چرا بچه هاي شيطان از همان کودکي بايستي به خاطر گناه پدرشان شيطان باشند؟ آيا آنها نيز مانند ما مي توانند راه خوبي پيش گيرند؟
چرا بچه هاي شيطان از همان کودکي بايستي به خاطر گناه پدرشان شيطان باشند؟
پرسش
پاسخ
پاسخ را بهتر است در ضمن چند نکته بيان کنيم تا به طور روشن معيّن گردد:
1. خداوند بر اساس حکمت و کرم ذاتيش، موجودات را که خلق نموده دو گروهند:
الف: گروهي که زمينه تعالي و سقوط ندارند و روند خاص و ثابتي دارند مانند ملائکه و حيوانات؛
ب: گروهي که زمينه ترقي و پيشرفت و يا تنزيل در آن ها وجود دارد که بستگي دارد کدامين را برگزينند؛ خداوند گروه اوّل را مورد امتحان قرار نداده و لذا مدح و ذم و ثواب و عقابي هم بر ايشان نيست، مگر به لحاظ فيّاض بودن خداوند؛ امّا گروه دوم به لحاظ آن زمينه هاي ذاتي چون عقل، قوه ادراک و احساس، تشخيص و اختيار، فطرت کمال خواهي و هم چنين به لحاظ حجت هايي هم چون انبياء که براي آنها قرار داده شده، مورد امتحان قرار گرفته اگر سر بلند بيرون آيند، مستحق پاداش بوده و الا به خاطر ناسپاسي و عدم استفاده صحيح از نعم الهي، مستحق عقوبت ـ در دنيا و يا در آخرت و يا در هر دو ـ مي گردند.
بهترين نمونه براي گروه دوم اشرف مخلوقات يعني انسان با اختيار و با شعور و درک است
آدميزاد طوفه معجونيست از فرشته سرشته و از حيوان
سوي اين رود شود به از اين سوي آن رود شود پس از آن
2. از سئوال مطرح شده بر مي آيد که مراد از شيطان همان «ابليس» و مراد از فرزندان شيطان فرزندان ابليس است. شيطان و ابليس از نظر لغت با هم متفاوتند؛ اولي به معني مأيوس و دومي به معني دوري از خير[1] مي باشد؛ اما در خيلي جاها مثلا در برخي از آيات قرآن لفظ شيطان در مورد ابليس به کار مي رود و از برخي روايات هم بر مي آيد که او داراي زن و فرزندانست، هر چند برخي از بني آدم را نيز «فرزند شيطان» مي گويند مثلا امام صادق ـ عليه السلام ـ درباره حَجاج فرمود: «کان الحجّاج ابن الشيطان؛[2] حجاج فرزند شيطان بود».
3. در آيه قرآن شيطان از اجنه خوانده شده[3] پس بحث از اجنه، تکليف بحث از شيطان را روشن مي کند.
4. برخي خصوصيات اجنه طبق آيات و روايات قرآن عبارتند از:
آفريده شدن از آتش،[4] تکليف داشتن،[5] داراي گروه مؤمن يا کافر بودن،[6] داراي شعور و ادراک[7] بودن، مرد و زن داشتن[8] و... پس اجنه وظيفه اي دارند و به دنبال هدفي از روي شعور حرکت مي کنند.
«وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ[9]». و ما جن و انسان را خلق نکرديم مگر براي بندگي.
براي تأييد اينکه شيطان يا فرزندانشان موجوداتي مختارند خوب است به اين روايت دقت کنيم: روزي شيطان نزد حضرت موسي ـ عليه السلام ـ آمد و خواهان شفاعتش نزد خداوند براي قبولي توبه اش گرديد او شفاعت کرد و خداوند قبولي توبه ابليس را مشروط به سجده بر قبر حضرت آدم کرد، اما شيطان در جواب گفت: در آن روزي که زنده بود بر او سجده نکردم؛ حال که مرده است بر قبرش سجده کنم! من سجده نمي کنم و نمي خواهم توبه ام را خداوند بپذيرد».[10]
در روايتي ديگر منسوب است به پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: «شيطاني اسلم بيدي؛ شيطان من به دست من اسلام آورد».[11]
5. زمينه هاي رشد و بالندگي و يا زمينه هاي تربيت براي موجودات مختار متفاوت است.
