چرا به دنيا مي آیيم چرا زندگي مي کنيم چرا مي ميريم چرا بچه دار مي شويم اصلا چرا آمده ایم که بريم؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چرا به دنيا مي آیيم چرا زندگي مي کنيم چرا مي ميريم چرا بچه دار مي شويم اصلا چرا آمده ایم که بريم؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

جهت پاسخ گويي به سؤال شما مقدمه اي عرض مي کنيم:

اولا: سوال از علت خلقت انسان، سوالي ريشه دار است بشر در طول تاريخ مي خواسته بداند که از کجا آمده؟ براي چه آمده؟ به کجا مي رود؟

به گفته مولانا:

روزها فکر من اين است و همه شب سخنم                  که چرا غافل از احوال دل خويشتنم؟

مانده ام سخت عجب کز چه سبب ساخت                  يا چه بودست مراد وي از اين ساختنم؟

از کجا آمده ام آمدنم بهر چه بود                            به کجا مي روم آخر ننمنايي وطنم؟[1]

در اوستا آمده است:

«پروردگارا روان آفرينش به درگاه تو گله مند است براي چه مرا بيافريدي؟ چه کسي مرا کالبد هستي بخشيد».[2]

«آن کس با خود به مبارزه برخواسته است که نمي خواهد بداند، از کجا آمده؛ و چيست آن».[3]

ثانيا اين که اصولا اين سؤال چرا مطرح مي شود، ريشه و منشأ سؤال ممکن است در يک يا چند عامل از عوامل زير باشد که حاصل عوامل و سختي ها و پايداري دنيا است و ممکن است براي اکثر انسان ها اتفاق بيفتد.

1. ناپايداري زندگي؛ وقتي انسان کمي در گرداب حوادث و مشکلات زندگي دچار سختي و  مشقت مي شود و از طرف ديگري مي بيند که شادي و لذت زندگي آن پايداري را ندارد و آرامش هميشه تحت تأثير اين حوادث قرار مي گيرد شروع به پرسيدن از علت فلسفه خلقت مي کند.

2. سرانجام مبهم: در دفتر حيات بشرکس نخوانده است جز داستان مرگ. سرانجام چه خواهد شد؟ به کجا خواهيم رفت، اگر انسان بخواهد به پايان زندگي خويشتن بيانديشد به نگاه عادي، جز نيستي چيزي عايد او نمي شود، برخي تا آخر هيچ توجهي به اين واقعيت ندارند و با بي خيالي مسير را تا به آخر طي مي کنند و خيلي در مورد مرگ پايان زندگي نمي انديشيد، بعضي ديگر با اتفاقاتي که در زندگي مي افتد، بله به اين واقعيت فکر مي کنند، يا جواب قانع کننده اي براي او پيدا مي کنند و با آن به راحتي کنار مي آيند يا اگر جواب قانع کننده اي نداشته باشند، دچار آزار و اذيت مي شوند.

3. هدف گيري هاي نامناسب: گاهي انسان ها هدف هايشان را خيلي زودگذر و کوتاه انتخاب مي کنند و وقتي به آن نمي رسند دچار سرخوردگي و نگراني مي شوند و خلقت شان را زير سوال مي برند و هدف را گم مي کنند.

4. شرايط نامساعد اجتماعي: شرايط دنيايي و اجتماعي که بشر در آن به سر مي برد و بيشتر به سمت و سوي ماشيني شدن و تکنولوژي پيش مي رود از آن خوي انساني و طبيعت بشري خارج مي شود و گاهي حتي فرصت نمي کند کمي به خودش بينديشد و در نتيجه به لحاظ آرامش روحي ـ رواني دچار اضطراب و نگراني مي شود و شروع مي کند پرسش از اين که اصلا من چرا خلق شده ام، اصلا چرا انسان خلق شده است؟

5. سؤال اصلي و حقيقي از فلسفه خلقت: در چهار مورد قبلي فرد به اين دليل از فلسفه هستي سؤال مي کرد که از سختي و اضطراب و شرايط نامساعد جوي کمي آرامش بيابد از سردرگمي بيرون بيايد، امّا سؤال جدّي ودقيق و از افقي بالاتر و برتر مطرح مي شود. بسياري از افراد انساني فقط به زندگي طبيعي توجه دارند که حاصل جمع خوراک و ارضاي غرايز طبيعي است و بدون توجه به هر يک از اين امور گفته شده نمي توانند با فراغ بال به اين مسئله سؤال اساسي بپردازند ولي بعضي از انسان ها با آرامش به دنبال جستجو از واقعيت و هدف غايت خلقت هستند.

