چرا هنگام دمیدن روح به جسم انسان در رحم مادر درد و رنجی برای انسان حاصل نمی گردد

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چرا هنگام دمیدن روح به جسم انسان در رحم مادر درد و رنجی برای انسان حاصل نمی گردد اما هنگام جدا شدن روح از بدن در هنگام مرگ انسان دچار رنج و مشقت می گردد.

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

حقیقت انسان و انسانیت و شخصیت واقعی انسان به روح اوست. روح، نوعی تدبیر و فرماندهی و سرپرستی نسبت به جسم دارد، روح عنصر اصلی انسان است و تا آن باقی است انسانیت انسان و شخصیت او محفوظ است.[1]

در مورد تعلق روح به بدن در قرآن کریم آمده است: من بشری را از گل آفریدم پس آن گاه که او را اعتدال بخشیدم و از روح خویش در او دمیدم شما موظف هستید به او سجده کنید.[2] البته نحوه ملحق شدن روح به بدن و ارتباط بین آن دو امري است که حقيقت آن کاملاً مشخص نيست. اما آنچه در مورد ارتباط بين آن دو می دانیم این است که روح و بدن در یکدیگر تأثیر متقابل دارند مثلاً تأثیرات روح در جسم هم ظاهر می شود مثلاً در حالت ترس رنگ صورت زرد می شود و دیگر این که جسم ابزار روح است و روح از طریق جسم به کمال می رسد مثلاً سخن گفتن، نویسندگی، علوم و معارف از طریق هماهنگی و ارتباط روح با جسم حاصل می شود.[3]

بنابر این بدن ابزاری در دست روح است و روح به وسیله اعضای مادی خود، کارهای گوناگونی را انجام می دهد. لذت و رنج هم امری مادی نیست بلکه روحانی است روح، بسیاری از لذت ها و رنج های خود را از طریق جسم و حواس پنج گانه حس و درک می کند مثلاً وقتی حرارتی به بدن می رسد پوست بدن منفعل شده و پیام هایی توسط سلسله عصبی که در سراسر بدن موجود است به مغز مخابره می شود و احساس گرمی به انسان دست می دهد.

و همین طور روح از طریق جسم است که دردها و رنج ها و ناراحتی ها را درک می کند.

بنابر این در پاسخ اشکال می گوئیم که اولاً در مورد این که روح چگونه به جسم انسان دمیده می شود و آیا در این موقع وضع و حال هر یک از روح و جسم چگونه است بر ما معلوم نیست یعنی ما نمی دانیم در آن موقع آیا روح احساس رنج می کرده یا نه و خبر و مطلبی در آن مورد نداریم. و نباید از آیه شریفه که می فرماید: «وَنَفَخْتُ فِيهِ مِن رُّوحِي»؛ و از روح خودم در آن دمیدم» چنین برداشت شود که خداوند پس از آماده کردن جسم و خمیره انسان، روح را با فشار در آن داخل کرده که در نتیجه درد و رنجی بر آن ها وارد شده باشد که چنین برداشتی صحیح نیست و در ثانی تا انسانی خلق نشود، احساس لذت و یا احساس درد و رنج برای او مفهومی ندارد بنابر آن چه گذشت این روح انسانی است که از طریق جسم، درد و رنج را درک می کند و خلقت انسان زمانی کامل است که روح الهی در جسم مادی او دمیده شود و پس از خلقت نهایی انسان و درست شدن انسان، تازه وجود انسانی در معرض دریافت و ادراک لذت ها و رنج ها قرار می گیرد. لذا قبل از تکوین و تشکیل شدن انسان، احساس رنج و لذت برای انسان بی معناست.

