کودکي كه به هر دليل از دنيا مي رود و از مجموع استعداد، خانواده، محيط مناسب براي رشد و شکوفايي استعداد، شکل گيري شخصيت فکري، خداشناسي و اسلام شناسي و... محروم مي‌شود.

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

کودکي كه به هر دليل از دنيا مي رود و از مجموع استعداد، خانواده، محيط مناسب براي رشد و شکوفايي استعداد، شکل گيري شخصيت فکري، خداشناسي و اسلام شناسي و... محروم مي‌شود. آيا در آخرت آيا از اين فقر فکري و بي اطلاعي رنج نمي برد؟ و يا اينکه در آنجا هم فرصت تربيت و رشد دارد؟ خداوند متعال چگونه اين فرصتي را که در دنيا از دست داده، برايش جبران مي کند؟ اين محروميت چه امتياز يا تخفيفي براي او و والدينش در پي دارد؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

اين پرسش را به چند قسمت تفكيك نموده و پاسخ مي‌گوييم:

1. کساني که در کودکي يا دوران جنيني از دنيا مي روند، وارد بهشت مي شوند، يا جايگاه ديگري دارند؟

2. بر فرض که لطف خداوند شامل آنها شود و در بهشت جاي گيرند، آيا ناقص محشور مي شوند و از فقر فکري رنج مي برند، يا اين که کامل محشور مي شوند؟

3. والديني که فرصت مناسبي را براي تربيت فرزند صالح از دست داده اند سهمشان در دنيا و آخرت چيست؟

مقدمه:

پرسشگر محترم قبل از پاسخ توجه به يک اصل معرفتي پيرامون معاد، لازم و ضروري است:

براي شناخت خصوصيات زندگي اخروي، بايد به توصيف هايي که از ناحيه متون ديني در اين باره رسيده مراجعه کنيم، و در مقابل اخبار قطعي و معتبر خاضع و خاشع باشيم. ابن سينا فيلسوف جهان اسلام در مورد اثبات معاد جسماني مي گويد: عقل در اينجا راهي ندارد، فقط از راه شريعت بايد آن را فهميد و اثبات کرد، و ما در اين موضوع در مقابل اخباري که از پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ رسيده است خاضع هستيم، گرچه افکار ما قاصرند از درک آن.

پرسش اوّل: جايگاه و محل زندگي اخروي اطفال

در اين قسمت اطفال را به دو دسته تقسيم مي کنيم:

1. اطفالي که والدين آنها شيعه و پيرو خط ولايت هستند.

2. کساني که والدين آنها غير شيعه هستند، مخالف باشند يا کافر.

امّا دسته اول: بر اساس اخبار فراواني که در اين باره رسيده، علماي شيعه معتقدند که:

اين اطفال در بهشت ملحق به والدين خود مي شوند، درجات پدر و مادر را دارا مي باشند. در حقيقت اينها هديه الهي هستند که به والدين صالح و مؤمن عطا مي کند تا چشم روشني پدر و مادر باشند.

اکنون توجه شما را به دو حديث نوراني جلب مي کنيم:

1. در تفسير علي بن ابراهيم قمي از امام صادق ـ عليه السلام ـ نقل شده است که حضرت فرمودند:

«اطفال شيعيان مؤمن ما، در عالم برزخ تحت تربيت حضرت فاطمه ـ سلام الله عليها ـ قرار مي گيرند، و در روز قيامت به والدينشان هديه مي شوند».[1]

2. شيخ صدوق در کتاب (الفقيه) از امام صادق ـ عليه السلام ـ نقل مي کند: کودکان افراد مؤمني که از دنيا مي روند، خداوند آنها را به ابراهيم ـ عليه السلام ـ و ساره، تحويل مي دهد، آنها از يک درخت بهشتي تغذيه مي کنند. قيامت که بر پا شد بر آنها لباس زيبا مي پوشانند، معطرشان مي کنند و به پدر و مادرشان هديه مي کنند، آنها در بهشت پادشاهاني هستند همراه والدينشان».[2] بنابراين، اين كودكان بعد از مرگ در عالم برزخ مورد تعليم و تربيت قرار مي‌گيرند و قطعا هر پدر و مادر مومني آرزو دارند فرزندشان تحت تربيت مستقيم حضرت فاطمه سلام الله عليها قرار گيرد. خداوند اين عنايت عظيم را تنها به چنين والدين رنج كشيده‌اي نموده است كه در قيامت حاصل تربيت آن بزرگ بانوي اسلام به آنان هديه مي‌شود.

