با توجه به این که اولين انساني كه بر روي زمين پا نهاد حضرت آدم بود و ايشان با خدا صحبت مي كرد، دعا مي كرد، با زن و فرزندانش صحبت مي كرد. پس انسان هاي اوليه كه نه مي توانستند حرف بزنند و عقل شان به كارهاي كوچك هم قد نمي داد، آنها كي آمدند؟ اگر از نوادگان حضرت بودند، چرا پس مانند پدر خود قادر به حرف زدن نبودند و روي سنگ براي رساندن حرف هايشان نقاشي مي كردند؟
با توجه به این که اولين انساني كه بر روي زمين پا نهاد حضرت آدم بود و ايشان با خدا صحبت مي كرد؟
پرسش
پاسخ
در اين باره که بشر کنوني از نسل حضرت آدم و حواست[1] هيچ شک و شبهه اي نيست اما اين مطلب که آدم و حوا اولين انسان هاي روي زمين باشند و قبل از آنها موجودي به نام انسان يا شبيه آن بوده است بحث هايي مطرح است.
علاوه بر پژوهش هاي باستان شناسي که آثاري از انسان به دست آورده که مربوط به هزاران سال قبل از خلقت بشر فعلي است رواياتي هم شاهد بر آن است از جمله: امام باقر ـ عليه السلام ـ به جابر بن يزيد مي فرمايد: «...گويا تو گمان مي کني که خداوند فقط اين عالم را آفريد و بس و همچنين گمان مي کني که خداوند بشري غير از شما نيافريده است؛ آري به خدا قسم! خداوند هزار هزار عالم و هزار هزار آدم آفريد و تو در آخر اين عالم ها و آدم ها هستي».[2]
روايات ديگري هم در اين باره به چشم مي خورد.[3] برخي از مفسرين علت سوال ملائکه از حکمت خداوند در مورد خلقت انسان کنوني ـ به اينکه او در زمين فساد و خونريزي مي کند ـ را سابقه انسان هاي قبل از آدم که در زمين فساد مي کردند، مي دانند زيرا در غير اين صورت ملائکه چگونه به اين خصوصيت انسان عالم بوده اند.[4]
بنابراين با توجه به اين شواهد مي توان گفت که انسان هايي قبل از حضرت آدم در زمين زندگي مي کرده اند اما اثبات اينکه بگوييم آنها قادر بر تکلم نبوده اند مشکل است هر چند که آثار کشف شده در باره روابط اجتماعي و ارتباط انسان هاي اوليه نشان مي دهد که آنان به جاي حروف از تصاوير اشيا استفاده مي کردند ولي اين دليل نمي شود که ارتباط آنان فقط از طريق اين تصاوير بوده است.
خط و زبان در زمان حضرت آدم
اما در مورد حضرت آدم و نسل هاي پس از او مي توان گفت که آنها داراي زبان و لغت بوده اند چنانکه خداوند در سوره الرحمن مي فرمايد» «خلق الانسان علمه البيان».
در روايات و متون اسلامي هم اين معنا مشهود است.
ابوذر مي گويد: «از پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ سؤال کردم: خداوند چند کتاب آسماني نازل کرد؟ فرمود: (يکصد و چهار کتاب که ده کتاب و کتابچه بر حضرت آدم نازل شده بود...».[5]
حال اگر سؤال شود که صحيفه هاي ده گانه و زبان مفاهمه و گفتگوي آدم و فرزندانش به چه زباني بوده، نمي توان به طور قطع به آن پاسخ داد، اگر چه در برخي کتب تاريخي و روايات آمده که زبان حضرت آدم ـ عليه السلام ـ و کتاب او «سرياني» بوده است.[6] و يا اينکه بعد از هبوط به زمين به عربي شعر سروده است.[7] و اما در مورد شکل گيري و به کارگيري خط بنابر آنچه که از روايات شيعه استفاده مي شود اين است که حضرت ادريس اولين کسي بوده که با قلم نوشته است[8] که فاصله چنداني با زمان حضرت آدم ندارد.[9] البته اين مطلب اثبات نمي کند که پيش از او خط و نوشتن با ابزاري غير از قلم وجود نداشته است. چنانکه برخي از منابع اهل سنت، آدم را نخستين واضع خط مي دانند.[10] بنابراين زمان پيدايش خط دقيقاً مشخص نيست. آن چه را به حضرت ادريس نسبت مي دهند، نوشتن با قلم است. چنان که پيش از ادريس ـ عليه السلام ـ زبان مفاهمه و گفتگو ميان مردم بوده است برخي از کاوش ها و نظريات تاريخي هم گوياي اين مطلب است که اختراع خط به تمدن هاي انسان هايي از نسل حضرت آدم منتهي مي شود.
