چرا خداوند تبارک و تعالي در قرآن کريم خطاب به جنیان فرموده است که پيامبري از جنس خودتان نازل کرديم در حالی که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ از جنس جن نبود؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چرا خداوند تبارک و تعالي در قرآن کريم خطاب به جنیان فرموده است که پيامبري از جنس خودتان نازل کرديم در حالی که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ  از جنس جن نبود؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

در پاسخ نخست  بايد گفت خداوند، پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ را برای همه انسانها و اجنه مبعوث نموده و قرآن را نیز بر همه اهل عالم از جن و انس نازل کرده است که  آيات و روايات اين قول را تأئيد مي کند. چنان که سوره اي به همين نام (جن) بر پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نازل شده است. از جمله روايات، روايتي است که در مجمع البيان وارد شده است که رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مأمور شد که جنيان را اندرز دهد و آنان را به سوي خدا دعوت کند و قرآن بر ايشان بخواند. خداوند عده اي از جنيان را از نينوا به سوي حضرت فرستاد، حضرت به ياران خود فرمود من مأموريت دارم که امشب بر جنيّان قرآن بخوانم، کدام يک از شماها همراه من خواهد آمد؟ عبدالله بن مسعود همراه حضرت شد و ....[1]

در مورد قسمت دوم که خداوند مي فرمايد: پيامبري از جنس خودتان برايتان فرستاديم در حالي که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ از جنس جن نيست بايد گفت: ا خطاب اين آيه به مردم است که از جنس بشر هستند نه به جن. خداوند اين مطلب را به اين دليل فرمود که بر مردم سنگين مي آمد که از بشري مانند خود پيروي کنند چنانکه در سوره قمر از قول آنها می گوید:  «أَبَشَرًا مِّنَّا وَاحِدًا نَّتَّبِعُهُ إِنَّا إِذًا لَّفِي ضَلَالٍ وَسُعُرٍ[2]». يعني آيا جا دارد: ما از يک بشري که از نوع خودمان است پيروي کنيم؟ اگر ما اين عمل را انجام دهيم در يک گمراهي و آتش سوزنده اي خواهيم بود.

خداوند در جواب به اين گروه فرمود: «قُل لَّوْ کانَ فِي الأَرْضِ مَلآئِکةٌ يَمْشُونَ مُطْمَئِنِّينَ لَنَزَّلْنَا عَلَيْهِم مِّنَ السَّمَاء مَلَکا رَّسُولاً[3]». يعني يا محمد به کفار که نمي پذيرند: پيامبر بشر، از جنس بشر باشد، بگو خدا مي فرمايد: اگر فرشتگاني در زمين مي بودند که با اطمينان و آرامش راه مي رفتند، يقينا پيامبري را براي آنان فرو مي فرستاديم که فرشته باشد. نه اينکه پيامبر آنان را از بشر قرار دهيم.    شاید این کار به این جهت بوده که بين بشر و فرشته سنخيت و مناسبتي نيست.هم چنان که  بين جن و انسان هم تناسبي وجود ندارد؛ به اين معنا که بشر معمولي اين قدرت را ندارد که فرشتهيا جن را به خلقت و قيافه اصلي آن ها بنگرد. پس اين خود يک نعمت، بلکه بزرگترين نعمتي است که خداي مهربان به بشر عطا کرده و پيامبران را از آدم تا خاتم از جنس و نوع خود بشر قرار داده است.  اهميت اين موضوع به قدري زياد است که مي بينيم خداي مهربان در مقابل اين نعمت يعني اينکه پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ را از جنس خود آنان قرار داده، بر سرشان منت نهاده است.

از جمله در آيه 162 سوره آل عمران مي فرمايد: «لَقَدْ مَنَّ اللّهُ عَلَى الْمُؤمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً مِّنْ أَنفُسِهِمْ»؛ محققا خدا بر مومنين منت نهاد زيرا پيامبري را از جنس خودشان در ميان آنان برانگيخت».[4]

ممکن است اشکال شود که  خداوند در قرآن مي فرمايد: «اي جمعيت جن و انس آيا رسولاني از شما به سوي شما نيامدند که آيات مرا برايتان بازگو مي کردند».[5]و اين آيه دليل بر آن است که از ميان جنيان هم رسولي وجود داشته است، پس جنیان خود پیامبر داشته اند.

