خداوند در قرآن فرموده است که ذات پليد را، او نيافريده پس با توجه به اين که آفريننده مطلق خداوند است، چه کسي آن را آفريده است؟
خداوند در قرآن فرموده است که ذات پليد را، او نيافريده پس با توجه به اين که آفريننده مطلق خداوند است، چه کسي آن را آفريده است؟
پرسش
پاسخ
بر اساس آيه فطرت، خداوند هر کس را بر همان فطرت و سرشت اوّلي شان پاک آفريده و کسي را گمراه نمي آفريند. گمراهي و پليدي همه به دست خود انسان است. بدين توضيح: زبان فطرت زباني است مشترک ميان همه انسان ها چون هر انساني ذاتا خدا خواه و خدا جو است؛ براي اين که خداوند فرموده است: «...فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِک الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَکنَّ أَکثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ[1]». اين فطرتي است که خداوند، انسان ها را بر آن آفريده، دگرگوني در آفرينش الهي نيست، ولي اکثر مردم نمي دانند.
با اين دليل قرآني مبرهن و آشکار مي گردد که نهاد اصلي هر انسان پاک و بي آلايش است.
قرآن کريم در آيات متعدد ضلالت و گمراهي را به خود انسان نسبت داده و بر آن است که انسان به سوء اختيار خود گمراهي را در پيش مي گيرد. که به عنوان نمونه چنين اشاره مي شود:
1. «إِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ إِمَّا شَاکرًا وَإِمَّا کفُورًا[2]» «ما انسان را به راه راست خود هدايت کرده ايم، (ديگر بعد از هدايت به عهده خود انسان) است که سپاسگزاري مي کند و يا کفر مي ورزد».
2. «وَمَا کانَ اللّهُ لِيُضِلَّ قَوْماً بَعْدَ إِذْ هَدَاهُمْ[3]...»،« هرگز خداوند گروهي را که هدايت کرده گمراه نمي کند».
3. «الَّذِينَ اشْتَرَوُاْ الضَّلاَلَةَ بِالْهُدَي فَمَا رَبِحَت تِّجَارَتُهُمْ[4]...». «آنهايي که هدايت را به گمراهي فروخته اند، هيچ گاه در اين تجارت سودي به دست نمي آورند».
4. «...إِنَّ اللّهَ لاَ يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّي يُغَيِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ[5]...»؛ «خداوند سرنوشت مردم را تغيير نمي دهد مگر اين که به اختيار خود اين کار را مي کنند».
پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نيز فرموده است: «هر نوزادي بر همان فطرت پاک و خالي از شرک متولد مي شود. امّا آن که وسيله انحراف به سوي يهوديت و نصرانيت مي گردد، پدر و مادر آنهاست که القا مي کنند».[6] حضرت علي ـ عليه السلام ـ نيز مي فرمايند: «خداوند رسولان خود را به سوي انسان ها فرستاد و پي در پي آنها را مأمور به تبليغ کردند تا وفاي به پيمان فطرت را از آنها مطالبه کرده نعمت ها و فطرت فراموش شده را به ياد آنها بدهند...».[7]
بنابراين، هرگز خداوند کسي را شر و پليد نمي آفريند. حکمت فيّاضيت خداوند بر آن است که ناقص ها را کامل کرده و کامل ها را به مراحل نهايي و کمال ميسور برساند. لذا گذشته از هدايت تکويني و خلقت اولي انسان ها، رسولان و انبياي خويش را نيز در جهت هدايت، و ياد آوري سرشت اوّلي انسان ها فرستاده اند. با اين وصف، محور تمام تحول ها و دگرگوني و گمراهي از راه راست الهي، همان جهت نفساني و تبديل دروني انسان است. يعني اگر نفس انسان به صلاح گرائيد در سايه لطف خداوند، از نقص رهيده و کمال نصيب آن مي گردد؛ اگر راه صلاح و رستگاري در پيش نگيرد، سر نوشتشان ضلالت، پليدي و گمراهي خواهد بود.
در نتيجه قرآن کريم مي فرمايند: «عليکم انفسکم[8]»؛ «بر شما باد که مواضب نفس خودتان باشيد».
