آیا دو فرشته ای که اعمال خوب و بد ما را مي نويسند همان فرشته هاي بشير و نذير هستند و عوض مي شوند و يا اينکه ثابت اند و تغيير نمي کنند؟
آیا دو فرشته ای که اعمال خوب و بد ما را مي نويسند همان فرشته هاي بشير و نذير هستند و عوض مي شوند و يا اينکه ثابت اند و تغيير نمي کنند؟
پرسش
پاسخ
براي پاسخ به اين سئوال پيش از همه بايد تذکر داده شود که فرشتگاني که اعمال ما را مي نويسند به نام بشير و نذير نيستند، بلکه بنا به نصّ قرآن به نام رقيب و عتيد معروف هستند. خداوند در سوره ق آيه 18 مي فرمايند:
«مَا يَلْفِظُ مِن قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ» سخني بر زبان نياورند جز آن که همان دم رقيب و عتيد نزد او حاضرند. يکي از ضروريات دين و صريح آيات شريفه قرآن نامه عمل است که ملائکه موکلين مي نويسند؛ چه اعمال و اقوال خوب که رقيب مي نويسد و چه اعمال بد را که عتيد ثبت مي کند و اين نامه را فرداي قيامت به دست صاحبش مي دهند؛ مومنين و صلحا به دست راست و فسّاق و فجّار به دست چپ و بعضي طوق گردن و بعضي از عقب سر چنانچه آياتی از قرآن بیانگر اينهاست.[1]/[2]
مرحوم طبرسي ذيل آيه مذکور مي فرمايد:
انسان هيچ کلامي را نمي گويد مگر اينکه ملکي نزد اوست که عمل او را مراقبت مي کند و با او حاضر است. از پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ روايت شده است که فرشته نويسنده حسنات در سمت راست انسان و نويسنده گناهان در سمت چپ اوست و فرشته مأمور سمت راست بر فرشته سمت چپ فرمانروايي دارد، بنابراين هر گاه ثوابي کند فرشته سمت راست ده ثواب مي نويسد و هر گاه انسان گناهي مرتکب شود فرشته سمت راست به فرشته سمت چپ مي گويد هفت ساعت او را مهلت بده شايد تسبيح و استغفار کند.[3]
هم چنين در روايت ديگري آمده است، از قول انس بن مالک که پيغمبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: خداوند بر بنده اش دو فرشته گمارده است که اعمال او را مي نويسد، هر گاه که بنده خدا فوت کرد آن دو فرشته گويند: پروردگارا بنده ات فلان کس را قبض روح کردي اينک ما کجا رويم؟ خداوند در پاسخ آنان مي فرمايد: آسمان من از فرشتگانم پر است که مرا ستايش مي کنند و زمينم نيز پر است از بندگانم که اطاعتم مي نمايند برويد به سوي قبر بنده ام و مرا تسبيح و تکبير و تهليل نمائيد و آن ها را تا روز قيامت در زمره حسنات بنده ام بنويسيد.[4]
آنچه از اين دو روايت و روايات بسيار ديگر معلوم مي شود آن است که دو فرشته با نام رقيب و عقيد که خداوند موکل براي نوشتن اعمال انسان بر او گمارده است ثابت هستند و تغيير نمي کنند چنانچه در ابتداي روايت اخير آمده است که خداوند بر بنده اش دو فرشته گمارده است.
