آيا افراد عادي مي توانند تخليه روح كنند و اصلاً برون افكني ريشه ديني دارد يا نه؟
آيا افراد عادي مي توانند تخليه روح كنند و اصلاً برون افكني ريشه ديني دارد يا نه؟
پرسش
پاسخ
در انسان چيزي به نام روح وجود دارد که قابل بقاء و استقلال از بدن مي باشد. از ديرباز فلاسفه و انديشمندان درباره روح (که در اصطلاح فلسفي «نفس» ناميده مي شود)، بحث هاي فراواني کرده اند:
درباره تخليه روح و گرفته شدن آن از بدن دو صورت وجود دارد صورت اول آن که به دست خداوند متعال و بدون اراده ما اتفاق مي افتد يکي در هنگام خواب (به طور موقت) و يکي در هنگام مرگ ( به طور کامل و هميشگي) حضرت حق در کتاب شريفش مي فرمايد: «اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا فَيُمْسِک الَّتِي قَضَى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْأُخْرَى إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى إِنَّ فِي ذَلِک لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَکرُونَ[1]». خداوند ارواح را به هنگام مرگ قبض مي کند، و ارواحي را که نمرده اند نيز به هنگام خواب مي گيرد و سپس ارواح کساني که فرمان مرگشان را صادر کرده نگه مي دارد و ارواح ديگري را که بايد زنده بمانند باز مي گرداند تا سرآمدي معين در اين امر نشانه هاي روشني است براي کساني که انديشه مي کنند.
علامه طباطبائي در تفسير اين آيه شريفه مي فرمايد: از اين جمله دو نکته استفاده مي شود: اول اينکه نفس آدمي غيراز بدن اوست، براي اينکه در هنگام خواب از بدن جدا مي شود و مستقل از بدن و جداي از آن زندگي مي کند. دوم اينکه: مردن و خوابيدن هر دو توفي و قبض روح است، بله اين فرق بين آن دو هست که مرگ، قبض روحي است که ديگر برگشتش برايش نيست و خواب، قبض روحي است که ممکن است روح دوباره برگردد.[2]
صورت دوم از تخليه روح اختياري و براي افراد خاصي است که از آن موت اختياري تعبير مي کنند. شهيد مطهري در کتاب آزادي معنوي مي گويد: «انسان در نتيجه تقرب و اطاعت پروردگار به اين مرحله مي رسد که روحش از بدن بي نياز مي شود».[3]
روح انساني، در ابتدا به بدن تعلق دارد و بدون بدن نمي تواند به کاري مبادرت ورزد و به اصطلاح فلاسفه، روح ذاتا مجرد است، امّا فعلا و در مقام کار نيازمند ماده و بدن است اما اگر انساني مراحل تکامل خود در عبادت و اطاعت الهي بپيمايد مي تواند از فرشته که روح مجرد است بالاتر برود و بدون نياز به بدن و تصرف در آن به کارهاي خود مشغول شود و بي نياز از بدن شود.
حکايات در اين زمينه فراوان است که به نمونه اي از آن اشاره مي شود:
1. حسن زاده آملي مي فرمايند: صبح دوشنبه 21 ربيع الثاني سال 1398هجري قمري بعد از نماز صبح در حال توجه (توجه اشاره به نشستن خاصي و خواندن آياتي خاص در زمان خاص مي باشد که معمولا به دستور استاد عمل مي شود) نشسته بودم در اين بار واقعه اي بسيار شيرين و شگفت روي آورده است که به کلي از بدن طبيعي بي خبر بودم، و مي بينم که خودم را مانند پرنده اي که در هوا پرواز مي کند، به فرمان و اراده و همت خودم به هر جا که مي خواهم مي برم. تقريبا به هيئت انسان نشسته قرار گرفته بودم و رويم به سوي آسمان بود و به اين طرف و آن طرف نگاه مي کردم گاهي هم به سوي زمين نظر مي کردم، در اثناي سير مي بينم که درختي در مسير در پيش روي من است خودم را بالا مي کشيدم يا از کنار آن عبور مي کردم يعني خودم را فرمان مي دادم که اين طرف برو، يا آن طرف برو، يا کمي بالاتر يا پايين تر، بدون اين که با پايم حرکت کنم بلکه تا اراده من تعلق به طرفي مي گرفت بدنم در اختيار اراده ام به همان سمت مي رفت.