تو کز سراي طبيعت نمي روي بيرون             کجا به کوي حقيقت گذر تواني کرد.[4]

بعد از ذکر علت ايجاد سؤال و صرف نظر از اين که منشاء پرسش و سؤال کدام يک از موارد ذکر شده بوده به اصل سؤال مي پردازيم اين سؤال شامل دو سؤال مي شود:

1. هدف از خلقت انسان چيست؟

2. غايت و انتهاي خلقت چيست، بالاخره به کجا مي رويم، با جواب دادن به اين دو سؤال سؤال سوم که چرا زندگي مي کنيم خود به خود روشن مي شود.

هدف از خلقت انسان چيست؟ دانشمندان و متفکران زيادي به اين پرسش که هدف از خلقت چيست جواب هايي داده اند و هر کدام از نگاه خود به اين سؤال جواب داده اند امّا شايد عمده ترين و زيباترين پاسخ ها، به شرح زير باشد.

1. نگاه عقلي و فلسفي «که آن نيز برگرفته از قرآن و احاديث است».

در اين رابطه علامه طباطبايي فرموده است: «خداوند هستي مطلق و وجود صرف است و از جميع کمالات وجودي نيز برخوردار است، چنين وجودي سرچشمه تمام کمالات و خيرات و فضايل است و هيچ نقصي در ذات پاک او راه ندارد، از آن جهت که کامل و تمام است فياض علي الاطلاق است، لازمه کمال اين است که فيض بدهد و جهان آفرينش و انسان محصول فيض الهي است».[5]

منظور اين است که خداوند وجودش مثل مخلوقات نيست که بود و نبودشان يکسان و مساوي است، خداوند متعال از اول بوده و تا ابد نيز هست و وجودش حد و حدودي ندارد و بي نهايت است، هر خير و خوبي که انسان مي خواهد و دارد در خداوند متعال به صورت اتم و بي نهايت وجود دارد، خداوند در کمال و بي نهايت است از هر جهت ذاتش پاک و از هر نقص و عيبي به دور است، وجود به اين کاملي همه صفات خوب مثل مهرباني، حکيم بودن، عالم بودن، عادل بودن، قدرت را دارد و اين صفات را در حد متناسب به انسان مي دهد از جمله يکي از اين صفات فياض بودن است که موجودات و انسان محصول فيض الهي هستند و لحظه به لحظه به اين فيض دادن ادامه مي دهد.

2. ديدگاه عرفا

گروهی از عرفا معتقدند که هدف از خلقت موجودات و انسان ظهور و تجلي خود در جهان ممکنات است که در اين ارتباط به حديث قدسي زير استناد مي کنند: «کنت کنزا مخفيا فأحببت أن اعرف فخلقت الخلق لک لي اعرف؛ من گنج مخفي و پنهاني بودم دوست داشتم شناخته شوم سپس خلقت را خلق کردم ناشناخته نشوم».[6]

گنج مخفي بد زيري چاک کرد                    خاک را تابان تر از افلاک کرد

اين هم به خاطر همان کمالي که در ذات خداوند وجود دارد و اصلا دوست دارد که به مخلوقاتش محبت کند، به خصوص به انسان که اشرف مخلوقاتش است، اين محبت را دربندگانش نيز قرار داده و دوست دارد که تمامي بندگانش به کمال مخصوص خود برسند، مثل پدري که دوست دارد فرزندش به کمال و رشد از نظر اخلاقي، اجتماعي، برسد امّا وقتي فرزند از سن خاصي شروع به ناسازگاري کرد ديگر مقصر پدر نيست.

سايه معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد               ما به او محتاج بوديم او به ما مشتاق بود.