و «وَمَا يُضِلُّونَ إِلاُّ أَنفُسَهُمْ[9]»؛ گمراه نمي کند شما را مگر نفسهايتان». بنابراين، کسي که انسان را گمراه مي کند و پليد مي نمايد، همان نفس اماره خود انسان است. انسان هرگاه از نفسش غافل بود، اين غفلت پيامد غفلت خداوند را به دنبال دارد. هرگاه انسان به وسيله پيروي خواسته هاي نفساني از خداوند غافل شد آنگاه زمينه وسوسه هاي شيطان، که دشمن قسم خورده آدمي است، به وجود مي آيد. وقتي شيطان در انسان نفوذ پيدا کرد، آن گاه همه امور دنيايي را در چهره زيبا براي انسان جلوه نموده، او را از ياد آخرت بيگانه مي کند. وقتي که انسان از آخرت غافل شد، قدرت، سياست، مال و ثروت و... او را به خود مشغول کرده ديگر از سعادت و کمال باز مي ماند. چنان که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي فرمايند: «اگر شيطان اطراف قلب بني آدم نمي چرخيد و او را احاطه نمي کرد و اسير خود قرار نمي داد، آنها مي توانستند ملکوت و باطن آسمان ها را ببيند».[10]
امّا اين که اوّلين موجود چه کسي بوده است که گناه کرده؟ اگر منظور بعد از آفرينش آدم ـ عليه السلام ـ باشد، هابيل فرزند آدم بود و يا شيطان که به حضرت آدم سجده نکرد. اگر قبل از آدم باشد، چون مخلوقات زيادي بوده اند، خدا مي داند که چه بوده باشد.
نتيجه اينكه: هيچ ذاتي به هنگام پيدايش، پليد نبوده است بنابر اين تمام ذوات و نفوس را خداوند بر فطرت پاك خلق كرده است و پليد شدن آنها مربوط به بعد از خلقت و اعمال خود آنها است.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ هدايت در قرآن، عبد الله جوادي آملي
2ـ فطرت در قرآن، عبد الله جوادي آملي.
3ـ انسان و سرنوشت، شهيد مرتضي مطهري.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 22 تیر 01
- بازدید
- ۱۲۹
خداوند در قرآن فرموده است که ذات پليد را، او نيافريده پس با توجه به اين که آفريننده مطلق خداوند است، چه کسي آن را آفريده است؟
- نشان کردن
پرسش
خداوند در قرآن فرموده است که ذات پليد را، او نيافريده پس با توجه به اين که آفريننده مطلق خداوند است، چه کسي آن را آفريده است؟
پاسخ
بر اساس آيه فطرت، خداوند هر کس را بر همان فطرت و سرشت اوّلي شان پاک آفريده و کسي را گمراه نمي آفريند. گمراهي و پليدي همه به دست خود انسان است. بدين توضيح: زبان فطرت زباني است مشترک ميان همه انسان ها چون هر انساني ذاتا خدا خواه و خدا جو است؛ براي اين که خداوند فرموده است: «...فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِک الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَکنَّ أَکثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ[1]». اين فطرتي است که خداوند، انسان ها را بر آن آفريده، دگرگوني در آفرينش الهي نيست، ولي اکثر مردم نمي دانند.
با اين دليل قرآني مبرهن و آشکار مي گردد که نهاد اصلي هر انسان پاک و بي آلايش است.
قرآن کريم در آيات متعدد ضلالت و گمراهي را به خود انسان نسبت داده و بر آن است که انسان به سوء اختيار خود گمراهي را در پيش مي گيرد. که به عنوان نمونه چنين اشاره مي شود:
1. «إِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ إِمَّا شَاکرًا وَإِمَّا کفُورًا[2]» «ما انسان را به راه راست خود هدايت کرده ايم، (ديگر بعد از هدايت به عهده خود انسان) است که سپاسگزاري مي کند و يا کفر مي ورزد».
2. «وَمَا کانَ اللّهُ لِيُضِلَّ قَوْماً بَعْدَ إِذْ هَدَاهُمْ[3]...»،« هرگز خداوند گروهي را که هدايت کرده گمراه نمي کند».
3. «الَّذِينَ اشْتَرَوُاْ الضَّلاَلَةَ بِالْهُدَي فَمَا رَبِحَت تِّجَارَتُهُمْ[4]...». «آنهايي که هدايت را به گمراهي فروخته اند، هيچ گاه در اين تجارت سودي به دست نمي آورند».