مثلا نوع ژنتيک يک انسان يا محيط خانوادگي يا محلي، زحمات پدر و مادر و اخلاقيات آن ها، و... از عوامل مؤثر در انسانند که براي کسب آن ها انسان اختياري ندارد، اما با اين وجود، اين عوامل باعث از بين رفتن و سلب اختيار نمي گردد. مثلا اگر کسي فرزند خانواده اي غير متدين و ديگري از خانواده اي متدين باشند، گر چه زمينه پيشرفت در دومي بيشتر است؛ امّا عامل خانواده غير متدين از اولي سلب اختيار نمي کند، زيرا خداوند به او عقل و شعور و فطرت پاک عطا کرده و از طرفي هم به همين مقدار که براي او زمينه فراهم شد، خداوند از او تکليف مي خواهد. خداوند مي فرمايد: «لا يکلف الله نفسا الا وسعها».[12] خداوند هيچ کس را تکليف نکرد مگر به اندازه وسعش.
پس فرقي نمي کند اين موجود مختار، انسان، جن، شيطان و يا فرزندان شيطان باشد، زيرا همه آنها در گرو عمل خودشان قرار دارند و عوامل ديگر غير از اختيارشان، مانند پدر و مادر، ژنتيک، محيط و... هر چند مؤثرند، اما از آنها سلب اختيار نمي کند.
«کلّ نفس بما کسبت رهينة[13]»؛ هر کس در گرو اعمال خودش مي باشد.
پس فرزندان شيطان به خاطر فرزند شيطان بودنشان عقاب و مجازات نمي شوند، بلکه به خاطر اينکه همان راه شيطان بزرگ، ابليس را در کمال اختيار، انتخاب کرده و ادامه مي دهند، مجازات مي شوند.
خلاصه: ابليس و فرزندانش که از اجنه هستند هم چون اجنه توانايي برگزيدن خوبي يا بدي را دارند و مي توانند مانند برخي از اجنه مؤمن و يا کافر گردند. پس خودشان سرنوشت خودشان را رقم مي زنند و عواملي که اينها در به وجود آمدنش دخالت ندارند، هم چون وجود پدر و مادر با خصوصيات و صفات خاص، مانع از درک و شعور و انتخاب راه درست نمي شوند، هر چند آنهايي که پدر و مادر خوب دارند، زمينه پيشرفت بيشتري دارند که با اين حال اگر آن ها که شرايط نامساعدتري داشتند، زحمت کشيدند و به نتيجه رسيدند، اجري مضاعف به خاطر زحمت مازادشان و شرايط نامساعدشان دارند، زيرا خداوند عادل است و زحمات هيچ کس نزد او پايمال نمي شود.
«فمن يعمل مثقال ذرّه خيرا يره و من يعمل مثقال ذرّة شرا يره[14]»؛ هر کس اندازه کمي کار خير انجام دهد، اجرش را مي بيند و هر کس به اندازه کمي کار بد انجام دهد، جزايش را مي بيند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ تفسير نمونه، آيت الله مکارم شيرازي، ناصر، سوره جن.
2ـ ترجمه تفسير الميزان، نشر رجاء، ج1، 18، 20.
3ـ در ساحل انديشه، اکبر اسد عليزاده، بخش سئوال از اجنه.
4ـ معارف قرآن، آيت الله مصباح.
5 ـ يادداشت هاي استاد مطهري، ج3.
[1]. مجمع البحرين، ماده «بلس» و «شاط».
[2]. عياشي،محمد بن مسعود تفسير عياشيچاپخانه علميه، ، تهران، 1380ق، ج2، ص301.
[3]. کهف / 50.
[4]. حجر / 27؛ الرحمن / 15.
[5]. ذاريات / 56.
[6]. جن / 11، 14، 15؛ احقاف / 31.
[7]. نمل / 38 و 39.
[8]. جن / 6.
[9]. ذاريات / 56.
[10]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، موسسه الوفاء، بيروت، 1404ق، ج60، ص280.
[11]. ر.ک: مطهري، مرتضي، يادداشت ها، ج2، ص135، بحث تزکيه نفس.
[12]. بقره / 286.
[13]. مدثر / 38.