هدف از خلقت انسان در قرآن

از نظر قرآن کريم و روايت اين سؤال اين گونه جواب داده شده که:

الف) هدف از خلقت انسان خلافت و جانشيني خداوند متعال است، يعني خداوند متعال پرتوي از صفات خود را در درون انسان ها به وديعت گذاشته که اگر اين استعدادها به فعليت برسد انسان به والاترين مراحل کمال دست خواهد يافت مي فرمايد: «...إِنِّي جَاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً...[7]». قطعا من در زمين جانشيني قرار دادم.

«وَهُوَ الَّذِي جَعَلَکمْ خَلاَئِفَ الأَرْضِ[8]...»؛ «او کسي است که قرار داد شما را خليفه هاي زمين».

«وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ[9]»؛ «خلق نکردم جنّ و انس را مگر تا اين که مرا عبادت کنند».

براي عبادت خلق شده ايم، به وسيله عبادت و عبوديت و بندگي است که مي توانيم استعداد هاي وجودي خود را تعالي بخشيم و به کمال وجودي خود دست يابيم، باز براي خود انسان است مي خواهد دست انسان را بگيرد و به وسيله عبادت انسان را به کمال مطلوب خود برساند.

ج) کارهاي خوب و عمل نيک

«وَهُوَ الَّذِي خَلَق السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَکانَ عَرْشُهُ عَلَي الْمَاء لِيَبْلُوَکمْ أَيُّکمْ أَحْسَنُ عَمَلاً[10]...»؛ «او کسي است که آفريد آسمان ها و زمين را در 6 روز تا بيازمايد کدام از شما بهترين عمل را انجام مي دهيد».

خدا آسمان ها و زمين و انسان و موجودات را آفريده تا مشخص شود که چه کسي کار خوب انجام مي دهد وچه کسي کار بد يعني نيل انسان توسط کار شايسته به کمال وجوديش، يعني اين که انسان آفريده شد تا خوب زندگي کند چنان راه کمال را خوب طي کند و چنان با اعمالش در راه مستقيم حرکت کند از روي سردرگمي نگويد اصلا من چرا به وجود آمده ام بلکه بگويد شکر که مرا به وجود آوردي.

د: خود انسان کامل هدف خلقت است

از آنجا که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ کامل ترين افراد بشر هستند و هدف خلقت نيز تحقق کامل ترين افراد است پس گويي پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و امام معصوم ـ عليهم السلام ـ هدف خلقت مي باشد در اين ارتباط حديث شيخ صدوق نيز از پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ روايت کرد که به حضرت علي ـ عليه السلام ـ چنين فرمودند: «يا علي لولا نحن ما خلق الله آدم و لا حوّا و لا جنه و لا النار و لا السماء و الارض».[11] يا علي اگر ما نبوديم خداوند نه آدم را خلق مي کرد، نه حوا را، نه بهشت و نه آتش و نه آسمان و زمين را.

برايند اهدافي که خداوند در نظر گرفته است اين است که هيچ سود و زياني از خلق انسان و موجودات عايد خداوند متعال نمي شود بلکه اين انسان که با اختيار خود مي تواند به بهترين راه که راه راست است برود و در نهايت به کمال مطلوب خود برسد البته بايد طوري عمل کند اين هدف را تأمين کند.

2. غايت و نهايت انسان

اگر اين مسئله که بالاخره آمده ايم به اين دنيا، آيا چند صباحي زندگي مي کنيم و تمام يا نه مرگ مانند پلي است که انسان را از اين جهان به جهان ديگر منتقل مي کند، حل شود انسان ها از اين پوچي و سردرگمي رهايي مي يابند از نظر قرآن کريم خلقت جهان و به خصوص انسان بيهوده نبوده بلکه تمامي اجزاء و عناصر تشکيل دهنده براي هدف و غرضي مشخص خلق شده به عنوان نمونه اين آيه شريفه: «...هَذا بَاطِلاً سُبْحَانَک فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ[12]». همانا که خدا را در حال ايستاده و نشسته و آن گاه که بر پهلو خوابيده اند، ياد مي کنند و در اسرار آفرينش آسمان ها و زمين مي انديشند (و مي گويند) بارالها! اينها را بيهوده نيافريدي! منزهي تو! ما را از عذاب آتش، نگاه دار.