4. «...إِنَّ اللّهَ لاَ يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّي يُغَيِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ[5]...»؛ «خداوند سرنوشت مردم را تغيير نمي دهد مگر اين که به اختيار خود اين کار را مي کنند».
پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نيز فرموده است: «هر نوزادي بر همان فطرت پاک و خالي از شرک متولد مي شود. امّا آن که وسيله انحراف به سوي يهوديت و نصرانيت مي گردد، پدر و مادر آنهاست که القا مي کنند».[6] حضرت علي ـ عليه السلام ـ نيز مي فرمايند: «خداوند رسولان خود را به سوي انسان ها فرستاد و پي در پي آنها را مأمور به تبليغ کردند تا وفاي به پيمان فطرت را از آنها مطالبه کرده نعمت ها و فطرت فراموش شده را به ياد آنها بدهند...».[7]
بنابراين، هرگز خداوند کسي را شر و پليد نمي آفريند. حکمت فيّاضيت خداوند بر آن است که ناقص ها را کامل کرده و کامل ها را به مراحل نهايي و کمال ميسور برساند. لذا گذشته از هدايت تکويني و خلقت اولي انسان ها، رسولان و انبياي خويش را نيز در جهت هدايت، و ياد آوري سرشت اوّلي انسان ها فرستاده اند. با اين وصف، محور تمام تحول ها و دگرگوني و گمراهي از راه راست الهي، همان جهت نفساني و تبديل دروني انسان است. يعني اگر نفس انسان به صلاح گرائيد در سايه لطف خداوند، از نقص رهيده و کمال نصيب آن مي گردد؛ اگر راه صلاح و رستگاري در پيش نگيرد، سر نوشتشان ضلالت، پليدي و گمراهي خواهد بود.
در نتيجه قرآن کريم مي فرمايند: «عليکم انفسکم[8]»؛ «بر شما باد که مواضب نفس خودتان باشيد».
و «وَمَا يُضِلُّونَ إِلاُّ أَنفُسَهُمْ[9]»؛ گمراه نمي کند شما را مگر نفسهايتان». بنابراين، کسي که انسان را گمراه مي کند و پليد مي نمايد، همان نفس اماره خود انسان است. انسان هرگاه از نفسش غافل بود، اين غفلت پيامد غفلت خداوند را به دنبال دارد. هرگاه انسان به وسيله پيروي خواسته هاي نفساني از خداوند غافل شد آنگاه زمينه وسوسه هاي شيطان، که دشمن قسم خورده آدمي است، به وجود مي آيد. وقتي شيطان در انسان نفوذ پيدا کرد، آن گاه همه امور دنيايي را در چهره زيبا براي انسان جلوه نموده، او را از ياد آخرت بيگانه مي کند. وقتي که انسان از آخرت غافل شد، قدرت، سياست، مال و ثروت و... او را به خود مشغول کرده ديگر از سعادت و کمال باز مي ماند. چنان که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي فرمايند: «اگر شيطان اطراف قلب بني آدم نمي چرخيد و او را احاطه نمي کرد و اسير خود قرار نمي داد، آنها مي توانستند ملکوت و باطن آسمان ها را ببيند».[10]
امّا اين که اوّلين موجود چه کسي بوده است که گناه کرده؟ اگر منظور بعد از آفرينش آدم ـ عليه السلام ـ باشد، هابيل فرزند آدم بود و يا شيطان که به حضرت آدم سجده نکرد. اگر قبل از آدم باشد، چون مخلوقات زيادي بوده اند، خدا مي داند که چه بوده باشد.
نتيجه اينكه: هيچ ذاتي به هنگام پيدايش، پليد نبوده است بنابر اين تمام ذوات و نفوس را خداوند بر فطرت پاك خلق كرده است و پليد شدن آنها مربوط به بعد از خلقت و اعمال خود آنها است.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ هدايت در قرآن، عبد الله جوادي آملي
2ـ فطرت در قرآن، عبد الله جوادي آملي.
3ـ انسان و سرنوشت، شهيد مرتضي مطهري.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 22 تیر 01
- بازدید
- ۱۲۹
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.