چرا ما باید خداوند را "مهربان" بنامیم در حالی که بنده هایش در دنیا رنج ها و بدبختی های زیادی تحمل می کنند، و در آخرت هم خداوند دوباره بسیاری از آنها راعذاب می کند.و خود او گفته که شما را آفریده ام تا مرا عبادت کنید.
چرا ما باید خداوند را "مهربان" بنامیم در حالی که بنده هایش در دنیا رنج ها و بدبختی های زیادی تحمل می کنند.
پرسش
پاسخ
در اين سئوال به چند مطلب اشاره شده است که طي چند نکته به جواب آنها اشاره خواهد شد.
نکته 1: بسياري از رنج هايي که در دنيا براي انسان اتفاق مي افتد به بیان صريح روايات تاوان اشتباهات و در صورتی که مومن باشد، کفاره گناهان اوست. تا او با تحمل اين رنج ها و مشقت ها پاک شود و روز قيامت عذاب نبيند و یا کمتر عذاب ببیند. درواقع اين ارفاق و فرجه اي است که خداوند براي مؤمنين در نظر گرفته و خير و خوبي و مهربانی در حق آنهاست. در حديث است که پيغمبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: خداي تعالي مي فرمايد: هيچ بنده اي نيست که اراده کنم او را داخل بهشت کنم مگر اين که او را از نظر بدنی مبتلا (به امراض و ضعف) کنم تا اين کفاره گناهان وي باشد و اگر اين کار را نکنم روزي را بر وي تنگ گردانم و اگر اين را هم نکنم مرگ را بر وي سخت بگيرم تا آن که پيش من بيايد در حالي که براي او گناهي نمانده باشد پس او را داخل بهشت کنم.[1]
ضمن اين که خداوند در دنيا بندگاني دارد که بسياري از چيزهايي که براي ما رنج و مشقت است براي آنها نعمت و امتحان است پس آن قدر که ما از اين موارد در سختي هستيم آنها در سختي نيستند بنابراين درست نيست که رنج ها و سختي ها را به همه انسان ها تعميم داده و يا همه را مشمول عذاب بدانيم.
نکته 2: این سخن که "خداوند خيلي از انسان ها را عذاب مي دهد" بايد از چند جهت مورد بررسي قرار گيرد. يکي اين که عذابي که انسان در روز قيامت مي بيند نتيجه تکويني و غير قابل انکار اعمال خود اوست. خداوند راه هدايت و نجات و راه گمراهي و عذاب را به همه انسان ها با فرستادن کتاب هاي الهي و انبياء و مرسلين نمايانده است و اثرات سوء و بد و آثار خوب و نيک پیمودن هر يک از اين راه ها را هم متذکر شده است و فرموده است هر که از مسير هدايت برود به سعادت و بهشت میرسد و هر که از مسير شقاوت برود به عذاب و گمراهيحالا با اين همه تذکرات و راهنمايي ها هر کس مختار است هر راهي را که دوست دارد برگزيند ولي بايد منتظر آثار راهي که انتخاب کرده باشد. شبيه اين که کسي با وجود آگاهي به بازتاب و نتيجه کار سرش را محکم به ديوار بکوبد مسلماً درد بسيار شديدي خواهد داشت و اين درد نتيجه طبيعي کار غلط اوست نه اين که از جانب ديگران جريمه و يا تنبيه شده باشد و درد بکشد. گناه و نافرماني خدا، آسيبي است که انسان به خود مي زند و نتيجه طبيعي آن، عذاب و درد است.
مطلب ديگر اين که خداوند عادل است عدل جزايي، به اين معناست که خدا در روز قيامت ميان افراد به عدل داوري مي کند و حق کسي را تباه نمي کند، يعني ميان افراد نيکوکار و بدکار به يکسان داوري نمي کند و پاداش هر کس را متناسب با اعمال او مي دهد.
بنابراين روشن مي شود که عذاب خداوند روز قيامت مطابق با نظام نتيجه تکويني اعمال خود آدمي و مطابق عدل الهي است.
مطلب ديگر آن که ما نبايد از از رحمت گستردۀ خداوند در روز قيامت غافل باشيم، زيرا که در آن روز خداوند بسياري را با رحمت واسعه خود مي بخشد، بسياري نیز با شفاعت بخشيده مي شوند و... بنابراين با توضيحات ياد شده، درست نيست بگوييم خدا بسياري را عذاب مي کند و يا بسياري را رنج مي دهد و درست است که خداوند را مهربان بنامیم
نکته سوم: آری خداوند در سوره ذاريات آيه 56 مي فرمايد: «و ما خلقتُ الجنَّ و الانسَ الا ليعبدونَ»: یعنی من جن و انس را نيافريدم جز براي اينکه عبادتم کنند (و از اين راه تکامل يابند و به من نزديک شوند)! به لحاظ آن که اسلام زندگي بشر را منحصر به جهان مادي نمي داند، حيات دنيا را آرمان نهايي و چگونگي لذت هاي آن را، کيفيت سعادتمندي بشر نمي شناسد. قرآن مجيد نقطه اوج زندگي که ديگر بالاتر از آن براي انسان قابل تصور نيست و آخرين پله ترقي و رشد انسان است به فوز (کاميابي) فلاح (رستگاري) و سعادت (خوشبختي) ياد کرده است.