دسته دوّم از اين اطفال

اطفالي که از والدين غير مؤمن متولد مي شوند قطعا عذاب نمي شوند چون عذاب غير مکلف قبيح است و از خداوند صادر نمي شود، در اين مسئله بين علماي شيعه اختلافي نيست، امّا در مورد جايگاهشان چهار قول است.

الف) وارد بهشت مي شوند و در درجات پائين بهشت قرار مي گيرند، اين که خدمت کاران اهل بهشت مي شوند و از اين کار لذت مي برند همچنان که فرشتگان خادم لذت مي برند.

ب) در سرزميني به نام اعراف ساکن مي شوند و از نعمت هاي آنجا بهره مند مي شوند.

پ) خداوند بر اساس علم خودش عمل مي کند، آنهائي که اگر در دنيا مي ماندند رستگار مي شدند وارد بهشت مي شوند، و آنهائي که ظالم و ستمگر مي شدند وارد جهنم مي شوند.

د: خداوند اين اطفال را امتحان مي کند، پيروز شدگان بهشتي مي شوند و ديگران جهنمي.

اکثر محدثين و بزرگان شيعه به قول چهارم اعتقاد دارند ، در اين باره روايات فراواني از وارثان علم الهي رسيده است که مفيد قطع و يقين است گرچه افکار ما قاصر از فهم آن باشند. با ذکر حديثي اين بحث را خاتمه مي دهيم.

شيخ صدوق در کتاب خصال حديث صحيح السندي را از امام باقر ـ عليه السلام ـ نقل مي کند که امام فرمودند: «هنگامي که قيامت برپا شد، خداوند بر پنج طائفه احتجاج مي کند: 1. بر اطفال؛ 2. کساني که بين دو پيامبر مي زيسته اند در حالي که حجت الهي مخفي بوده به جهت غلبه ظلم؛ 3. کسي که پيامبر را درک کرده در حالي که اهل تفکر و تعقل نبوده (قدرت تفکر نداشته) يعني ابله؛ 4. مجنون؛ 5. کور و کر.

هر کدام از اين افراد بر خداوند احتجاج مي کنند که حجت بر آنها تمام نشده است.

خداوند پيامبري را به سوي آنها مبعوث مي کند، آتشي در مقابل آنها مهيا مي کند، به آنها مي گويد: پروردگارتان دستور داده تا وارد اين آتش شويد، هر کس که از دستور الهي اطاعت مي کند و نسبت به امر خداوند خاشع و خاضع است، وارد آتش مي شود، در حالي که آتش براي آنها سرد و خنک مي شود، اينان از امتحان الهي پيروز خارج شده و داخل بهشت مي شوند، امّا کساني که از دستور الهي نافرماني مي کنند وارد جهنم مي شوند».[3]

نکته اي قابل تأمل و دقت و عبرت: در قيامت که تمام حجاب ها بر طرف گشته و حقيقت از راه شهود براي همه عيان مي شود، اگر کسي نافرماني کند، قطعا در دنياي مادّي آميخته به حجاب و وسوسه هاي شيطاني از دستورات الهي نافرماني مي کند و راه خطا را مي رود. اينها اگر فرصت زندگي داشتند هرگز راه سعادت و رستگاري را انتخاب نمي‌كردند. .

پرسش دوّم: آيا در بهشت ناقصند و رنج فکري مي برند؟

مطابق آيات قرآن کريم، در بهشت هيچ گونه نقص و حزن و اندوه و رنج وجود ندارد خداوند بهشت را دار السلام توصيف مي کند «لَهُمْ دَارُ السَّلاَمِ عِندَ رَبِّهِمْ وَهُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا کانُواْ يَعْمَلُونَ[4]».

