امروزه ثابت شده است خلقت زمين بعد از خلقت خورشيد و کائنات بوده و حتي عمر زمين عمر خورشيد و سن فلان کهکشان را با دقت بالا تخمين زده اند. پس چرا از خطبه اول نهج البلاغه اينچنين استنباط مي گردد که خلق آسمان ها بعد از زمين بوده است؟
آیا خلقت زمين بعد از خلقت خورشيد و کائنات بوده است؟
پرسش
پاسخ
براي پاسخ به اين سئوال بايد به دو بحث بپردازیم :
بحث اوّل: گروه بزرگي از دانشمندان، آغاز آفرينش ماديات را با تئوري انفجار بزرگ و انبساط جهان توجيه مي کنند. مطابق اين نظريه همه ماده و انرژي اي که در حال حاضر در جهان وجود دارد، زماني در ذره ای کوچک، بي نهايت سوزان و داراي چگالي نامحدود متمرکز بوده است. آنگاه ده ميليارد سال پيش يا بيشتر اين ذره منفجر شد و طوفان هايي از گاز عمدتا متشکل از پروتون ها، نوترون ها، الکترون ها و مقداري ذرّه آلفا را که در اقيانوس وسيعي از اشعه غوطه ور بودند به فضا فرستاد. با گذشت زمان در اين گاز متلاطم تجمع ماده صورت پذيرفت و هر تجمعي در حالي که همراه با جهان انبساط يابنده حرکت مي کرد، بر اثر ميدان گرانشي خود منقبض مي شد. اين تجمع هاي گازي چون به حباب هاي جسيمي تقسيم شدند که پيش ستاره ها (توده هايي از گاز که بعدها ستاره مي شدند) بودند، کهکشان ها را به وجود آوردند، بسياري از اين پيش ستارگان، در حالي که تحت تأثير نيروهاي گرانشي و گريز از مرکز خود کوچک و پهن مي شدند، ناپايدار شده، موجب گرديدند که توده هاي کوچکتري از گاز از آن جدا شوند و پيش سياره ها را تشکيل دهند و پيش سياره ها نيز به نوبه خود پيش قمري را به وجود آورند. سرانجام پيش ستاره ها، ستاره شدند، پيش سياره ها و پيش قمرها نيز پس از آن که سرد، متراکم و منقبض شدند به صورت سيارات و اقمار در آمدند. گذر از مرحله پيش ستاره اي به ستاره در مورد خورشيد پنج ميليارد سال پيش صورت گرفت. سيارات و اقمار منظومه شمسي نيز اندک زماني بعد تشکيل شدند.[1]
طبق اين نظر سيارات و ستارگان و اقمار همه در ابتدا يکي بوده و بعد ها از هم جدا شده اند.
البته بايد توجه داشت که اين سخن تنها يک فريضه است نه يک اصل مسلم علمي و قطعي. ثانيا ترتيب دقيق و جزئي بين کرات را نمي توان تعيين کرد، چرا که امري تجربي نيست.
خداوند در سوره انبياء آيه 30 احتمالا به اين مطلب اشاره مي کند و مي فرمايد: «أَوَلَمْ يَرَ الَّذِينَ کفَرُوا أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ کانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْنَاهُمَا وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاء کلَّ شَيْءٍ حَيٍّ...»؛ آيا کساني که کفر ورزيدند ندانستند که آسمان ها و زمين هر دو به هم پيوسته بودند و ما آن دو را از هم جدا ساختيم و هر چيز زنده را از آب پديد آورديم».
بنابراين نخست کره زمين و اجرام آسماني همه به هم پيوسته بوده و مايه اصلي آنها يکي بوده است، پس از هم جدا شدند، آنگاه آبي که مايه پيدايش حيات است پديد آمد.
و حيات در پي آن بوقوع پيوسته است.
