند بسيار مهلک ـ جان خود را از دست ندهند، اين امر، علاوه بر اين که نظام علل و اسباب جهان مادي را بر هم مي زد، باعث مي شد که انسان ها براي ارتکاب جرايم تحريک شوند، زيرا مطمئن مي شدند که در هيچ صورتي و با ارتکاب هيچ جرمي جان خود را از دست نمي دهند، علاوه بر اين که چون مطمئن مي شدند هميشه براي توبه وقت دارند و در آخر عمر مي توانند توبه کنند، توبه را هم به تأخير مي انداختند و اين باعث سقوط و ضلالت انسان ها مي شد، اما اگر انسان نداند کي از دنيا مي رود و نداند آيا بعد از گناه، براي توبه وقت دارد يا نه، انگيزه اش براي ارتکاب گناه کم مي شود و انگيزه اش براي انجام عبادت بيشتر مي شود، درست مثل سربازاني که در جبهه جنگ نمي دانند کي دشمن حمله مي کند، همواره آمادگي خود را حفظ مي کنند، اما اگر مطمئن باشند، تا مدتي طولاني دشمن حمله نمي کند، آمادگي خود را از دست مي دهند.

سوم آنکه: همواره عمر طولاني بهتر از عمر کوتاه نيست؛ کساني که از عمرشان درست استفاده مي کنند و براي اصلاح خود و جامعه خود تلاش مي کنند، عمر طولاني تر باعث بيشتر شدن عبادات و اعمال صالح آن ها مي شود، ولي کساني که از عمرشان استفاده نادرست مي کنند و راه فساد را در پيش مي گيرند، عمر طولاني تر باعث افزايش گناهان آن ها مي شود؛ اين گونه افراد، هر چه زودتر از دنيا بروند، هم براي خودشان و هم براي جامعه بشري بهتر است، همانطور که حضرت خضر پسري را به اذن خدا کشت و در جواب اعتراض حضرت موسي جواب داد که اگر زنده مي ماند، راه فساد را در پيش مي گرفت و پدر و مادرش را هم به مسير کفر و سرکشي مي کشاند؛[1] علاوه بر اين که چون قلب انسان همواره در حال تغيير و تحول است، هر لحظه امکان دارد انسان مؤمن، ايمان خود را در امتحاني از دست دهد و همه عبادات عمرش را تباه کند؛ چه بسيار انسان هاي مؤمني، حتي علماي بزرگي که با داشتن سال ها سابقه خدمت به اسلام، در آخر عمر لغزيده اند و اندوخته عمري عبادت را تباه کرده اند و بر عکس چه بسيار انسان هاي غير مؤمني که در آخر عمر توبه کرده اند و با ايمان از دنيا رفته اند. خلاصه آنکه همان قدر که طولاني تر بودن عمر، ممکن است باعث افزايش عبادات انسان شود، همان قدر هم ممکن است باعث افزايش گناهان انسان شود و همان قدر که ممکن است باعث افزايش ايمان انسان شود، همان قدر هم ممکن است باعث کاهش ايمان و حتي از دست رفتن ايمان انسان شود.

چهارم آنکه: در اسلام و بلکه در اديان الهي، آنچه بيشتر اهميت دارد کيفيت عبادت است، نه کميت عبادت؛ (منظور از کيفيت عبادت، عمل با معرفت، اخلاص در عمل، حضور قلب، خشوع در هنگام عبادت و مانند آن است)؛ چه بسيار انسان ها بوده اند که در مدت کوتاهي به درجاتي از کمال رسيده اند که انسان هاي با عمر طولاني و عبادات بسيار نرسيده اند؛ پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در مدت 63 سال، به درجه اي از کمال رسيد که حضرت نوح ـ عليه السلام ـ با بيش از هزار سال عمر نرسيد، حضرت زهرا ـ سلام الله عليها ـ با 18 سال عمر، امام جواد و امام عسکري ـ عليهم السلام ـ با 25 و 28 سال عمر به درجه اي از کمال رسيدند که به جز خود 14 معصوم ـ عليهم السلام ـ هيچ بشري به اين درجه از کمال نرسيد؛ يک ضربه شمشير اميرالمؤمنين ـ عليه السلام ـ، به خاطر درجه بالاي اخلاص عملش، از همه عبادات انس و جن برتر بود «لضربة علي خير من عبادة الثقلين»[2] برخي از شهداي کربلا در همان شب يا روز عاشورا توبه کردند و به سپاه امام حسين ـ عليه السلام ـ ملحق شدند و به شهادت رسيدند. چه بسيار جواناني که با عمل اندک ولي پرمغز، به درجاتي از کمال رسيده اند که زاهدان و عابداني با عمري عبادت به آن مقامات نرسيده اند و به تعبير حضرت امام، ره صد ساله را يک شبه رفتند. خلاصه آنکه حتي اگر عمر انسان بسيار کوتاه هم باشد، با بالا بردن کيفيت عبادت، مي تواند به بالاترين درجات کمال بشري برسد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ عدل الهي، شهيد مطهري، تهران، انتشارات صدرا.

2ـ آموزش عقايد، مصباح يزدي، تهران، انتشارات سازمان تبليغات.

 


[1]. کهف / 80.

[2]. مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، ما ظهر من فضله صلوات الله عليه يوم الخندق. ج39، ص2، باب 70.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
23 تیر 01
بازدید
۷۸
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.