«وَمَن يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا[2]» هر کس خداوند و رسولش را اطاعت کند به کاميابي بزرگي دست يافته است. «أُوْلَئِک عَلَى هُدًى مِّن رَّبِّهِمْ وَأُوْلَئِک هُمُ الْمُفْلِحُونَ[3]»؛ مؤمنان واقعي برخوردار از هدايتي از سوي خداوندشان هستند و رستگارند. «وَأَمَّا الَّذِينَ سُعِدُواْ فَفِي الْجَنَّةِ خَالِدِينَ فِيهَا[4]»؛ اما کساني که خوشبخت شدند در بهشت جاويدان خواهند بود.
اما اين کاميابي و سعادت چيست؟ قرآن کريم مصداق اين کمال نهايي را قرب به خداوند مي داند که همه کمالات روحي و جسمي مقدمه رسيدن به آن است و بالاترين و ناب ترين و گسترده ترين و پايدارترين لذات است. براي رسيدن به اين کمال، انسان لازم است هم در بعد علمی و اعتقادی کوشش کند و هم در بعد اخلاقی و رفتاری در بعد علمی و اعتقادی با شناخت دین و در بعد اخلاقی و رفتاری با اطاعت از فرامين الهي مي تواند يک به يک پله هاي ترقي را تا ملاقات عالي ترين محبوب هستي بالا برود..
پس اين که خداوند مي فرمايد: شما را آفريدم تا عبادت کنيد برای اين است که انسان از طريق عبادت به قرب الهي که همان سعادت و رستگاری است برسد پس میتوان گفت که عبادت هدف آفرينش است و در همان حال مقدمه ای برای رسیدن به هدف نهایی که قرب الهی است.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ فلسفه و هدف زندگي، محمد تقي جعفري، تهران، نشر صدر.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 تیر 01
- بازدید
- ۵۲
چرا ما باید خداوند را "مهربان" بنامیم در حالی که بنده هایش در دنیا رنج ها و بدبختی های زیادی تحمل می کنند.
- نشان کردن
پرسش
چرا ما باید خداوند را "مهربان" بنامیم در حالی که بنده هایش در دنیا رنج ها و بدبختی های زیادی تحمل می کنند، و در آخرت هم خداوند دوباره بسیاری از آنها راعذاب می کند.و خود او گفته که شما را آفریده ام تا مرا عبادت کنید.
پاسخ
در اين سئوال به چند مطلب اشاره شده است که طي چند نکته به جواب آنها اشاره خواهد شد.
نکته 1: بسياري از رنج هايي که در دنيا براي انسان اتفاق مي افتد به بیان صريح روايات تاوان اشتباهات و در صورتی که مومن باشد، کفاره گناهان اوست. تا او با تحمل اين رنج ها و مشقت ها پاک شود و روز قيامت عذاب نبيند و یا کمتر عذاب ببیند. درواقع اين ارفاق و فرجه اي است که خداوند براي مؤمنين در نظر گرفته و خير و خوبي و مهربانی در حق آنهاست. در حديث است که پيغمبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: خداي تعالي مي فرمايد: هيچ بنده اي نيست که اراده کنم او را داخل بهشت کنم مگر اين که او را از نظر بدنی مبتلا (به امراض و ضعف) کنم تا اين کفاره گناهان وي باشد و اگر اين کار را نکنم روزي را بر وي تنگ گردانم و اگر اين را هم نکنم مرگ را بر وي سخت بگيرم تا آن که پيش من بيايد در حالي که براي او گناهي نمانده باشد پس او را داخل بهشت کنم.[1]
ضمن اين که خداوند در دنيا بندگاني دارد که بسياري از چيزهايي که براي ما رنج و مشقت است براي آنها نعمت و امتحان است پس آن قدر که ما از اين موارد در سختي هستيم آنها در سختي نيستند بنابراين درست نيست که رنج ها و سختي ها را به همه انسان ها تعميم داده و يا همه را مشمول عذاب بدانيم.