براي بهشتيان دارالسلامي است نزد پروردگارشان، و اوست وليّ و صاحب اختيار آنان در برابر آنچه در دنيا انجام داده اند.

سلام اسم خداوند است، يعني هيچ گونه نقص و اندوهي، غصه اي، خوف و ترسي جهل و ناداني و... در خداوند نيست. همين صفت به مؤمن داده مي شود؛ او متصف به صفت سلام مي گردد، لذا آثار و خواص سلام که در خداوند است در او متجلي مي شود؛ خود بهشت، درهاي بهشت، مراتب و درجات، خدّام و ساکنان آن، واردين و مقيمان آن، چه از جهت گفتار، و چه از جهت رفتار، و چه از جهت ملکات و صفات و عقائد همه پاک و طاهر مي باشد.

خداوند مي فرمايد: بهشت و بهشتيان پيوسته در حال حمد و درود و سلام و تهنيت و تقديس و تسبيح و تمجيد و ذکر مي باشد.

«دَعْوَاهُمْ فِيهَا سُبْحَانَک اللَّهُمَّ وَتَحِيَّتُهُمْ فِيهَا سَلاَمٌ وَآخِرُ دَعْوَاهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ[5]».

آخرين گفتارشان اختصاص تمام مراتب تعريف و تمجيد و تحميد به ذات اقدس ربّ العالمين است يعني به مقام عرفان حقيقي رسيده اند، نور او را در تمام مظاهر و عوالم ملکوت و ملک متجلي مي بينند. آنجا معرفت الهي از طريق مفاهيم نيست بلکه شهود محض است. اين نوع معرفت اوج لذت بهشتيان است.[6]

در آيه ديگر مي فرمايند: «...ادْخُلُواْ الْجَنَّةَ لاَ خَوْفٌ عَلَيْکمْ وَلاَ أَنتُمْ تَحْزَنُونَ[7]»؛ «خطاب مي رسد داخل بهشت شويد هيچ ترسي براي شما نيست و هيچ اندوه و غصه اي نداريد».

اهل بهشت مي گويند: سپاس و ستايش مختص خداوند است، آن که غم و غصه و اندوه را از ما برداشت، همان که ما را در اين سراي جاويدان جا مي داد، سرائي که در آن هيچ گونه رنج و سختي و سستي به ما نخواهد رسيد.

«وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَکورٌ[8]».

تدّبر در اين آيات نوراني به ما مي فهماند که، مسئله مهم، استحقاق جلب رحمت الهي و ورود به بهشت است، اگر کسي مشمول لطف و رحمت الهي شد و بهشتي گرديد از تمام نقائص و ناپاکي ها از جمله جهل و ناداني پاک مي شود، و سپس وارد اين دارالسلام الهي شده و غرق سرور و بهجت مي شود.

اضافه بر اين آيات از روايات معتبر استفاده شد که اين اطفال در عالم برزخ تحت تربيت حضرت فاطمه زهرا ـ سلام الله عليها ـ و حضرت ابراهيم ـ عليه السلام ـ قرار دارند.

از فيوضات اين معلمان الهي بهره برده، و به مقامات عالي معرفتي و توحيدي نائل مي شوند. آنجا سنّ و سال مطرح نيست چون خارج از حوزه زمان است. از طرف ديگر تعاليم آن نشئه با دنيا فرق مي کند، آنجا شهود و عرفان است. امّا تعاليم دنيوي مفاهيم است.

خلاصه کلام: اگر کسي وارد بهشت شد، با عمل و مجاهده خودش يا با لطف و رحمت الهي و شفاعت شافعين) بهشت برايش معنا دارد، چون کامل شده وارد بهشت مي شود، و هيچ رنجي از فقر فکري نمي برد چون در اوج عرفان و شهود هستند.

سؤال سوّم: سهم والدين چيست؟

اين پرسش از دو زاويه بايد لحاظ شود: 1. سهم اخروي والدين؛ 2. سهم دنيوي آنها.