نتيجه: خط، محصول زندگي جمعي و مستمر عده اي از افراد بشر، آن هم در بستر زماني نسبتاً طولاني است که يکي از ابزار مفاهمه مردم بوده است و نمي توان گفت که تاريخ پيدايش خط با زبان يکي است اين امکان هست که نوشتن سال ها بعد از زبان به وجود آمده باشد و نبود خط دليل بر نبود لغت و زبان نيست. بنابراين بايد ديد نقاشي هايي که از انسان ها به دست آمده مربوط به چه دوره اي است و آيا آن تصاوير گوياي خط بوده يا مطلب ديگري از آن مورد نظر بوده است افزون بر اين منافاتي بين اينکه انسان هاي اين دوره از نقاشي استفاده کرده باشند نيست چرا که پيدايش خط در اين دوره مستلزم اين نيست که همه انسان ها به آن آگاه بوده و بتوانند ازآن استفاده کنند چنان که در عصر حاضر هم همه قادر بر نوشتن نيستند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ ترجمه تفسير الميزان، سيد محمد باقر موسوي همداني، ج4، ص222ـ 231.
2ـ تاريخ انبيا، سيد هاشم رسولي محلاتي.
[1]. طباطبايي، سيد محمد حسين، تفسير الميزان، ترجمه موسوي همداني، دفتر انتشارات اسلامي، 1374ش، ج4، ص225.
[2]. شيخ صدوق، التوحيد، قم، انتشارات جامعه مدرسين، ص277.
[3]. الميزان، همان، ص231.
[4]. همان، ص220؛ مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، ج1، ص174.
[5]. طبرسي، فضل بن حسن، مجمع البيان في تفسير القرآن، تهران، انتشارات ناصر خسرو، 1372ش، ج10، ص722
[6]. مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، بيروت، موسسه الوفاء، 1404ق، ج11، ص32.
[7]. همان، ص233.
[8]. همان، ص32.
[9]. محلاتي، سيد هاشم، رسولي، تاريخ انبيا، قم، موسسه بوستان کتاب، چاپ بيست و دوم، ص55
[10]. www.rasekhoon.net به نقل از: سيوطي، الاتقان، ج2، ص527؛ ابن نديم، الفهرست، ص7
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 24 تیر 01
- بازدید
- ۵۴
با توجه به این که اولين انساني كه بر روي زمين پا نهاد حضرت آدم بود و ايشان با خدا صحبت مي كرد؟
- نشان کردن
پرسش
با توجه به این که اولين انساني كه بر روي زمين پا نهاد حضرت آدم بود و ايشان با خدا صحبت مي كرد، دعا مي كرد، با زن و فرزندانش صحبت مي كرد. پس انسان هاي اوليه كه نه مي توانستند حرف بزنند و عقل شان به كارهاي كوچك هم قد نمي داد، آنها كي آمدند؟ اگر از نوادگان حضرت بودند، چرا پس مانند پدر خود قادر به حرف زدن نبودند و روي سنگ براي رساندن حرف هايشان نقاشي مي كردند؟
پاسخ
در اين باره که بشر کنوني از نسل حضرت آدم و حواست[1] هيچ شک و شبهه اي نيست اما اين مطلب که آدم و حوا اولين انسان هاي روي زمين باشند و قبل از آنها موجودي به نام انسان يا شبيه آن بوده است بحث هايي مطرح است.
علاوه بر پژوهش هاي باستان شناسي که آثاري از انسان به دست آورده که مربوط به هزاران سال قبل از خلقت بشر فعلي است رواياتي هم شاهد بر آن است از جمله: امام باقر ـ عليه السلام ـ به جابر بن يزيد مي فرمايد: «...گويا تو گمان مي کني که خداوند فقط اين عالم را آفريد و بس و همچنين گمان مي کني که خداوند بشري غير از شما نيافريده است؛ آري به خدا قسم! خداوند هزار هزار عالم و هزار هزار آدم آفريد و تو در آخر اين عالم ها و آدم ها هستي».[2]
روايات ديگري هم در اين باره به چشم مي خورد.[3] برخي از مفسرين علت سوال ملائکه از حکمت خداوند در مورد خلقت انسان کنوني ـ به اينکه او در زمين فساد و خونريزي مي کند ـ را سابقه انسان هاي قبل از آدم که در زمين فساد مي کردند، مي دانند زيرا در غير اين صورت ملائکه چگونه به اين خصوصيت انسان عالم بوده اند.[4]
بنابراين با توجه به اين شواهد مي توان گفت که انسان هايي قبل از حضرت آدم در زمين زندگي مي کرده اند اما اثبات اينکه بگوييم آنها قادر بر تکلم نبوده اند مشکل است هر چند که آثار کشف شده در باره روابط اجتماعي و ارتباط انسان هاي اوليه نشان مي دهد که آنان به جاي حروف از تصاوير اشيا استفاده مي کردند ولي اين دليل نمي شود که ارتباط آنان فقط از طريق اين تصاوير بوده است.
