آيا کسي مثل شيطان مي تواند به مقام فرشته اي و قرب الهي برسد، ولي يکباره سقوط کند؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آيا کسي مثل شيطان مي تواند به مقام فرشته اي و قرب الهي برسد، ولي يکباره سقوط کند؟آيا خداوند چنين کسي را در بارگاهش راه مي دهد؟ آيا مثل اين نيست که کسي به پيامبري برسد، ولي يکباره و در اثر غرور از فرمان خدا سرباز زند؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

بنابر آن چه كه در آيات قرآن و روايات اهل بيت ـ عليهم السّلام ـ آمده است، ابليس از آتش خلق شده[1] و از جنس جنيّان است.[2] وي به علت عبادتي كه انجام داده بود داخل در صف ملائكه بود و چنانكه از برخي روايات برمي آيد، بيش از شش هزار سال عبادت كرده بود و به تعبير روايات معلوم نيست كه اين سال ها از سنخ سال هاي اين دنيا بوده و يا سال هاي آخرت.[3] در واقع ظاهرا او با عبادت خود توانسته بود خود را به مقام ملائكه مقرب الهي برساند و چنان كه علامه طباطبايي از آية 30 سورة بقره استفاده مي كنند، اين مقام، مقام قدس بوده است.[4] البته بر اين اساس كه در قرآن كريم تعبير «و كان من الكافرين» آمده است، يعني او از كافران بود برخي نتيجه گرفته اند كه شيطان قبل از تمرد از فرمان الهي، كافر بود و با اين نافرماني كفر او آشكار گرديد، و در واقع او به حسب ظاهر در صف ملائكه قرار داشته است، نه آن كه واقعاً به مقام قرب الهي رسيده باشد كه در اين زمينه روايتي نيز از امام صادق ـ عليه السّلام ـ نقل شده است.[5]

 به هر حال در داستان خلقت حضرت آدم ـ عليه السّلام ـ ، شيطان از دستور خداوند متعال مبني بر سجده بر آدم سرپيچي كرد. وي خلقت خويش را با آدم مقايسه كرده و برتري خود را نتيجه گرفت.[6] در چند آيه قرآن كريم صفت كِبر، علت اصلي اين عصيان معرفي شده است.[7] پس با اين سركشي شيطان از مقام پيشين خود سقوط كرده و از درگاه الهي رانده شد، و صفت رجيم را تا ابد با نام خود همراه كرد.[8]

موجودات دارای تکليف و اختيار مانند انسان و جن (ابلیس) همان گونه که راه ترقی و تعالی و تقرب در اثر طاعت و بندگی بر روی او باز است، همين طور در هر مقامی که باشد در صورت عصيان امر الهی، امکان سقوطش وجود دارد، بلکه حتمی و قطعی است؛ اگرچه اين امر از انبياء الهی به خاطر عصمت شان عملا صادر نمی گردد، اما در خصوص شيطان و انسان های غير معصوم با اين که در اثر عبادت و بندگی به مقامات والایی رسيده باشند، امکان لغزش و گناه وجود دارد و محقق هم شده است . خداوند متعال خطاب به پيامبر اکرم که دارای مقام عصمت کبری است می فرمايد : «وَ لَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنا اگر محمّد صلّى اللَّه عليه و آله ببندد بر ما بَعْضَ- الْأَقاوِيلِ يعنى دروغى بر ما نسبت دهد و چيزى كه ما نگفتيم از خود درآورده و بما نسبت دهد يعنى اگر سخنى بتكلّف و زحمت از پيش خودش بگويد.{ Qلَأَخَذْنا مِنْهُ بِالْيَمِينِ[9]» ابن جرير گويد: يعنى از دست راستش بر طريق ذلّت و خوارى مي گيريم.»[10]

اساسا باید توجه داشت که هر چه انسان بالاتر و عالی تر باشد امتحان و خطر سقوط او بیشتر است و هیچ گاه بشر و جن از گناه و سقوط در امان نیستند.

                                                                     

 

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

ترجمه تفسير شريف الميزان، ج 8، ذيل آية 10 تا 25 سورة اعراف، و نيز كتاب قصه هاي شيطان يا ابليس نامه، در دو جلد نوشته محسن غفاري، انتشارات پيام آزادي.

 


[1] .  اعراف/12 و  ص / 76.

[2] .  كهف، / 50.

[3] . ري شهري، محمد، ميزان الحكمة، دارالحديث، بيروت، ج 4، ص 1450، حديث 9365.

[4] . طباطبايي،ترجمه الميزان ،  دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسين حوزه علميه قم‏ ،1374 . ج 1، ص187.

[5] . همان، ص 59.

[6] .  اعراف، / 12،  ص، / 76.

[7] . كلمه استكبر در آيات 34 بقره و نيز آية 74، سورة ص، كلمه تكبر در آية 13، سورة اعراف آمده است.

[8] .  ص،/ 74.

[9] . الحاقه / 44 .

[10] . طبرسی ، ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، انتشارات فراهانى‏ ،طهران ، 1360 ش . ج‏25، ص: 288 .

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
28 تیر 01
بازدید
۱۰۰
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.