وقتي به سوي مشرق نگاه کردم ديدم آفتاب است که از دور از لاي درختان پيداست و فضا هم بسيار صاف بود، تا از آن حالت به در آمدم و خيلي از توجه اين بار لذت بردم.[4] ايشان در اين کتاب به نمونه هاي زيادي اشاره کرده است که روح از بدن مفارقت مي کند و مي فرمايند هر چه مراقبت قوي تر باشد اثر حال توجه بيشتر و لذيذتر و اوضاع واحوالي که پيش مي آيد صاف تر است.
2. ميرزا جواد آقاي تهراني در کتاب فلسفه بشري و اسلامي وقتي که براي اثبات روح دلايلي ذکر مي کند يکي از دلايل را چنين مي فرمايد: بالاتر از همه اينها همانا مشاهده خود روح است در خارج از بدن براي کساني که خودشان بدان موفق شده اند و نويسنده شخصا از کساني هستم که روح مرا يعني خودم را يک نوبت در مقابل بدنم مشاهده نموده ام مانند مشاهده خودم را اکنون در مقابل لباسم که خارج از بدنم در مقابل چشمانم گذاشته و مشاهده مي نمايم و در آن حال به وجود واقعي مرگي که جدائي روح از بدن باشد چنان ايمان آوردم که اکنون ايمان به وجود شمس در عالم دارم (اگر نگويم که مطلب قوي تر و روشن تر از اين بود) و اکنون هم صدها سخن و شبهات مادّيين بنام دليل، کوچکترين تأثيري در وجود و ايمانم نخواهد کرد.[5]
3. امام خميني در مورد آيت الله العظمي بهجت فرمودند که ايشان داراي موت اختياري هستند. ایشان با مراقبه وحساب کشيدن از نفس خودشان از اين عالم قطع علاقه کردند و هر وقت که اراده کنند مي توانند روحشان را از بدن خلع کنند و دوباره آن را برگردانند. [6]
4. در کتاب روح مجرد درباره احوالات حاج سيد هاشم موسوي حدّاد از شاگردان آيت الله العظمي حاج سيد علي قاضي طباطبائي تبريزي آمده است که اولين بار تخليه روح براي ايشان در کربلا به سبب پيروي از امر استادش مرحوم قاضي به صبر و تحمل و مخالفت نفس، در برابر شدائد و آزار مردم پيدا شد. ايشان مي فرمايد: مادر زنم که زني قوي البنيه و بدزباني بود با ورود من به منزل مرا مورد سبّ و شتم و ناسزا قرار داد آن قدر گفت تا حوصله ام تمام شد. بدون آنکه به او پرخاش کنم و يا يک کلمه جواب دهم از در خانه بيرون رفتم و سو به بيابان نهادم بدون هدفي و مقصودي، همين طور دارم در خيابان ها مي روم و هيچ متوجه خودم نبودم که به کجا مي روم؟ همين طور دارم مي روم. در اين حال ناگهان ديدم من دو تا شدم: يکي سيد هاشمي است که مادر زن به او تعدّي مي کرده و سبّ و شتم مي نموده است. و يکي من هستم که بسيار عالي و مجرد و محيط مي باشم و ابدا فحش هاي او به من نرسيده است و اصلاً به اين سيد هاشم فحش نمي داده است. و مرا سبّ و شتم نموده است. آن سيد هاشم سزاوار همه گونه فحش و ناسزاست و اين سيد هاشم که اينک خودم مي باشم، نه تنها سزاوار فحش نيست بلکه هر چه هم فحش بدهد و سبّ کند و ناسزا گويد به من نمي رسد.[7]
به سخن آيت الله قوچاني، حداد تنها شاگردي بوده که در زمان حيات مرحوم قاضي موت اختياري داشته است (يعني به خواست خود مي توانست ارتباط ميان روح را با جسم قطع کند). برخي اوقات ساعت موت او پنج و شش ساعت طول مي کشيد.[8]
خلاصه اينکه نمونه هاي تجربي متعددي وجود دارد که افرادي هستند که مي توانند تخليه روح، تجريد روح، انسلاخ روح يا موت اختياري انجام دهند اما براي هر کسي حاصل نمي شود مگر اينکه به درجات بسيار عالي و متعالي رسيده باشد که چنين شخصي مي تواند طي الارض هم داشته باشد.