مبحث دوم اينکه: از بحث قبل معلوم شد آسمان ها و زمين در ابتدا يکي بوده اند، اما اينکه اول کدام خلق شده اند بنا به نصّ صريح روايات ابتدا آسمان ها خلق شده و آنگاه زمين خلق شده است. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در بعضي از خطبه هاي خود که به پيدايش آسمان ها و زمين اشاره فرموده اين نکته را نيز بيان نموده اند که آسمان ها پيش از زمين خلق شده اند از آن جمله در خطبه 211 در وصف زمين و تمجيد حق تعالي مي فرمايد:
«از نشانه هاي توانايي و عظمت خدا و شگفتي ظرافت هاي او آن است که از آب درياي موج زننده و امواج فراوان شکننده، خشکي آفريد و به طبقاتي تقسيم کرد و سپس طبقه ها را از هم گشود.
و هفت آسمان را آفريد که به فرمان او برقرار ماندند و در اندازه هاي معين استوار شدند.
و زمين را آفريد که دريايي سبزرنگ و روان، آن را بر دوش مي کشد. زمين در برابر فرمان خدا فروتن و در برابر شکوه پروردگاري تسليم است و آب روان از ترس او ايستاد و سپس صخره ها تپه ها و کوه هاي بزرگ را آفريد».[2]
همچنانکه از کلام فوق معلوم مي شود، علي ـ عليه السلام ـ اشاره دارد به اينکه زمين پس از آسمان ها خلق شده است. شبيه به همين مضامين نيز در خطبه اول آمده است آنجا که مي فرمايد: «از آن پس خداوند جوّ لايتناهي را شکافته و اطراف و جوانب آن را از هم باز کرد.
آبي جوشان را که داراي موج هاي پي در پي و خروشان بود و بر سر هم مي غلطيد آن را پشت تند بادي که بسيار و با صدا بود حمل کرد و آن باد را فرمان داد تا آن آب را از هر سوي گرد آورد تا از هم پاشيده نشود و تمامي را بهم پيوست. هوا در زير آن با داخل و آب از بالايش به اهتراز در آمد... پس آن باد، آن آب را از هر سوي بر هم زننده مانند مشک آن را طوري در خويش جنبانيد که ساکن آن با متحرک و اسفل آن با اعلا درآميخت و پرده اي از کف روي آن پديد آمد پس خدا آن کف ها را در جاي خالي وسيع و فضاي گشاده بالا برد. از آن کف آسمان هاي هفتگانه را پديد آورد.[3]
آنچه در اين دو خطبه در کيفيت پيدايش آسمان ها مشهود است آن است که هر دو عنوان مي کنند، آسمان ها از آب پديد آمده اند، آبي که البته غير از مايع حياتي است که مي نوشيم، زيرا بناء به تصريح آيه 30 سوره انبياء و خطبه قبل که بيان شد، خداوند آب را پس از خلق زمين آفريده است.
بنابراين از خطبه اول نهج البلاغه نه تنها چنين امري معلوم نمي شود، بلکه اميرالمومنین ـ عليه السلام ـ تصريح دارند که آسمان ها ابتدا و پيش از زمين خلق شده اند. دليل قرآني بر اينکه آب منشأ خلقت است آن است که حق تعالي در سوره هود آيه 7 مي فرمايند: «و هو الذي خلق السموات و الارض في سته ايام و کان عرشه علي الماء» و او خدايي است که آسمان ها و زمين را در شش روز خلقت فرمود و عرش او بر آب مي باشد. هم چنين در سوره نوح به ترتيب خلقت نيز اشاره شده است.[4]
حاصل اينکه اصل استنباط پرسشگر اشتباه است. در هيچ روايتي تصريح نشده که آسمان يا کرات ديگر بعد از زمين يا از زميني ساخته شده اند.