[14]. زلزله / 7 و 8.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 28 تیر 01
- بازدید
- ۵۸
چرا بچه هاي شيطان از همان کودکي بايستي به خاطر گناه پدرشان شيطان باشند؟
- نشان کردن
پرسش
چرا بچه هاي شيطان از همان کودکي بايستي به خاطر گناه پدرشان شيطان باشند؟ آيا آنها نيز مانند ما مي توانند راه خوبي پيش گيرند؟
پاسخ
پاسخ را بهتر است در ضمن چند نکته بيان کنيم تا به طور روشن معيّن گردد:
1. خداوند بر اساس حکمت و کرم ذاتيش، موجودات را که خلق نموده دو گروهند:
الف: گروهي که زمينه تعالي و سقوط ندارند و روند خاص و ثابتي دارند مانند ملائکه و حيوانات؛
ب: گروهي که زمينه ترقي و پيشرفت و يا تنزيل در آن ها وجود دارد که بستگي دارد کدامين را برگزينند؛ خداوند گروه اوّل را مورد امتحان قرار نداده و لذا مدح و ذم و ثواب و عقابي هم بر ايشان نيست، مگر به لحاظ فيّاض بودن خداوند؛ امّا گروه دوم به لحاظ آن زمينه هاي ذاتي چون عقل، قوه ادراک و احساس، تشخيص و اختيار، فطرت کمال خواهي و هم چنين به لحاظ حجت هايي هم چون انبياء که براي آنها قرار داده شده، مورد امتحان قرار گرفته اگر سر بلند بيرون آيند، مستحق پاداش بوده و الا به خاطر ناسپاسي و عدم استفاده صحيح از نعم الهي، مستحق عقوبت ـ در دنيا و يا در آخرت و يا در هر دو ـ مي گردند.
بهترين نمونه براي گروه دوم اشرف مخلوقات يعني انسان با اختيار و با شعور و درک است
آدميزاد طوفه معجونيست از فرشته سرشته و از حيوان
سوي اين رود شود به از اين سوي آن رود شود پس از آن
2. از سئوال مطرح شده بر مي آيد که مراد از شيطان همان «ابليس» و مراد از فرزندان شيطان فرزندان ابليس است. شيطان و ابليس از نظر لغت با هم متفاوتند؛ اولي به معني مأيوس و دومي به معني دوري از خير[1] مي باشد؛ اما در خيلي جاها مثلا در برخي از آيات قرآن لفظ شيطان در مورد ابليس به کار مي رود و از برخي روايات هم بر مي آيد که او داراي زن و فرزندانست، هر چند برخي از بني آدم را نيز «فرزند شيطان» مي گويند مثلا امام صادق ـ عليه السلام ـ درباره حَجاج فرمود: «کان الحجّاج ابن الشيطان؛[2] حجاج فرزند شيطان بود».
3. در آيه قرآن شيطان از اجنه خوانده شده[3] پس بحث از اجنه، تکليف بحث از شيطان را روشن مي کند.
4. برخي خصوصيات اجنه طبق آيات و روايات قرآن عبارتند از:
آفريده شدن از آتش،[4] تکليف داشتن،[5] داراي گروه مؤمن يا کافر بودن،[6] داراي شعور و ادراک[7] بودن، مرد و زن داشتن[8] و... پس اجنه وظيفه اي دارند و به دنبال هدفي از روي شعور حرکت مي کنند.
«وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ[9]». و ما جن و انسان را خلق نکرديم مگر براي بندگي.
براي تأييد اينکه شيطان يا فرزندانشان موجوداتي مختارند خوب است به اين روايت دقت کنيم: روزي شيطان نزد حضرت موسي ـ عليه السلام ـ آمد و خواهان شفاعتش نزد خداوند براي قبولي توبه اش گرديد او شفاعت کرد و خداوند قبولي توبه ابليس را مشروط به سجده بر قبر حضرت آدم کرد، اما شيطان در جواب گفت: در آن روزي که زنده بود بر او سجده نکردم؛ حال که مرده است بر قبرش سجده کنم! من سجده نمي کنم و نمي خواهم توبه ام را خداوند بپذيرد».[10]
در روايتي ديگر منسوب است به پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: «شيطاني اسلم بيدي؛ شيطان من به دست من اسلام آورد».[11]
5. زمينه هاي رشد و بالندگي و يا زمينه هاي تربيت براي موجودات مختار متفاوت است.