به هوس راست نيايد به تمنّا نشود کاندر اين راه بسي خون جگر بايد خورد.
که معمولا اين افراد خودشان را کمتر در معرض شناسايي قرار مي دهند و براي خواص و نزديکان و ياران امام زمان ـ عجل الله تعالي فرجه شريف ـ نقل شده است که چنين حالاتي دارند.
نتيجه اينکه: اصل تخليه روح ثابت شده است اما اين کار افراد عادي نيست و نمي توان به راحتي اين کار را کرد:
نا برده رنج گنج ميسر نمي شود مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد.
شهيد مرتضي مطهري مي فرمايد: در صورتي روح از بدن بي نياز مي شود که انسان به خداوند تقرب پيدا کند و تقرب به خداوند در نتيجه عبوديت و اخلاص و خود را فراموش کردن و تذلل در نزد پروردگار و اطاعت محض بودن در برابر پروردگار حاصل مي شود.
به عنوان مثال در رابطه با روزه گرفتن مي فرمايند: روزه واقعي (روزه خاص) بگيرد يعني تنها دهان ما روزه نگيرد، زبان ما هم روزه بگيرد. غيبت نکنيم، دروغ نگوييم، زبان ما بيهوده و لغو نگويد، گوش ما، چشم مان، دست ما، قدم مان را مواظبت کنيم، که خطا نرود بعد از مدتي خداوند قدرت مي دهد که مي توانيم بر اعضا و جوارح خود تسلط پيدا کنيم.[9]
اگر چه اصل اين کار را کساني درک مي کنند که خودشان تخليه روح کرده باشند ولي به هر حال امري نيست که مخصوص امام و پيغمبر اکرم ـ صلي الله عليه وآله و سلم ـ باشد بلکه امري شدني امّا بسيار مشکل.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ انسان در عرف عرفان، حسن حسن زاده آملي.
2ـ کيمياي سعادت، محمد محمدي ري شهري.
3ـ فلسفه بشري و اسلامي، جواد تهراني.
[1]. زمر / 42.
[2]. موسوي همداني، ترجمه تفسير الميزان، ج17، ص408.
[3]. شهيد استاد مطهري، مرتضي، آزادي معني، متفکر انتشارات صدرا، چاپ بيست و ششم، مهر 1382ش چاپ و صحافي، موسسه چاپ فجر، ص113.
[4]. انسان در عرف عرفان، حسن زاده آملي، حسن، تهران، انتشارات سروش، چاپ سوم، 1378ش.
[5]. فلسفه بشري و اسلامي، چاپ سوم، نوشته آيت الله جواد آقاي تهراني، انتشارات کتابخانه بزرگ اسلامي، سال طبع، اسفندماه، 1355ش، چاپ ارژنگ.
[6]. به نقل از سايت عبدالصالح، فرمايشات حسن زاده آملي، (www.abdesaleh.blagfa.com).
[7]. روح مجرد، يادنامه عارف حاج موسوي حداد، سيد هاشم، تأليف آيت الله حسيني طهراني، سيد محمد حسين، چاپ اول، رجب المرجب 1414ق، چاپ خانه سپهر، ناشر، انتشارات حکمت ص174.
[8]. به نقل از سايت بلاغ (www.balagh.net).