آيه فوق به تدبر و انديشيدن در خلقت آسمان ها و زمين و تعاقب نسبت و روز تا هر فردي به اندازه خود اسرار آفرينش را دريابد، به راستي که نگرش دقيق و خالي از هر گونه پيش داوري به آسمان ها و زمين و خلقت انسان، آدمي را با نظام حيرت آور حاکم که بر آن آشنا مي کند، کدام عقل سليمي است که در انسان و موجودات بينديشد و به نظام محکم و استواري که از حکيمي مطلق سرچشمه گرفته باشد پي نبرد پس اين نظام وجهان و انسان بيهوده وتصادفي نيست.

در آيات بعدي خداوند متعال خلقت و هدايت انسان را بيان فرموده: «قَالَ رَبُّنَا الَّذِي أَعْطَي کلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدَي[13]».

گفت پروردگار من کسي است که به هر موجود خلقت لازم او را عطا کرد و سپس او را هدايت کرد و از اين آيه در مي يابيم که يک هماهنگي کامل با محيط زيست خود داشته و آنچه نياز دارند به آنها داده و هدايت خود را شامل حال آنها کرده است.

در آيات ديگر به درستي و حق بودن خلقت اشاره دارد «خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ بِالْحَقِّ وَصَوَّرَکمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَکمْ وَإِلَيْهِ الْمَصِيرُ[14]».

آسمان ها و زمين را به حق آفريد و شما را صورتگري کرد و صورت هاي زيبا کرد و بازگشت به سوي اوست علامه طباطبايي در ذيل آيه مي فرمايد: حق معناي خلاف باطل است و باطل اين است که آسمان ها وزمين و انسان را بدون هدف و غرضي ثابت خلق کرده باشد.[15] آيه فوق به اين معنا دلالت دارد نه تنها عالم هستي و خلقت انسان بيهوده آفريده نشده بلکه جهان آفرينش داراي مقصد و مقصودي است که براي رسيدن به آن مقصد و مقصود خلق شده است.

آياتي ديگر هدفداري خلقت انسان را ثابت مي کند «أَفَحَسِبْتُمْ أَنَّمَا خَلَقْنَاکمْ عَبَثًا وَأَنَّکمْ إِلَيْنَا لَا تُرْجَعُونَ[16]» «أَيَحْسَبُ الْإِنسَانُ أَن يُتْرَک سُدًي[17]».

مي فرمايد انسان بيهوده آفريده نشده انسان موجودي رها شده نيست که بر اثر يک سلسله عوامل حساب نشده و تصادفي به جهان پرتاب شده باشد بلکه انسان براي رسيدن به مقصدي آفريده شده و بازگشت و رجوع او به سوي مبدأ آفرينش است.

حضرت علي ـ عليه السلام ـ نيز در مورد هدفداري جهان آفرينش مي فرمايد: «خداوند سبحان شما را بيهوده نيافريده و به حال خود وا نگذاشته است، پيامبران را به بازي و بيهوده نفرستاد و آسمان ها و زمين و آنچه را در آن است به باطل نيافريد».[18]

وقتي هدف از خلقت را دريافتيم و وقتي نهايت و غايت دنيا برايمان روشن شد آن وقت با خود زمزمه مي کنيم، من به خود نامدم اينجا که به خود باز روم آن که آورد مرا باز برد در وطنم.

مرغ باغ ملکوتم، نيم از عالم خاک                چند روزي قفسي ساخته اند از بدنم

ديگر دنيا برايم معنا پيدا مي کند. زندگي کردن برايم لذت بخش مي شود، عاشقانه ازدواج مي کنم و بچه هاي خوب تربيت مي کنم، وقتي هدف خلقت و غايت آن را دريافتم مي گويم.

«قُلْ إِنَّ صَلاَتِي وَنُسُکي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ[19]».

بگو، نماز و عبادات و زندگي و مرگ من، همه از آن پروردگار جهانيان است.

آنگاه کسي هست به زندگي من جهت بدهد، معنا بدهد، جلوي رفتن من به سمت پوچي و بي هدفي را بگيرد و با خود مي گويد در اندرون من خسته دل ندانم چيست که من خوشم و او در فغان و در غوغاست.