خط و زبان در زمان حضرت آدم
اما در مورد حضرت آدم و نسل هاي پس از او مي توان گفت که آنها داراي زبان و لغت بوده اند چنانکه خداوند در سوره الرحمن مي فرمايد» «خلق الانسان علمه البيان».
در روايات و متون اسلامي هم اين معنا مشهود است.
ابوذر مي گويد: «از پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ سؤال کردم: خداوند چند کتاب آسماني نازل کرد؟ فرمود: (يکصد و چهار کتاب که ده کتاب و کتابچه بر حضرت آدم نازل شده بود...».[5]
حال اگر سؤال شود که صحيفه هاي ده گانه و زبان مفاهمه و گفتگوي آدم و فرزندانش به چه زباني بوده، نمي توان به طور قطع به آن پاسخ داد، اگر چه در برخي کتب تاريخي و روايات آمده که زبان حضرت آدم ـ عليه السلام ـ و کتاب او «سرياني» بوده است.[6] و يا اينکه بعد از هبوط به زمين به عربي شعر سروده است.[7] و اما در مورد شکل گيري و به کارگيري خط بنابر آنچه که از روايات شيعه استفاده مي شود اين است که حضرت ادريس اولين کسي بوده که با قلم نوشته است[8] که فاصله چنداني با زمان حضرت آدم ندارد.[9] البته اين مطلب اثبات نمي کند که پيش از او خط و نوشتن با ابزاري غير از قلم وجود نداشته است. چنانکه برخي از منابع اهل سنت، آدم را نخستين واضع خط مي دانند.[10] بنابراين زمان پيدايش خط دقيقاً مشخص نيست. آن چه را به حضرت ادريس نسبت مي دهند، نوشتن با قلم است. چنان که پيش از ادريس ـ عليه السلام ـ زبان مفاهمه و گفتگو ميان مردم بوده است برخي از کاوش ها و نظريات تاريخي هم گوياي اين مطلب است که اختراع خط به تمدن هاي انسان هايي از نسل حضرت آدم منتهي مي شود.
نتيجه: خط، محصول زندگي جمعي و مستمر عده اي از افراد بشر، آن هم در بستر زماني نسبتاً طولاني است که يکي از ابزار مفاهمه مردم بوده است و نمي توان گفت که تاريخ پيدايش خط با زبان يکي است اين امکان هست که نوشتن سال ها بعد از زبان به وجود آمده باشد و نبود خط دليل بر نبود لغت و زبان نيست. بنابراين بايد ديد نقاشي هايي که از انسان ها به دست آمده مربوط به چه دوره اي است و آيا آن تصاوير گوياي خط بوده يا مطلب ديگري از آن مورد نظر بوده است افزون بر اين منافاتي بين اينکه انسان هاي اين دوره از نقاشي استفاده کرده باشند نيست چرا که پيدايش خط در اين دوره مستلزم اين نيست که همه انسان ها به آن آگاه بوده و بتوانند ازآن استفاده کنند چنان که در عصر حاضر هم همه قادر بر نوشتن نيستند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ ترجمه تفسير الميزان، سيد محمد باقر موسوي همداني، ج4، ص222ـ 231.
2ـ تاريخ انبيا، سيد هاشم رسولي محلاتي.
[1]. طباطبايي، سيد محمد حسين، تفسير الميزان، ترجمه موسوي همداني، دفتر انتشارات اسلامي، 1374ش، ج4، ص225.
[2]. شيخ صدوق، التوحيد، قم، انتشارات جامعه مدرسين، ص277.
[3]. الميزان، همان، ص231.
[4]. همان، ص220؛ مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، ج1، ص174.
[5]. طبرسي، فضل بن حسن، مجمع البيان في تفسير القرآن، تهران، انتشارات ناصر خسرو، 1372ش، ج10، ص722
[6]. مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، بيروت، موسسه الوفاء، 1404ق، ج11، ص32.
[7]. همان، ص233.
[8]. همان، ص32.
[9]. محلاتي، سيد هاشم، رسولي، تاريخ انبيا، قم، موسسه بوستان کتاب، چاپ بيست و دوم، ص55
[10]. www.rasekhoon.net به نقل از: سيوطي، الاتقان، ج2، ص527؛ ابن نديم، الفهرست، ص7
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 24 تیر 01
- بازدید
- ۵۴
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.