[9]. شهيد مطهري، مرتضي، آزادي معنوي، انتشارات صدرا، چاپ بيست و ششم، مهر، 1383ش، مطابق شعبان، 1424، چاپ و صحافي، موسسه چاپ فجر، ص113.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 تیر 01
- بازدید
- ۹۷
آيا افراد عادي مي توانند تخليه روح كنند و اصلاً برون افكني ريشه ديني دارد يا نه؟
- نشان کردن
پرسش
آيا افراد عادي مي توانند تخليه روح كنند و اصلاً برون افكني ريشه ديني دارد يا نه؟
پاسخ
در انسان چيزي به نام روح وجود دارد که قابل بقاء و استقلال از بدن مي باشد. از ديرباز فلاسفه و انديشمندان درباره روح (که در اصطلاح فلسفي «نفس» ناميده مي شود)، بحث هاي فراواني کرده اند:
درباره تخليه روح و گرفته شدن آن از بدن دو صورت وجود دارد صورت اول آن که به دست خداوند متعال و بدون اراده ما اتفاق مي افتد يکي در هنگام خواب (به طور موقت) و يکي در هنگام مرگ ( به طور کامل و هميشگي) حضرت حق در کتاب شريفش مي فرمايد: «اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا فَيُمْسِک الَّتِي قَضَى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْأُخْرَى إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى إِنَّ فِي ذَلِک لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَکرُونَ[1]». خداوند ارواح را به هنگام مرگ قبض مي کند، و ارواحي را که نمرده اند نيز به هنگام خواب مي گيرد و سپس ارواح کساني که فرمان مرگشان را صادر کرده نگه مي دارد و ارواح ديگري را که بايد زنده بمانند باز مي گرداند تا سرآمدي معين در اين امر نشانه هاي روشني است براي کساني که انديشه مي کنند.
علامه طباطبائي در تفسير اين آيه شريفه مي فرمايد: از اين جمله دو نکته استفاده مي شود: اول اينکه نفس آدمي غيراز بدن اوست، براي اينکه در هنگام خواب از بدن جدا مي شود و مستقل از بدن و جداي از آن زندگي مي کند. دوم اينکه: مردن و خوابيدن هر دو توفي و قبض روح است، بله اين فرق بين آن دو هست که مرگ، قبض روحي است که ديگر برگشتش برايش نيست و خواب، قبض روحي است که ممکن است روح دوباره برگردد.[2]
صورت دوم از تخليه روح اختياري و براي افراد خاصي است که از آن موت اختياري تعبير مي کنند. شهيد مطهري در کتاب آزادي معنوي مي گويد: «انسان در نتيجه تقرب و اطاعت پروردگار به اين مرحله مي رسد که روحش از بدن بي نياز مي شود».[3]
روح انساني، در ابتدا به بدن تعلق دارد و بدون بدن نمي تواند به کاري مبادرت ورزد و به اصطلاح فلاسفه، روح ذاتا مجرد است، امّا فعلا و در مقام کار نيازمند ماده و بدن است اما اگر انساني مراحل تکامل خود در عبادت و اطاعت الهي بپيمايد مي تواند از فرشته که روح مجرد است بالاتر برود و بدون نياز به بدن و تصرف در آن به کارهاي خود مشغول شود و بي نياز از بدن شود.
حکايات در اين زمينه فراوان است که به نمونه اي از آن اشاره مي شود:
1. حسن زاده آملي مي فرمايند: صبح دوشنبه 21 ربيع الثاني سال 1398هجري قمري بعد از نماز صبح در حال توجه (توجه اشاره به نشستن خاصي و خواندن آياتي خاص در زمان خاص مي باشد که معمولا به دستور استاد عمل مي شود) نشسته بودم در اين بار واقعه اي بسيار شيرين و شگفت روي آورده است که به کلي از بدن طبيعي بي خبر بودم، و مي بينم که خودم را مانند پرنده اي که در هوا پرواز مي کند، به فرمان و اراده و همت خودم به هر جا که مي خواهم مي برم. تقريبا به هيئت انسان نشسته قرار گرفته بودم و رويم به سوي آسمان بود و به اين طرف و آن طرف نگاه مي کردم گاهي هم به سوي زمين نظر مي کردم، در اثناي سير مي بينم که درختي در مسير در پيش روي من است خودم را بالا مي کشيدم يا از کنار آن عبور مي کردم يعني خودم را فرمان مي دادم که اين طرف برو، يا آن طرف برو، يا کمي بالاتر يا پايين تر، بدون اين که با پايم حرکت کنم بلکه تا اراده من تعلق به طرفي مي گرفت بدنم در اختيار اراده ام به همان سمت مي رفت.
