معنای حکمت 216 نهج البلاغه (نسخه دشتي) امام علي ـ عليه السلام ـ که مي فرمايد: من نال استطال، هر کس به نوايي رسيد گردن فرازي مي کند. چیست؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

معنای حکمت 216 نهج البلاغه (نسخه دشتي) امام علي ـ عليه السلام ـ که مي فرمايد: من نال استطال، هر کس به نوايي رسيد گردن فرازي مي کند.  چیست؟  از اين کلام مولا چه درسی می‌گیریم؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

در پاسخ به سوال فوق بايد گفت امام در اين کلام خويش نمي خواهد از يک معنايي به صورت قضيه موجبه کليه سخن بگويد و بيان کند که هر کس به مقامي رسيد الا و لابد سر از گردن فرازي و طغيانگري در مي آورد بلکه حضرت همان مطلبي را بيان مي کند که خداوند در سوره علق بيان کرده است.

توضيح اين که خداوند در سوره علق بعد از اينکه برخي از نعمت هايش را مي شمارد مي فرمايد: «کلا ان الانسان ليطغي ان رأه استغني»، انسان وقتي خود را بي نياز ببيند طغيان مي کند». اين کلام خداوند از آن چه در طبع بشر است خبر مي دهد نظير آيه اي که مي فرمايد: «ان الانسان لظلوم کفار[1]»، «بشرطبعا ظلوم و ناسپاس است».

مطابق آيه اي که به آن اشاره شد علت طغيان انسان بر حسب طبعش اين است که خود را بي نياز از پروردگار مي پندارد، پروردگاري که بر او انعام کرده و سراپاي وجود او انعام اوست، نعمت هاي بي شمار او را کفران مي کند.

آري انسان وقتي به خود و هواهاي نفساني خود بپردازد و دل به اسباب ظاهري که تنها وسيله مقاصد اوست ببندد، نتيجه اين دلبستگي او غفلت از پروردگارش خواهد بود و وقتي از خدا غافل شد طغيان خواهد کرد در حالي که اگر خود را محتاج خدا مي ديد همين احتياجش او را وادار مي کرد که به ياد خدا باشد و او را ولي نعمت خود بداند و شکر نعمت هايش را به جاي آورد.[2]

به بيان ديگر يکي از اقسام امتحان خدا امتحان به نعمت ها مي باشد که سخت تر از امتحان به گرفتاري ها و شدائد است زيرا هر چند بوده و هستند کساني که از اين امتحان با موفقيت و سربلندي بيرون آمده اند، ولي اکثر مردم نعمت هاي گسترده الهي از قبيل مال، مقام، آبرو، حيثيت و... سبب طغيان و گردن کشي آنان مي گردد و در اين امتحان مردود مي شوند و اينان کساني اند که در مکتب عقل و وحي پرورش نيافته اند لذا وقتي خود را بي نياز و غرق در نعمت ها مي بينند، نه خدا را بنده اند و نه احکام او را به رسميت مي شناسند و نه حق و عدالت را رعايت مي کنند اينان کساني اند که از ظرفيت و لياقت چنداني برخوردار نيستند.

حديثي که در سؤال به آن اشاره شده همين مطلبي را بيان مي کند که در اين آيه از سوره علق آمده است يعني يک قضيه کليه نيست بلکه حکايت از آن مي کند که بشر بواسطه بعضي شرايط و مسائل طغيانگر و گردن کش مي شود.

درسي که از اين کلام امام علي ـ عليه السلام ـ بايد بياموزيم عبارت است از:

1. اين که بدانيم ما و تمام نعمت هايي که در اختيار داريم در حدوث و بقاء خود محتاج به خدايي هستيم که ما را آفريده و سفره نعمتش را براي ما پهن کرده است.

2. بدانيم شکرنعمت وجوبش به حکم عقل است و اگر ناسپاسي کنيم دچار کفران نعمت مي شويم.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ روض الجنان و روح الجنان، ج20، ص337، مشهد، بنياد پژوهش هاي اسلامي آستان قدس رضوي، 1408ق.

2ـ تفسيرنمونه، ج27، ص164، تهران، دارالکتب الاسلامية، 1374ش.

 


[1]. ابراهيم / 34.

[2]. طباطبايي، سيد محمد حسين، الميزان، قم، جامعه مدرسين، 1374ش، ج20، ص550.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
24 تیر 01
بازدید
۹۸
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.