که اعمال او را مي نويسند و اين فرشتگان تغيير نمي کنند هم چنين در آيات 10 تا 12 از سوره انفطار حق تعالي مي فرمايد: «اِنّ عَلَيْکمْ لَحَافِظِينَ ـ کرَامًا کاتِبِينَ ـ يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ» البته نگهبان ها بر شما مأمورند که آن ها نويسندگان مقرّب خدايند شما هر چه مي کنيد همه را مي دانند علامه طباطبائي (ره) ذيل آيات مذکور مي فرمايند: در اين آيات عدّه اين فرشتگان که مأمور نوشتن اعمال انسانند، معين نشده؛ بله در آيه ذیل که مي فرمايد: «إِذْ يَتَلَقَّي الْمُتَلَقِّيَانِ عَنِ الْيَمِينِ وَعَنِ الشِّمَالِ قَعِيدٌ[5]». استفاده مي شود که براي هر انساني دو نفر از فرشتگان موکلند يکي از راست و يکي از چپ و در روايات وارده در اين باب نيز آمده که فرشته طرف راست مأمور حسنات و طرف چپ مأمور نوشتن گناهان است.[6]
آنچه تا اينجا معلوم شد آن است که فرشتگاني که اعمال انسان ها را مي نويسند به نام رقيب و عتيد تغيير ناپذيرند اما در مورد فرشتگان بشير و نذير، آنچه در اين رابطه مي توان گفت آن است که خداوند فرشتگاني دارد که وظيفه آن ها بشارت دادن يا ترساندن است. اين قسم از فرشتگان هم در اين دنيا و هم در آخرت اين وظيفه را انجام خواهند داد با کمي تأمل به نمونه هايي از اين بشارت و انذار در آيات قرآن بر مي خوريم.
«جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا وَمَنْ صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَالمَلاَئِکةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِم مِّن کلِّ بَابٍ ـ سَلاَمٌ عَلَيْکم بِمَا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَي الدَّارِ[7]».
فرشتگان بر آنها از هر دري داخل مي شوند و مي گويند سلام برشما به خاطر آنچه که بر آن صبر کرديد و بس نيک است سرانجام اين سراي.
«إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِکةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي کنتُمْ تُوعَدُونَ[8]».
آنان که گفتند محققا پروردگار ما خداي يکتاست و بر اين ايمان پايدار ماندند، فرشتگان بر آنان نازل مي شوند و به آنان نوید میدهندکه نترسید و غمگین مباشید؛ بشارت باد بر شما به بهشتی که وعده داده می شوید.
هم چنين بشارت ملائکه به ابراهيم براي تولّد اسحاق[9] باز در مورد ملائکه منذرين چنين مي فرمايد: «يُنَزِّلُ الْمَلآئِکةَ بِالْرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلَي مَن يَشَاء مِنْ عِبَادِهِ أَنْ أَنذِرُواْ أَنَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنَاْ فَاتَّقُونِ[10]».
خدا فرشتگان را با روح به امر خود بر هر يک از بندگان که مي خواهد مي فرستد که خلق را انذار کنند به این که خدایی جز او نیست و حریم او را نگه دارند. از آن چه گفته شد نتايج زير به دست مي آيد:
1. فرشتگان مأمور نوشتن اعمال انسان بنا به نصّ قرآن به رقيب و عتيد معروف بوده و هميشه با انسان مي باشند. بنا به ظواهر امر اين دو فرشته در انسان تغيير ناپذيرند.
2. فرشتگان بشير و نذير يک قسم ديگر از ملائکه خداوند مي باشند که وظيفه شان بشارت دادن و ترساندن مردم است که نمونه هايي از آيات قرآن راجع به اين گروه ملائکه در بالا ذکر شد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ تفسير نمونه آيت الله مکارم شيرازي، ناصر، دارالکتب الاسلاميه، 1374ش، ج26، ص230.
2ـ ترجمه الميزان، ج20، ص371.
[1]. ، اسراء / 14 و13، انشقاق / 7 تا 10.
[2]. طيب، سيد عبدالحسين، اطيب البيان في تفسير القرآن انتشارات اسلام، 1378ش، ج12، ص245.
[3]. ، جمعي از مترجمان، ترجمه تفسير جوامع الجامعآستان قدس رضوي، 1377ش، ج6، ص109.
[4]. جمعي از مترجمان، ترجمه مجمع البيان، انتشارات فراهاني، 1360ش، ج23، ص257.
[5]. ق / 17.
[6]. موسوي، سيد محمد باقر ،ترجمه الميزان، دفتر انتشارات اسلامي، 1374ش، ج20، ص371.
[7]. رعد / 23 و 24.
[8]. فصلت / 30.
[9]. هود / 69.