حال که به راز آفرينش انسان، بيهوده نبودن خلقتش، هدفدار بودن و غايت داشتن انسان تا حدي مي برديم، حال سؤال اين است که چه کنيم دچار پوچي و سردرگمي نشويم؟ هدف خلقت و چرايي آن را زير سؤال نبريم، چرا بعضي از افراد با وجود مشکلات، کمبودهاي زياد، حوادث گوناگون، با آرامش بسيار بالايي به راه خود ادامه مي دهند، چرا افرادي پيدا مي شوند که حتي زماني که نزديک ترين افراد و بهترين چيزها را از دست مي دهند ولي اصلا خم به ابرو نمي آورند و دچار اضطراب و تزلزل نمي شوند.

راه رسيدن به استحکام دروني چيست، براي مقابله با اضطراب و نگراني و نيفتادن در دام پوچي چه بايد کرد؟

به چند راهکار رواني، ديني مي پردازيم از جمله:

1. زندگي متکي به خدا: اوّلين راهکار، اين است که بايد خدا را وارد زندگي کنيم، به صورت دائمي، به او تکيه کنيم، براي حل مشکلات از او کمک بگيريم، اگر کسي بداند که خداوند توانايي حل تمام مشکلات انسان را دارد ديگر خودش را در قفس احساس نمي کند که راه فراري ندارد، ارتباط با خدا بزرگترين عامل براي گريز از پوچي و کشيده شدن به سوي واديه هاي اميد و نيکبختي است خداوند مي فرمايد: «وَلَا تَکونُوا کالَّذِينَ نَسُوا اللَّهَ فَأَنسَاهُمْ أَنفُسَهُمْ أُوْلَئِک هُمُ الْفَاسِقُونَ»؛ مانند کساني نباشيد که خدا را فراموش کردند و در نتيجه خداوند نيز خودشان را مورد فراموشي قرار داد».[20]

در دنياي کنوني به همان اندازه که از خدا و معنويت فاصله گرفته مي شود، انسان ها دچار يأس، نا اميدي تنگي در روزي و مشکلات مي شوند. «من اعرض من ذکري فإنّ له معيشتا ضنکا؛ هر کس از ذکر و ياد من روي گرداند پس قطعا براي او روزي سختي ايست».

2. زندگي هدفدار: انسان ها بايد بدانند، زندگي هدفي دارد بزرگ و ارزشمند، انسان مثل بچه اي نيست که با خوراکي يا اسباب بازي سرگرم شود و قسمتي خوراکي و اسباب بازي از دست او گرفته شد سرو صدا کند.

انسان براي رسيدن به کمال و زندگي بي نهايت تلاش مي کند.

«وَلِلَّهِ مُلْک السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَإِلَي اللَّهِ الْمَصِيرُ[21]».

مرغ باغ ملکوتم نيم از عالم خاک                 چند روزي قفسه ساخته اند از بدنم

3. زندگي خلاقانه و آگاهانه: در جا زدن در زندگي، به پيش نرفتن، تکرار ايام، مساوي بودن روزها، تکيه کردن به چيزهايي از بين رفتني عدم تحرک، در دست نگرفتن نبض زندگي، هر کدام کافي است که انسان را به سراي پوچي برساند و انسان را در دريائي سردرگمي رها سازد، خداوند متعال مي فرمايند: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَلْتَنظُرْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ لِغَدٍ...»؛ «اي کساني که ايمان آورده ايد تقواي خدا را پيشه کنيد و هر کسي نگاه کند براي فرداي خود چه بيش فرستاده است».

خداوند متعال آينده نگري را در وجود انسان تقويت مي کند، آينده نگري يعني تحرک، تلاش، کوشش براي رسيدن به هدف هاي بلند، رسيدن به هدف بلند خلقت، يعني برنامه داشتن، زندگي پويا و خلاقانه داشتن يعني مبارزه با نا اميدي و سکون، حرکت به سوي يک موجود بي نهايت يعني الله که انالله و انا اليه راجعون ما از خداييم و به سوي او باز مي گرديم.

انسان وقتي که بداند فردايي در پس امروزي هست که بايد جواب سؤالاتي از جمله عمرت را در چه راهي صرف کردي، مال و جانت را در راهي به کار انداختي و جوانيت را چگونه به پايان رساندي آن وقت هست که براي چنين سؤالاتي جواب آماده مي کند و تلاش بيشتري را انجام مي دهد.