و تعابيري مانند ماء، ريح و امثال اينها مشترک هستند و مراد از آنها معلوم نيست که دقيقا همين معاني فعلي است يا چيزي ديگر.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ نهج البلاغه، اميرالمومنين، خطبه 211، با شرح محمد عبده.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 28 تیر 01
- بازدید
- ۱۰۹
آیا خلقت زمين بعد از خلقت خورشيد و کائنات بوده است؟
- نشان کردن
پرسش
امروزه ثابت شده است خلقت زمين بعد از خلقت خورشيد و کائنات بوده و حتي عمر زمين عمر خورشيد و سن فلان کهکشان را با دقت بالا تخمين زده اند. پس چرا از خطبه اول نهج البلاغه اينچنين استنباط مي گردد که خلق آسمان ها بعد از زمين بوده است؟
پاسخ
براي پاسخ به اين سئوال بايد به دو بحث بپردازیم :
بحث اوّل: گروه بزرگي از دانشمندان، آغاز آفرينش ماديات را با تئوري انفجار بزرگ و انبساط جهان توجيه مي کنند. مطابق اين نظريه همه ماده و انرژي اي که در حال حاضر در جهان وجود دارد، زماني در ذره ای کوچک، بي نهايت سوزان و داراي چگالي نامحدود متمرکز بوده است. آنگاه ده ميليارد سال پيش يا بيشتر اين ذره منفجر شد و طوفان هايي از گاز عمدتا متشکل از پروتون ها، نوترون ها، الکترون ها و مقداري ذرّه آلفا را که در اقيانوس وسيعي از اشعه غوطه ور بودند به فضا فرستاد. با گذشت زمان در اين گاز متلاطم تجمع ماده صورت پذيرفت و هر تجمعي در حالي که همراه با جهان انبساط يابنده حرکت مي کرد، بر اثر ميدان گرانشي خود منقبض مي شد. اين تجمع هاي گازي چون به حباب هاي جسيمي تقسيم شدند که پيش ستاره ها (توده هايي از گاز که بعدها ستاره مي شدند) بودند، کهکشان ها را به وجود آوردند، بسياري از اين پيش ستارگان، در حالي که تحت تأثير نيروهاي گرانشي و گريز از مرکز خود کوچک و پهن مي شدند، ناپايدار شده، موجب گرديدند که توده هاي کوچکتري از گاز از آن جدا شوند و پيش سياره ها را تشکيل دهند و پيش سياره ها نيز به نوبه خود پيش قمري را به وجود آورند. سرانجام پيش ستاره ها، ستاره شدند، پيش سياره ها و پيش قمرها نيز پس از آن که سرد، متراکم و منقبض شدند به صورت سيارات و اقمار در آمدند. گذر از مرحله پيش ستاره اي به ستاره در مورد خورشيد پنج ميليارد سال پيش صورت گرفت. سيارات و اقمار منظومه شمسي نيز اندک زماني بعد تشکيل شدند.[1]
طبق اين نظر سيارات و ستارگان و اقمار همه در ابتدا يکي بوده و بعد ها از هم جدا شده اند.
البته بايد توجه داشت که اين سخن تنها يک فريضه است نه يک اصل مسلم علمي و قطعي. ثانيا ترتيب دقيق و جزئي بين کرات را نمي توان تعيين کرد، چرا که امري تجربي نيست.
خداوند در سوره انبياء آيه 30 احتمالا به اين مطلب اشاره مي کند و مي فرمايد: «أَوَلَمْ يَرَ الَّذِينَ کفَرُوا أَنَّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ کانَتَا رَتْقًا فَفَتَقْنَاهُمَا وَجَعَلْنَا مِنَ الْمَاء کلَّ شَيْءٍ حَيٍّ...»؛ آيا کساني که کفر ورزيدند ندانستند که آسمان ها و زمين هر دو به هم پيوسته بودند و ما آن دو را از هم جدا ساختيم و هر چيز زنده را از آب پديد آورديم».
بنابراين نخست کره زمين و اجرام آسماني همه به هم پيوسته بوده و مايه اصلي آنها يکي بوده است، پس از هم جدا شدند، آنگاه آبي که مايه پيدايش حيات است پديد آمد.
و حيات در پي آن بوقوع پيوسته است.