[10]. نحل / 2.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 28 تیر 01
- بازدید
- ۴۵۰
آیا دو فرشته ای که اعمال خوب و بد ما را مي نويسند همان فرشته هاي بشير و نذير هستند و عوض مي شوند و يا اينکه ثابت اند و تغيير نمي کنند؟
- نشان کردن
پرسش
آیا دو فرشته ای که اعمال خوب و بد ما را مي نويسند همان فرشته هاي بشير و نذير هستند و عوض مي شوند و يا اينکه ثابت اند و تغيير نمي کنند؟
پاسخ
براي پاسخ به اين سئوال پيش از همه بايد تذکر داده شود که فرشتگاني که اعمال ما را مي نويسند به نام بشير و نذير نيستند، بلکه بنا به نصّ قرآن به نام رقيب و عتيد معروف هستند. خداوند در سوره ق آيه 18 مي فرمايند:
«مَا يَلْفِظُ مِن قَوْلٍ إِلَّا لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ» سخني بر زبان نياورند جز آن که همان دم رقيب و عتيد نزد او حاضرند. يکي از ضروريات دين و صريح آيات شريفه قرآن نامه عمل است که ملائکه موکلين مي نويسند؛ چه اعمال و اقوال خوب که رقيب مي نويسد و چه اعمال بد را که عتيد ثبت مي کند و اين نامه را فرداي قيامت به دست صاحبش مي دهند؛ مومنين و صلحا به دست راست و فسّاق و فجّار به دست چپ و بعضي طوق گردن و بعضي از عقب سر چنانچه آياتی از قرآن بیانگر اينهاست.[1]/[2]
مرحوم طبرسي ذيل آيه مذکور مي فرمايد:
انسان هيچ کلامي را نمي گويد مگر اينکه ملکي نزد اوست که عمل او را مراقبت مي کند و با او حاضر است. از پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ روايت شده است که فرشته نويسنده حسنات در سمت راست انسان و نويسنده گناهان در سمت چپ اوست و فرشته مأمور سمت راست بر فرشته سمت چپ فرمانروايي دارد، بنابراين هر گاه ثوابي کند فرشته سمت راست ده ثواب مي نويسد و هر گاه انسان گناهي مرتکب شود فرشته سمت راست به فرشته سمت چپ مي گويد هفت ساعت او را مهلت بده شايد تسبيح و استغفار کند.[3]
هم چنين در روايت ديگري آمده است، از قول انس بن مالک که پيغمبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: خداوند بر بنده اش دو فرشته گمارده است که اعمال او را مي نويسد، هر گاه که بنده خدا فوت کرد آن دو فرشته گويند: پروردگارا بنده ات فلان کس را قبض روح کردي اينک ما کجا رويم؟ خداوند در پاسخ آنان مي فرمايد: آسمان من از فرشتگانم پر است که مرا ستايش مي کنند و زمينم نيز پر است از بندگانم که اطاعتم مي نمايند برويد به سوي قبر بنده ام و مرا تسبيح و تکبير و تهليل نمائيد و آن ها را تا روز قيامت در زمره حسنات بنده ام بنويسيد.[4]
آنچه از اين دو روايت و روايات بسيار ديگر معلوم مي شود آن است که دو فرشته با نام رقيب و عقيد که خداوند موکل براي نوشتن اعمال انسان بر او گمارده است ثابت هستند و تغيير نمي کنند چنانچه در ابتداي روايت اخير آمده است که خداوند بر بنده اش دو فرشته گمارده است.