وقتي به سوي مشرق نگاه کردم ديدم آفتاب است که از دور از لاي درختان پيداست و فضا هم بسيار صاف بود، تا از آن حالت به در آمدم و خيلي از توجه اين بار لذت بردم.[4] ايشان در اين کتاب به نمونه هاي زيادي اشاره کرده است که روح از بدن مفارقت مي کند و مي فرمايند هر چه مراقبت قوي تر باشد اثر حال توجه بيشتر و لذيذتر و اوضاع واحوالي که پيش مي آيد صاف تر است.
2. ميرزا جواد آقاي تهراني در کتاب فلسفه بشري و اسلامي وقتي که براي اثبات روح دلايلي ذکر مي کند يکي از دلايل را چنين مي فرمايد: بالاتر از همه اينها همانا مشاهده خود روح است در خارج از بدن براي کساني که خودشان بدان موفق شده اند و نويسنده شخصا از کساني هستم که روح مرا يعني خودم را يک نوبت در مقابل بدنم مشاهده نموده ام مانند مشاهده خودم را اکنون در مقابل لباسم که خارج از بدنم در مقابل چشمانم گذاشته و مشاهده مي نمايم و در آن حال به وجود واقعي مرگي که جدائي روح از بدن باشد چنان ايمان آوردم که اکنون ايمان به وجود شمس در عالم دارم (اگر نگويم که مطلب قوي تر و روشن تر از اين بود) و اکنون هم صدها سخن و شبهات مادّيين بنام دليل، کوچکترين تأثيري در وجود و ايمانم نخواهد کرد.[5]
3. امام خميني در مورد آيت الله العظمي بهجت فرمودند که ايشان داراي موت اختياري هستند. ایشان با مراقبه وحساب کشيدن از نفس خودشان از اين عالم قطع علاقه کردند و هر وقت که اراده کنند مي توانند روحشان را از بدن خلع کنند و دوباره آن را برگردانند. [6]
4. در کتاب روح مجرد درباره احوالات حاج سيد هاشم موسوي حدّاد از شاگردان آيت الله العظمي حاج سيد علي قاضي طباطبائي تبريزي آمده است که اولين بار تخليه روح براي ايشان در کربلا به سبب پيروي از امر استادش مرحوم قاضي به صبر و تحمل و مخالفت نفس، در برابر شدائد و آزار مردم پيدا شد. ايشان مي فرمايد: مادر زنم که زني قوي البنيه و بدزباني بود با ورود من به منزل مرا مورد سبّ و شتم و ناسزا قرار داد آن قدر گفت تا حوصله ام تمام شد. بدون آنکه به او پرخاش کنم و يا يک کلمه جواب دهم از در خانه بيرون رفتم و سو به بيابان نهادم بدون هدفي و مقصودي، همين طور دارم در خيابان ها مي روم و هيچ متوجه خودم نبودم که به کجا مي روم؟ همين طور دارم مي روم. در اين حال ناگهان ديدم من دو تا شدم: يکي سيد هاشمي است که مادر زن به او تعدّي مي کرده و سبّ و شتم مي نموده است. و يکي من هستم که بسيار عالي و مجرد و محيط مي باشم و ابدا فحش هاي او به من نرسيده است و اصلاً به اين سيد هاشم فحش نمي داده است. و مرا سبّ و شتم نموده است. آن سيد هاشم سزاوار همه گونه فحش و ناسزاست و اين سيد هاشم که اينک خودم مي باشم، نه تنها سزاوار فحش نيست بلکه هر چه هم فحش بدهد و سبّ کند و ناسزا گويد به من نمي رسد.[7]
به سخن آيت الله قوچاني، حداد تنها شاگردي بوده که در زمان حيات مرحوم قاضي موت اختياري داشته است (يعني به خواست خود مي توانست ارتباط ميان روح را با جسم قطع کند). برخي اوقات ساعت موت او پنج و شش ساعت طول مي کشيد.[8]
خلاصه اينکه نمونه هاي تجربي متعددي وجود دارد که افرادي هستند که مي توانند تخليه روح، تجريد روح، انسلاخ روح يا موت اختياري انجام دهند اما براي هر کسي حاصل نمي شود مگر اينکه به درجات بسيار عالي و متعالي رسيده باشد که چنين شخصي مي تواند طي الارض هم داشته باشد.