اما احساس درد و رنج در هنگام جدا شدن روح از بدن در موقع مرگ امری است که روایاتی آن را تأیید می کند و در این باره از امام رضا ـ علیه السلام ـ روایتی آمده که فرمودند: مومن چون به سختی جان دهد حق تعالی می خواهد او را از گناهان پاک کند.... تا مستحق ثواب شود. اما کافر چون جان دهد به سختی جان دهد و آن هنگام، ابتدای عذاب اوست و حق تعالی عادل است و به احدی ظلم نمی کند.[4] البته اگر به این روایت و روایات دیگری در این مورد توجه کنیم خواهیم دید که احساس درد و رنج در هنگام مرگ عمومی نیست و نکته مهم تر این که این درد و رنج ها علت هایی دارد که در همین روایت علت های آن یکی کفر و دیگری ارتکاب گناهان ذکر شده است. در روایت دیگری حضرت امیر ـ علیه السلام ـ یکی دیگر از علت های سختی و رنج در هنگام مرگ را جدا شدن از دنیا و تعلق و دلبستگی انسان به آن و جدایی از دوستان را بر شمرده اند که می فرمایند: در آن حال که در آستانه مرگ و ترک دنیا و جدایی با دوستان بود ناگهان اندوهی سخت به او روی می آورد.[5] در کنار این روایات روایتی دیگر از امام صادق ـ علیه السلام ـ است که می فرماید: مرگ برای مومن مانند بوییدن خوش بوترین رایحه هاست که به سبب بوی خوش آن ها جان تازه می گیرد و دردها و سختي ها پایان می پذیرد.[6]

بنابر این گرچه اصل درد و رنج در هنگام مرگ هست اما وجود آن علت و عواملی دارد و این که امری است که عمومیت ندارد و برای مومنان واقعی تحقق ندارد.

بنابر این اصلاً چنین مقایسه ای که دمیده شدن روح به بدن با لحظه جان دادن و جدا شدن روح از بدن را با هم مقایسه کنیم در احساس درد یا عدم احساس درد، امری است که نادرست است.

برای روشن شدن مطلب، دانه گیاهی را تصور کنید که در دل خاک قرار می گیرد و به تدریج با استفاده از شرایط مناسب شروع به رشد و جان گرفتن می کند. در این هنگام تصور رنج و در لحظه دریافت حیات توسط دانه و گیاه معنی ندارد اما اگر همین گیاه و دانه پس از سال ها تبدیل به درختی تنومند شد، اگر کسی به زور یا به وسیله ای آن را از ریشه در آورد، تصور احساس درد و رنج برای آن امری طبیعی است چونکه ریشه های درخت از زمین قطع می شود و درخت از محلی که به آن تعلق و دلبستگی داشت و مواد غذایی خود را از آن می گرفت کنده شده است همین مثال در مورد انسان نیز مناسب است یعنی انسان تا زمانی که تعلقات و دلبستگی های خود را هم چون ریشه های درخت در این عالم فرو نکرده باشد رها شدن و مرگ برایش آسان است اما همین که انسان خود را غرق دنیا و دلبستگی های آن کرد، در لحظه مرگ جدا شدن از آن تعلقات بر او خیلی سخت خواهد بود حال آن که انساني که حقیقتاً توانسته باشد خود را از قید و تعلقات دنیایی ببرد و یا لااقل تعلقات خود را کمتر کند در حال جان دادن هم چون احساس بوئیدن خوشبوترین رایحه ها بر او خواهد گذشت.

نتیجه گیری: اصلاً مقایسه حالت دمیده شدن روح به بدن با زمان جدا شدن روح از بدن در درک دردها و رنج ها امری است که درست نمی باشد به جهت این که احساس درد و لذت امری است که روحانی است و بعد از تعلق روح به بدن انسان در معرض این نوع لذت ها و دردها قرار می گیرد و قبل از تکوین و تشکیل شدن انسان، چنین احساسی برای انسان معنا ندارد. در ثانی در لحظه مرگ هم احساس درد و رنج عمومیت ندارد یعنی چنین نیست که همه انسان ها احساس درد و رنج کنند مومنین واقعی چنین احساسی ندارند. پس معلوم است که اگر دردی هست علتش خروج روح از بدن نیست بلکه مربوط به تعلقات و وابستگی برخی انسان ها به لذت های دنیوی است.

 


[1] . مصباح یزدی، آموزش عقاید، قم، سازمان تبلیغات، چاپ اول، 78، ج 3، ص 14.

[2] . ص / 72 ـ 71.

[3] . ر.ک: شهید مطهری، مقالات فلسفی، قم، انتشارات صدرا، ص 30 ـ 13.

[4] . نجفی اصفهانی، شیخ محمد تقي، عیون اخبار الرضا ـ علیه السلام ـ، انتشارات علمیه، ص 209.

[5] . دشتی، نهج البلاغه، قم، انتشارات مشرقین، چاپ هشتم، 1379، خطبه 222، ص 453.

[6] . مجلسی، بحار الانوار، بیروت، نشر الوفا، ج 6، ص 152.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
23 تیر 01
بازدید
۶۷
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.