مبحث دوم اينکه: از بحث قبل معلوم شد آسمان ها و زمين در ابتدا يکي بوده اند، اما اينکه اول کدام خلق شده اند بنا به نصّ صريح روايات ابتدا آسمان ها خلق شده و آنگاه زمين خلق شده است. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در بعضي از خطبه هاي خود که به پيدايش آسمان ها و زمين اشاره فرموده اين نکته را نيز بيان نموده اند که آسمان ها پيش از زمين خلق شده اند از آن جمله در خطبه 211 در وصف زمين و تمجيد حق تعالي مي فرمايد:
«از نشانه هاي توانايي و عظمت خدا و شگفتي ظرافت هاي او آن است که از آب درياي موج زننده و امواج فراوان شکننده، خشکي آفريد و به طبقاتي تقسيم کرد و سپس طبقه ها را از هم گشود.
و هفت آسمان را آفريد که به فرمان او برقرار ماندند و در اندازه هاي معين استوار شدند.
و زمين را آفريد که دريايي سبزرنگ و روان، آن را بر دوش مي کشد. زمين در برابر فرمان خدا فروتن و در برابر شکوه پروردگاري تسليم است و آب روان از ترس او ايستاد و سپس صخره ها تپه ها و کوه هاي بزرگ را آفريد».[2]
همچنانکه از کلام فوق معلوم مي شود، علي ـ عليه السلام ـ اشاره دارد به اينکه زمين پس از آسمان ها خلق شده است. شبيه به همين مضامين نيز در خطبه اول آمده است آنجا که مي فرمايد: «از آن پس خداوند جوّ لايتناهي را شکافته و اطراف و جوانب آن را از هم باز کرد.
آبي جوشان را که داراي موج هاي پي در پي و خروشان بود و بر سر هم مي غلطيد آن را پشت تند بادي که بسيار و با صدا بود حمل کرد و آن باد را فرمان داد تا آن آب را از هر سوي گرد آورد تا از هم پاشيده نشود و تمامي را بهم پيوست. هوا در زير آن با داخل و آب از بالايش به اهتراز در آمد... پس آن باد، آن آب را از هر سوي بر هم زننده مانند مشک آن را طوري در خويش جنبانيد که ساکن آن با متحرک و اسفل آن با اعلا درآميخت و پرده اي از کف روي آن پديد آمد پس خدا آن کف ها را در جاي خالي وسيع و فضاي گشاده بالا برد. از آن کف آسمان هاي هفتگانه را پديد آورد.[3]
آنچه در اين دو خطبه در کيفيت پيدايش آسمان ها مشهود است آن است که هر دو عنوان مي کنند، آسمان ها از آب پديد آمده اند، آبي که البته غير از مايع حياتي است که مي نوشيم، زيرا بناء به تصريح آيه 30 سوره انبياء و خطبه قبل که بيان شد، خداوند آب را پس از خلق زمين آفريده است.
بنابراين از خطبه اول نهج البلاغه نه تنها چنين امري معلوم نمي شود، بلکه اميرالمومنین ـ عليه السلام ـ تصريح دارند که آسمان ها ابتدا و پيش از زمين خلق شده اند. دليل قرآني بر اينکه آب منشأ خلقت است آن است که حق تعالي در سوره هود آيه 7 مي فرمايند: «و هو الذي خلق السموات و الارض في سته ايام و کان عرشه علي الماء» و او خدايي است که آسمان ها و زمين را در شش روز خلقت فرمود و عرش او بر آب مي باشد. هم چنين در سوره نوح به ترتيب خلقت نيز اشاره شده است.[4]
حاصل اينکه اصل استنباط پرسشگر اشتباه است. در هيچ روايتي تصريح نشده که آسمان يا کرات ديگر بعد از زمين يا از زميني ساخته شده اند.
و تعابيري مانند ماء، ريح و امثال اينها مشترک هستند و مراد از آنها معلوم نيست که دقيقا همين معاني فعلي است يا چيزي ديگر.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ نهج البلاغه، اميرالمومنين، خطبه 211، با شرح محمد عبده.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 28 تیر 01
- بازدید
- ۱۰۹
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.