در پاسخ مي گوئيم که خداوند، پيغمبري براي طايفه جن نفرستاده است. آنچه در اين آيه ذکر شده آن است که نمايندگاني از طرف پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به عنوان رسول به سوي جنيان فرستاده شدند تا آنها را به آئين اسلام دعوت کنند، همان طور که از آيات سوره جن فهميده مي شود.[6]

در تفسير نمونه مي خوانيم: آنچه از آيات سوره جن به خوبي استفاده مي شود اين است که قرآن و اسلام براي همه، حتي آنها نازل شده و پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مبعوث به همه بوده است. منتهي هيچ مانعي ندارد که رسولان و نمايندگان از خود آنها از طرف پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مأمور دعوت آنان بوده باشند «پس در واقع مفهوم آيه روشن مي شود و آن اين است که هر طايفه چه جن و چه انسان رسولاني از جنس خود داشته اند».[7]

پس  اينکه خداوند تبارک و تعالي مي فرمايد: پيامبري از جنس خودتان نازل کرديم، در واقع خطاب به مردم و انسان هاست وگرنه رسولاني از سوي پيغمبر که از جنس جن بودند بر جنيان مبعوث شدند تا پيام قرآن و اسلام را به گوش آنها برسانند.

و اما اينکه چرا پيغمبري از جنس جن مستقيم از سوي خداوند بر همه نازل نشد؟

  پاسخ  این است که گفتيم بين بشر (انسان) و جن هيچ سنخيتي نيست يعني پيامبر جن نمي تواند بر انسان ها مبعوث شود به دليل اينکه انسان ها از لحاظ مقام و مرتبه وجودي بسيار برتر از جنيان هستند. به عبارت ديگر موجود پست تر نمي تواند موجود بالاتر را به راه راست هدايت کند. از اين رو جنيان موظف به پيروي از پيامبر ما هستند. دلايل برتري انسان بر جن بسيار است که به برخي از آنها اشاره مي شود:

1. انسان داراي امتیاز عقل و شعور بالایی  است به گونه اي که اگر او را در اين مرحله با موجودات ديگر مقايسه کنيم او بر موجوداتي از قبيل حيوانات و جنّ برتري دارد که آنها در اين موهبت و تصرف در جهان، به پاي انسان نمي رسند؛[8]

2. انسان بر اساس  نصّ قرآنی خليفه خداوند بر زمين است.[9] زيرا او تنها موجودي است که به دليل ظرفيت شگرف وجودي خود به مقام خلافت الهي بار يافته است؛

3. قرآن کريم بيان مي دارد که خداوند دانش خاصي را به آدم آموخت که حتي فرشتگان هم به آن جاهل بودند چه رسد به جن؛[10]

4. انسان تنها موجودي است که بار سنگين امانت الهي را بر دوش کشيده است؛[11]

5. به نص قرآن سراسر گيتي و جهان هستي در پرتو عنايت الهيه مسخر انسان مي باشد؛[12]

6. دليل مهم برتري انسان بر جن و فرشته به نصّ قرآن سجده فرشتگان بر آدم بوده است؛دستور خداوند مبني بر سجده کردن شيطان و ملائک به آدم نشان از برتري او بر جنيان دارد زيرا شيطان که مأمور به سجده شده خود از جنس جن بوده است.[13]

7. کرامت ذاتي   که خداوند به انسان  عطا کرده است نیز دلیل برتری او بر جن است که اين کرامت به خاطر قابليت ها و ظرفيت وجودي بسيار زيادي است که انسان دارد.[14]

به دلايل فوق و دلايل ديگر مي فهميم که انسان بر ملائک و جنيان برتري دارد. بنابراين از مطالب سابق نتيجه مي گيريم :

1. پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ از جنس جن از جانب خداوند ارسال نشده است، زيرا جنيان پست تر از جنس  آدم مي باشند، بلکه رسولاني از جنس خودشان و فقط براي خودشان از جانب پيامبر ارسال شده است تا آيات قرآن را براي آنان بخواند؛

2. اينکه خداوند در قرآن کريم مي فرمايد: پيامبري از جنس خودتان برايتان نازل کرديم، مقصود از خطاب  نوع انسان است، زيرا گاهي مشرکان اعتراض مي نمودند به اينکه چرا بايد از کسي که از جنس خودمان است اطاعت کنيم.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ معارف قرآن (3 ـ 1) محمد تقي مصباح يزدي، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، بخش سوم.

2ـ تفسير نمونه آيت الله مکارم شيرازي، ناصر، ج5، ص442 و 443.

 


[1]. جمعی از مترجمین، ترجمه مجمع البيان ، انتشارات فراهاني، تهران، 1360ش، ج23، ص22.

[2]. قمر / 24.

[3]. اسراء / 95.

[4]. نجفي، محمد جواد، تفسير آسان، انتشارات اسلاميه، 1398ق، ج10، ص179.

[5]. انعام / 130.

[6]. جن / 1 ـ 2.

[7]. مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، دارالکتب الاسلاميه، تهران،1374ش، ج5، ص443.

[8]. قرشي، سيد علي اکبر، تفسير احسن الحديث، بنياد بعثت، 1377ش ج6، ص115.

[9]. بقره / 30.

[10]. بقره / 31.

[11]. احزاب / 72.

[12]. ابراهيم / 33 و 34.

[13]. بقره / 34.

[14]. اسراء / 70.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
28 تیر 01
بازدید
۶۹
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.