نکته 2: این سخن که "خداوند خيلي از انسان ها را عذاب مي دهد" بايد از چند جهت مورد بررسي قرار گيرد. يکي اين که عذابي که انسان در روز قيامت مي بيند نتيجه تکويني و غير قابل انکار اعمال خود اوست. خداوند راه هدايت و نجات و راه گمراهي و عذاب را به همه انسان ها با فرستادن کتاب هاي الهي و انبياء و مرسلين نمايانده است و اثرات سوء و بد و آثار خوب و نيک پیمودن هر يک از اين راه ها را هم متذکر شده است و فرموده است هر که از مسير هدايت برود به سعادت و بهشت میرسد و هر که از مسير شقاوت برود به عذاب و گمراهيحالا با اين همه تذکرات و راهنمايي ها هر کس مختار است هر راهي را که دوست دارد برگزيند ولي بايد منتظر آثار راهي که انتخاب کرده باشد. شبيه اين که کسي با وجود آگاهي به بازتاب و نتيجه کار سرش را محکم به ديوار بکوبد مسلماً درد بسيار شديدي خواهد داشت و اين درد نتيجه طبيعي کار غلط اوست نه اين که از جانب ديگران جريمه و يا تنبيه شده باشد و درد بکشد. گناه و نافرماني خدا، آسيبي است که انسان به خود مي زند و نتيجه طبيعي آن، عذاب و درد است.
مطلب ديگر اين که خداوند عادل است عدل جزايي، به اين معناست که خدا در روز قيامت ميان افراد به عدل داوري مي کند و حق کسي را تباه نمي کند، يعني ميان افراد نيکوکار و بدکار به يکسان داوري نمي کند و پاداش هر کس را متناسب با اعمال او مي دهد.
بنابراين روشن مي شود که عذاب خداوند روز قيامت مطابق با نظام نتيجه تکويني اعمال خود آدمي و مطابق عدل الهي است.
مطلب ديگر آن که ما نبايد از از رحمت گستردۀ خداوند در روز قيامت غافل باشيم، زيرا که در آن روز خداوند بسياري را با رحمت واسعه خود مي بخشد، بسياري نیز با شفاعت بخشيده مي شوند و... بنابراين با توضيحات ياد شده، درست نيست بگوييم خدا بسياري را عذاب مي کند و يا بسياري را رنج مي دهد و درست است که خداوند را مهربان بنامیم
نکته سوم: آری خداوند در سوره ذاريات آيه 56 مي فرمايد: «و ما خلقتُ الجنَّ و الانسَ الا ليعبدونَ»: یعنی من جن و انس را نيافريدم جز براي اينکه عبادتم کنند (و از اين راه تکامل يابند و به من نزديک شوند)! به لحاظ آن که اسلام زندگي بشر را منحصر به جهان مادي نمي داند، حيات دنيا را آرمان نهايي و چگونگي لذت هاي آن را، کيفيت سعادتمندي بشر نمي شناسد. قرآن مجيد نقطه اوج زندگي که ديگر بالاتر از آن براي انسان قابل تصور نيست و آخرين پله ترقي و رشد انسان است به فوز (کاميابي) فلاح (رستگاري) و سعادت (خوشبختي) ياد کرده است.
«وَمَن يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا[2]» هر کس خداوند و رسولش را اطاعت کند به کاميابي بزرگي دست يافته است. «أُوْلَئِک عَلَى هُدًى مِّن رَّبِّهِمْ وَأُوْلَئِک هُمُ الْمُفْلِحُونَ[3]»؛ مؤمنان واقعي برخوردار از هدايتي از سوي خداوندشان هستند و رستگارند. «وَأَمَّا الَّذِينَ سُعِدُواْ فَفِي الْجَنَّةِ خَالِدِينَ فِيهَا[4]»؛ اما کساني که خوشبخت شدند در بهشت جاويدان خواهند بود.
اما اين کاميابي و سعادت چيست؟ قرآن کريم مصداق اين کمال نهايي را قرب به خداوند مي داند که همه کمالات روحي و جسمي مقدمه رسيدن به آن است و بالاترين و ناب ترين و گسترده ترين و پايدارترين لذات است. براي رسيدن به اين کمال، انسان لازم است هم در بعد علمی و اعتقادی کوشش کند و هم در بعد اخلاقی و رفتاری در بعد علمی و اعتقادی با شناخت دین و در بعد اخلاقی و رفتاری با اطاعت از فرامين الهي مي تواند يک به يک پله هاي ترقي را تا ملاقات عالي ترين محبوب هستي بالا برود..
پس اين که خداوند مي فرمايد: شما را آفريدم تا عبادت کنيد برای اين است که انسان از طريق عبادت به قرب الهي که همان سعادت و رستگاری است برسد پس میتوان گفت که عبادت هدف آفرينش است و در همان حال مقدمه ای برای رسیدن به هدف نهایی که قرب الهی است.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ فلسفه و هدف زندگي، محمد تقي جعفري، تهران، نشر صدر.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 تیر 01
- بازدید
- ۵۲
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.