4. زندگي مادي و معنوي را با هم داشتن: خداوند در قرآن کريم مي فرمايد: «و لا تنس نصيبک من الدنيا[22]» يعني بهره ات را از زندگي دنيوي فراموش مکن،

اگر انسان مي خواهد به مقصود و مقصد برسد بايد هم زندگي دنيوي را به صورت متعادل داشته باشد و هم زندگي معنوي را. از  امام صادق علیه السلام فرمودند: كسی كه دنیایش را به خاطر آخرتش و [یا كسی كه] آخرتش را برای دنیایش‌‌ رها كند از ما نیست[23].  اين زندگي معنوي است که به زندگي دنيوي معني و جهت مي دهد و اين زندگي دنيوي است که مي تواند مرکب خوبي براي زندگي معنوي و اخروي شود و انسان را براي زندگي اخروي مهيا کند، مگر نه اين است که دنیا مزرعة آخرت  است و ويژگي زمين اين است که بذر که کاشته مي شود محصول خوبي بدهد. اسلام نه مثل مادي گراها طرفدار اصالت لذت است و نه مثل مرتاضان پشت به جهان مادي کرده و فقط جوياي حالات روحاني است بلکه متعادل براي رسيدن به کمال.

5. زندگي خوشبينانه به جهان اطراف به دور از منفي نگري: نگاه منفي گرايانه به جهان و زندگي و افراد داشتن انسان را به سراشيبي پوچي و نا اميدي مي کشاند از نگاه اسلام از يک طرف اسلام آييني اجتماعي و مردمي است و انسان را به همکاري با يکديگر و تبادل با محيط زندگي دعوت مي کند و از طرف ديگر انسان ها. و از طرف ديگر توصيه مي کند از گمان هاي بد و بدبيني دوري کنيد و اجتنبوا کثيرا من الظن انّ بعض الظن اثم از بسياري از گمان هاي بد دوري گزينيد بعضي از گمان ها گناه هستند.

و در جاهاي مختلفي به اصلاح و روايت مثبت و حسن خلق و... توصيه کرده است و اين نشان دهنده اين است که انسان با نگاه باز و مثبت به جهان اطراف و روابط متقابل بنگرد تا به آرامش و رضايت برسد، اسلام با رهبانيت و گوشه گيري که منجر به بدبيني از اطرافيان و دوري از زندگي مي شود به شدت مخالف است و مي فرمايند: لا رهبانية في الاسلام گوشه گيري و ترک دنيا در اسلام نيست.[24]

چند مورد ديگر براي رسيدن به نگرش مثبت و دوري از پوچي

6. انس با دعا و مناجات.

7. زندگي با برنامه به دور از تنش هاي زيادي.

8. تفکر در آيات و مخلوقات و... .

9. تفريحات سالم و مورد تأييد اسلام

10. تعيين اهداف کوتاه مدت براي رسيدن به هدف اصلي.

11. معني بخشيدن به زندگي با تفکر در مباحث اسلامي.

 


[1]. مولوي، مثنوي معنوي.

[2]. گاتها، سرودهاي زرتشت، ص55.

[3]. تفسير و نقد مثنوي، ج1، ص588.

[4]. فلسفه خلقت، دکتر نصري، ص9.

[5]. طباطبایی، سید محمد حسین، تفسير الميزان، ، ج15، ص.

[6]. مصباح الشريعه، منسوب به امام صادق، ص109.

[7]. بقره / 3.

[8]. انعام / 165.

[9]. الذاريات / 56.

[10]. هود / 7.

[11]. مستدرک سفينة البحار، علی نمازی شاهرودی ، ج8، ص215.

[12]. آل عمران / 191.

[13]. طه / 50.

[14]. تغابن / 3.

[15]. علامه طباطبایی، سید محمد حسین، تفسير الميزان، ج19، ص496.

[16]. مؤمنون / 175.

[17]. قيامت / 36.

[18]. نهج البلاغه، خطبه 85.

[19]. انعام / 162.

[20] . حشر / 19

[21]. نور / 42.

[22] . قصص / 77

[23] . من لا یحضره الفقیه، شیخ صدوق، ج ۳، ص ۱۵۶. «

[24]. فلسفه خلقت، دکتر نصري.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
23 تیر 01
بازدید
۲۲۱
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.