که اعمال او را مي نويسند و اين فرشتگان تغيير نمي کنند هم چنين در آيات 10 تا 12 از سوره انفطار حق تعالي مي فرمايد: «اِنّ عَلَيْکمْ لَحَافِظِينَ ـ کرَامًا کاتِبِينَ ـ يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ» البته نگهبان ها بر شما مأمورند که آن ها نويسندگان مقرّب خدايند شما هر چه مي کنيد همه را مي دانند علامه طباطبائي (ره) ذيل آيات مذکور مي فرمايند: در اين آيات عدّه اين فرشتگان که مأمور نوشتن اعمال انسانند، معين نشده؛ بله در آيه ذیل که مي فرمايد: «إِذْ يَتَلَقَّي الْمُتَلَقِّيَانِ عَنِ الْيَمِينِ وَعَنِ الشِّمَالِ قَعِيدٌ[5]». استفاده مي شود که براي هر انساني دو نفر از فرشتگان موکلند يکي از راست و يکي از چپ و در روايات وارده در اين باب نيز آمده که فرشته طرف راست مأمور حسنات و طرف چپ مأمور نوشتن گناهان است.[6]
آنچه تا اينجا معلوم شد آن است که فرشتگاني که اعمال انسان ها را مي نويسند به نام رقيب و عتيد تغيير ناپذيرند اما در مورد فرشتگان بشير و نذير، آنچه در اين رابطه مي توان گفت آن است که خداوند فرشتگاني دارد که وظيفه آن ها بشارت دادن يا ترساندن است. اين قسم از فرشتگان هم در اين دنيا و هم در آخرت اين وظيفه را انجام خواهند داد با کمي تأمل به نمونه هايي از اين بشارت و انذار در آيات قرآن بر مي خوريم.
«جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا وَمَنْ صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَالمَلاَئِکةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِم مِّن کلِّ بَابٍ ـ سَلاَمٌ عَلَيْکم بِمَا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَي الدَّارِ[7]».
فرشتگان بر آنها از هر دري داخل مي شوند و مي گويند سلام برشما به خاطر آنچه که بر آن صبر کرديد و بس نيک است سرانجام اين سراي.
«إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِکةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي کنتُمْ تُوعَدُونَ[8]».
آنان که گفتند محققا پروردگار ما خداي يکتاست و بر اين ايمان پايدار ماندند، فرشتگان بر آنان نازل مي شوند و به آنان نوید میدهندکه نترسید و غمگین مباشید؛ بشارت باد بر شما به بهشتی که وعده داده می شوید.
هم چنين بشارت ملائکه به ابراهيم براي تولّد اسحاق[9] باز در مورد ملائکه منذرين چنين مي فرمايد: «يُنَزِّلُ الْمَلآئِکةَ بِالْرُّوحِ مِنْ أَمْرِهِ عَلَي مَن يَشَاء مِنْ عِبَادِهِ أَنْ أَنذِرُواْ أَنَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنَاْ فَاتَّقُونِ[10]».
خدا فرشتگان را با روح به امر خود بر هر يک از بندگان که مي خواهد مي فرستد که خلق را انذار کنند به این که خدایی جز او نیست و حریم او را نگه دارند. از آن چه گفته شد نتايج زير به دست مي آيد:
1. فرشتگان مأمور نوشتن اعمال انسان بنا به نصّ قرآن به رقيب و عتيد معروف بوده و هميشه با انسان مي باشند. بنا به ظواهر امر اين دو فرشته در انسان تغيير ناپذيرند.
2. فرشتگان بشير و نذير يک قسم ديگر از ملائکه خداوند مي باشند که وظيفه شان بشارت دادن و ترساندن مردم است که نمونه هايي از آيات قرآن راجع به اين گروه ملائکه در بالا ذکر شد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ تفسير نمونه آيت الله مکارم شيرازي، ناصر، دارالکتب الاسلاميه، 1374ش، ج26، ص230.
2ـ ترجمه الميزان، ج20، ص371.
[1]. ، اسراء / 14 و13، انشقاق / 7 تا 10.
[2]. طيب، سيد عبدالحسين، اطيب البيان في تفسير القرآن انتشارات اسلام، 1378ش، ج12، ص245.
[3]. ، جمعي از مترجمان، ترجمه تفسير جوامع الجامعآستان قدس رضوي، 1377ش، ج6، ص109.
[4]. جمعي از مترجمان، ترجمه مجمع البيان، انتشارات فراهاني، 1360ش، ج23، ص257.
[5]. ق / 17.
[6]. موسوي، سيد محمد باقر ،ترجمه الميزان، دفتر انتشارات اسلامي، 1374ش، ج20، ص371.
[7]. رعد / 23 و 24.
[8]. فصلت / 30.
[9]. هود / 69.
[10]. نحل / 2.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 28 تیر 01
- بازدید
- ۴۵۰
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.