مثلا نوع ژنتيک يک انسان يا محيط خانوادگي يا محلي، زحمات پدر و مادر و اخلاقيات آن ها، و... از عوامل مؤثر در انسانند که براي کسب آن ها انسان اختياري ندارد، اما با اين وجود، اين عوامل باعث از بين رفتن و سلب اختيار نمي گردد. مثلا اگر کسي فرزند خانواده اي غير متدين و ديگري از خانواده اي متدين باشند، گر چه زمينه پيشرفت در دومي بيشتر است؛ امّا عامل خانواده غير متدين از اولي سلب اختيار نمي کند، زيرا خداوند به او عقل و شعور و فطرت پاک عطا کرده و از طرفي هم به همين مقدار که براي او زمينه فراهم شد، خداوند از او تکليف مي خواهد. خداوند مي فرمايد: «لا يکلف الله نفسا الا وسعها».[12] خداوند هيچ کس را تکليف نکرد مگر به اندازه وسعش.
پس فرقي نمي کند اين موجود مختار، انسان، جن، شيطان و يا فرزندان شيطان باشد، زيرا همه آنها در گرو عمل خودشان قرار دارند و عوامل ديگر غير از اختيارشان، مانند پدر و مادر، ژنتيک، محيط و... هر چند مؤثرند، اما از آنها سلب اختيار نمي کند.
«کلّ نفس بما کسبت رهينة[13]»؛ هر کس در گرو اعمال خودش مي باشد.
پس فرزندان شيطان به خاطر فرزند شيطان بودنشان عقاب و مجازات نمي شوند، بلکه به خاطر اينکه همان راه شيطان بزرگ، ابليس را در کمال اختيار، انتخاب کرده و ادامه مي دهند، مجازات مي شوند.
خلاصه: ابليس و فرزندانش که از اجنه هستند هم چون اجنه توانايي برگزيدن خوبي يا بدي را دارند و مي توانند مانند برخي از اجنه مؤمن و يا کافر گردند. پس خودشان سرنوشت خودشان را رقم مي زنند و عواملي که اينها در به وجود آمدنش دخالت ندارند، هم چون وجود پدر و مادر با خصوصيات و صفات خاص، مانع از درک و شعور و انتخاب راه درست نمي شوند، هر چند آنهايي که پدر و مادر خوب دارند، زمينه پيشرفت بيشتري دارند که با اين حال اگر آن ها که شرايط نامساعدتري داشتند، زحمت کشيدند و به نتيجه رسيدند، اجري مضاعف به خاطر زحمت مازادشان و شرايط نامساعدشان دارند، زيرا خداوند عادل است و زحمات هيچ کس نزد او پايمال نمي شود.
«فمن يعمل مثقال ذرّه خيرا يره و من يعمل مثقال ذرّة شرا يره[14]»؛ هر کس اندازه کمي کار خير انجام دهد، اجرش را مي بيند و هر کس به اندازه کمي کار بد انجام دهد، جزايش را مي بيند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ تفسير نمونه، آيت الله مکارم شيرازي، ناصر، سوره جن.
2ـ ترجمه تفسير الميزان، نشر رجاء، ج1، 18، 20.
3ـ در ساحل انديشه، اکبر اسد عليزاده، بخش سئوال از اجنه.
4ـ معارف قرآن، آيت الله مصباح.
5 ـ يادداشت هاي استاد مطهري، ج3.
[1]. مجمع البحرين، ماده «بلس» و «شاط».
[2]. عياشي،محمد بن مسعود تفسير عياشيچاپخانه علميه، ، تهران، 1380ق، ج2، ص301.
[3]. کهف / 50.
[4]. حجر / 27؛ الرحمن / 15.
[5]. ذاريات / 56.
[6]. جن / 11، 14، 15؛ احقاف / 31.
[7]. نمل / 38 و 39.
[8]. جن / 6.
[9]. ذاريات / 56.
[10]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، موسسه الوفاء، بيروت، 1404ق، ج60، ص280.
[11]. ر.ک: مطهري، مرتضي، يادداشت ها، ج2، ص135، بحث تزکيه نفس.
[12]. بقره / 286.
[13]. مدثر / 38.
[14]. زلزله / 7 و 8.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 28 تیر 01
- بازدید
- ۵۸
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.