الف) سهم اخروي والديني که فرصت بزرگ کردن فرزند صالح را از دست داده اند تا توشه اخروي آنان باشد.

پدر و مادر در اين حوزه دو نگراني دارند يکي براي فرزندشان که در زندگي اخروي محروم از کمالات است، دوم خودشان که از اجر تربيت فرزند صالح بي بهره شده اند.

امّا نگراني اوّل در پرسش دوّم بر طرف شده زيرا که آنها به تبع والدين مؤمن خود وارد بهشت مي شوند و از کمال بهشتيان برخوردار مي گردند.

امّا نگراني دوم: بر اساس متون ديني و معارف الهي، اين فرزندان گنج هاي بزرگي هستند براي والدين مؤمن و صالحشان.

پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرموده اند: کودکاني که از دنيا مي روند، در زير عرش الهي براي والدين خود استغفار مي کنند.[9]

يک نکته قابل توجه: اين مسئله نشان از کمال معرفتي آنها است و الا کودکان دنيوي از استغفار و آمرزش و رحمت چه مي فهمند.

در حديث ديگري آمده است که: بچه سقط شده با حالت خشم و غضب، در بهشت مي ايستد، به او گفته مي شود که داخل شو در جواب مي گويد: نه داخل نمي شوم مگر آن که پدر و مادرم پيش از من داخل شوند.[10]

ب) سهم دنيوي والدين حسرت خوردن و نا اميدي نيست چون اين فرزندان امانت هاي الهي هستند در دست ما يک روزي اين امانت را مي دهد و روز ديگر مي ستاند.

امّا غريزه عشق به فرزند در وجود پدر و مادر جوشان است.  كه البته مي‌توانند فرزندان ديگري را بوجود اورده و با تربيت صحيح آنها، أجر مضاعفي براي خود رقم بزنند . به اين کار شما پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در قيامت مباهت مي کند «انّي أباهي بکم الامم يوم القيامة حتي بالسقط [11]».

به جاي حسرت و اندوه درجات ايماني و تقوائي خود را بالا ببريد چرا که فرزند از دست رفته شما در بهشت در مرتبه و درجه شما قرار دارد. هر چه مقام و مرتبه معرفتي و ايماني شما پدر و مادر بالاتر باشد درجه و مقام بهشتي فرزندتان هم بالاتر است.

از رحمت و رأفت الهي نا اميد نشويد. به خداوند مهربان توکل کنيد و امانت هاي ديگري از او بگيريد، امانت داران خوبي باشيد و اين امانت را به نيکوئي تحويل پروردگار متعال بدهيد.

نتيجه گيري:

1. فرزندان مؤمنين و شيعيان در بهشت به والدين خود ملحق مي شوند و در درجات آنها قرار مي گيرند، آنها پادشاهاني همراه پدر و مادر شان در بهشت هستند.

2. آنها تحت تربيت بهترين مخلوقات خداوند، کامل وارد بهشت مي شوند و از مقامات عرفاني والائي برخوردار مي گردند و هيچ گونه رنج و اندوهي ندارند.

3. اينان گنج هاي عظيمي براي زندگي اخروي پدر و مادرشان هستند، و والدين از اجر معنوي و اخروي بي نصيب نمي مانند.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ عدل الهي، مرتضي مطهري، انتشارات صدرا.

2ـ معادشناسي محمد حسين حسيني تهراني، انتشارات حکمت.

 


[1]. شبر، سيد عبدالله، حق اليقين في معرفة اصول الدين، انوار الهدي، ج2، ص418.

[2]. همان.

[3]. همان، ص419.

[4]. انعام / 127.

[5]. يونس / 10.

[6]. حسيني تهراني، محمد حسين، معادشناسي، انتشارات حکمت، ج10، ص107 ـ 101.

[7]. اعراف / 49.

[8]. فاطر / 34.

[9]. حق اليقين في معرفة اصول الدين، همان، ص418.

[10]. معادشناسي، همان، ج3، ص122.

[11]. كليني، الكافي، ج5 ص334.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
22 تیر 01
بازدید
۵۶
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.