به هوس راست نيايد به تمنّا نشود کاندر اين راه بسي خون جگر بايد خورد.
که معمولا اين افراد خودشان را کمتر در معرض شناسايي قرار مي دهند و براي خواص و نزديکان و ياران امام زمان ـ عجل الله تعالي فرجه شريف ـ نقل شده است که چنين حالاتي دارند.
نتيجه اينکه: اصل تخليه روح ثابت شده است اما اين کار افراد عادي نيست و نمي توان به راحتي اين کار را کرد:
نا برده رنج گنج ميسر نمي شود مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد.
شهيد مرتضي مطهري مي فرمايد: در صورتي روح از بدن بي نياز مي شود که انسان به خداوند تقرب پيدا کند و تقرب به خداوند در نتيجه عبوديت و اخلاص و خود را فراموش کردن و تذلل در نزد پروردگار و اطاعت محض بودن در برابر پروردگار حاصل مي شود.
به عنوان مثال در رابطه با روزه گرفتن مي فرمايند: روزه واقعي (روزه خاص) بگيرد يعني تنها دهان ما روزه نگيرد، زبان ما هم روزه بگيرد. غيبت نکنيم، دروغ نگوييم، زبان ما بيهوده و لغو نگويد، گوش ما، چشم مان، دست ما، قدم مان را مواظبت کنيم، که خطا نرود بعد از مدتي خداوند قدرت مي دهد که مي توانيم بر اعضا و جوارح خود تسلط پيدا کنيم.[9]
اگر چه اصل اين کار را کساني درک مي کنند که خودشان تخليه روح کرده باشند ولي به هر حال امري نيست که مخصوص امام و پيغمبر اکرم ـ صلي الله عليه وآله و سلم ـ باشد بلکه امري شدني امّا بسيار مشکل.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ انسان در عرف عرفان، حسن حسن زاده آملي.
2ـ کيمياي سعادت، محمد محمدي ري شهري.
3ـ فلسفه بشري و اسلامي، جواد تهراني.
[1]. زمر / 42.
[2]. موسوي همداني، ترجمه تفسير الميزان، ج17، ص408.
[3]. شهيد استاد مطهري، مرتضي، آزادي معني، متفکر انتشارات صدرا، چاپ بيست و ششم، مهر 1382ش چاپ و صحافي، موسسه چاپ فجر، ص113.
[4]. انسان در عرف عرفان، حسن زاده آملي، حسن، تهران، انتشارات سروش، چاپ سوم، 1378ش.
[5]. فلسفه بشري و اسلامي، چاپ سوم، نوشته آيت الله جواد آقاي تهراني، انتشارات کتابخانه بزرگ اسلامي، سال طبع، اسفندماه، 1355ش، چاپ ارژنگ.
[6]. به نقل از سايت عبدالصالح، فرمايشات حسن زاده آملي، (www.abdesaleh.blagfa.com).
[7]. روح مجرد، يادنامه عارف حاج موسوي حداد، سيد هاشم، تأليف آيت الله حسيني طهراني، سيد محمد حسين، چاپ اول، رجب المرجب 1414ق، چاپ خانه سپهر، ناشر، انتشارات حکمت ص174.
[8]. به نقل از سايت بلاغ (www.balagh.net).
[9]. شهيد مطهري، مرتضي، آزادي معنوي، انتشارات صدرا، چاپ بيست و ششم، مهر، 1383ش، مطابق شعبان، 1424، چاپ و صحافي، موسسه چاپ فجر، ص113.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 تیر 01
- بازدید
- ۹۷
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.