با توجه به آيه‌ي‌ 77 سوره‌ي إسراء، اگر سنت‌هاي الهي قابل تغيير نيستند چرا سنت عذاب در مورد قوم يونس تغيير کرد؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

با توجه به آيه‌ي‌ 77 سوره‌ي إسراء، اگر سنت‌هاي الهي قابل تغيير نيستند چرا سنت عذاب در مورد قوم يونس تغيير کرد؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

خداوند در آيه 77 سوره اسراء مي فرمايند:

«سُنَّةَ مَن قَدْ أَرْسَلْنَا قَبْلَک مِن رُّسُلِنَا وَلاَ تَجِدُ لِسُنَّتِنَا تَحْوِيلاً» اين سنت و روشي است كه در باره‌ي پيامبرانمان كه پيش از تو بوده‌اند به اجرا در آمده است و براي سنت و روش ما دگرگوني و جابجايي‌اي نخواهي يافت.

«سنت الهي» عبارت از قوانين ثابت و اساسي الهي است (چه تکويني و چه تشريعي) که هرگز دگرگوني در آن روي نمي دهد و به تعبير ديگر خداوند در عالم تکوين و تشريع، اصول و قوانيني دارد که همانند قوانين اساسي مرسوم در ميان مردم جهان، دست خوش دگرگوني و تغيير نمي شود. اين قوانين هم بر اقوام گذشته حاکم بوده است و هم بر اقوام امروز و آينده حکومت خواهد کرد. ياري پيامبران، شکست کفار، لزوم عمل به فرمان هاي الهي، عدم فايده توبه به هنگام نزول عذاب الهي و مانند اينها جزء اين سنت هاي جاويدان هستند».[1]

يکي از همين سنت ها که در واقع مورد سئوال است، سنت عذاب کفار و مشرکيني است که ايمان نمي آورند هر چند پيامبران بر ايشان مبعوث شوند خداوند در قرآن به موارد گوناگوني از اين قبيل اشاره مي فرمايد، قوم نوح در مخالفت او به غرق هلاک شدند، قوم هود (عاد) به باد، قوم صالح (ثمود) به صيحه آسماني، قوم لوط به خسف و سنگ، قوم شعيب به صيحه، قوم موسي به غرق شدن در نيل و... خداوند چون مي دانست که در نسل اينها مؤمن به وجود نمي آيد آنها را به عذاب دنيوي از بين مي برد و همين است سنت الهي و البته تغيير در آن نيست[2]

از اين  نمونه‌ها در قرآن معلوم مي شود سنت الهي بر اين جاري است که اگر قومي تعصّب به خرج دهند و غير آنچه پيامبر وقت، مأمور به آوردن آن است چيز ديگر طلب کنند و يا به او ايمان نياورند، آن قوم را هلاک مي فرمايد.[3]

اما در مورد قوم يونس خداوند مي فرمايد: «فَلَوْلاَ کانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَهَا إِيمَانُهَا إِلاَّ قَوْمَ يُونُسَ لَمَّآ آمَنُواْ کشَفْنَا عَنْهُمْ عَذَابَ الخِزْيِ فِي الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَمَتَّعْنَاهُمْ إِلَي حِينٍ[4]».

پس چرا بايد از هيچ شهري در وقتي که ايمانشان سود مي بخشد ايمان نياورند و تنها قوم يونس باشد که چون ايمان آوردند ما عذاب ذلت را در دنيا از آنها برداشتيم و تا زماني معين آنها را متمتع و بهره مند گردانيديم.

 چنان که گفته شد يکي از سنت هاي خداوند، عدم قبولي توبه هنگام نزول و مشاهده عذاب الهي است. اما اين حکم در مورد قوم يونس مصداقي ندارد زيرا قوم يونس هنگامي که علائم عذاب (نه خود عذاب را ) پيش از نزول آن مشاهده کردند ايمان آوردند و ايمان آنها فايده بخشيد[5] به هر حال جاي شک نيست که در اقوام ديگر نيز گروه هاي زيادي ايمان آوردند، آنچه قوم يونس را از ديگر اقوام ممتاز مي کند اين است که آنها همه به صورت دسته جمعي ايمان آوردند، آن هم پيش از فرا رسيدن مجازات قطعي پروردگار، در حالي که در ميان اقوام ديگر، گروه زيادي سرسختانه بر مخالفت خود باقي ماندند، تا هنگامي که فرمان مجازات قطعي پروردگار صادر شد. آنها پس از مشاهده اين عذاب الهي غالبا اظهار ايمان کردند ولي ايمانشان فايده اي نداشت.[6] از طرف ديگر توبه قوم يونس، توبه حقيقي و واقعي بود چنانکه ابن مسعود گفته است: توبه اهل نينوا آن چنان بود که هر کس حقي از کسي به گردنش بود همه را مي پرداخت تا آنجا که قطعه سنگي را که پايه خانه اش بر روي آن بنا نهاده شده بود و مال ديگري بود از زير پايه در مي آورد و به نزد صاحبش مي برد.[7]

بنابراين نکته اي که در مورد قوم يونس، مشهود است اينکه توبه قوم يونس به وقت مشاهده علائم عذاب بود نه خود عذاب، زيرا سنت خداوند بر اين است که توبه به وقت مشاهده عذاب قبول نيست و چون توبه قوم يونس حقيقي بود خداوند آنها را مورد عفو و رحمت خود قرار داد.

از اين داستان مي توان نتيجه گرفت خداوند چون ارحم الراحمين است و رحمت او بر غضبش برتري دارد به همين خاطر سنت توبه پيش از نزول عذاب نزد حضرت حق نسبت به سنت عذاب کفار رجحان دارد؛ زيرا خداوند تا لحظات آخر زندگي پيش از حالت احتضار توبه بندگان گنهکار خود را مي پذيرد. به عبارت ديگر همان طور که عذاب کفار، سنّت خداوند است. پذيرش توبه پيش از حالت احتضار يا مشاهده عذاب نيز سنت خداوند است.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ ترجمه تفسير الميزان، سيد محمد باقر موسوي، دفتر انتشارات اسلامي، 1374ش، ذيل آيه 98 سوره يونس.

2ـ تفسير نمونه، ج8، ص387.

 


[1]. مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دارالکتب الاسلاميه، 1374ش، ج17، ص435.

[2]. طيب، سيد عبدالحسين، اطيب البيان، انتشارات اسلام، 1378ش، ج8، ص293.

[3]. تفسير نمونه، همان، ج17، ص435.

[4]. يونس / 98.

[5]. بروجردي، سيد محمد ابراهيم، تفسير جامع، انتشارات صدر، 1366ش، ج3، ص237.

[6]. تفسير نمونه، همان، ج8، ص387.

[7]. ترجمه مجمع البيان، ترجمه انتشارات فراهاني، 1360ش، ج11، ص363.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
21 تیر 01
بازدید
۵۵
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.