ميزان و مقدار ثواب سياه پوشي فضاي جامعه ـ در ايام محرم در عزاي حضرت سيد الشهداء ـ عليه السلام ـ چقدر است؟
ميزان و مقدار ثواب سياه پوشي فضاي جامعه ـ در ايام محرم در عزاي حضرت سيد الشهداء ـ عليه السلام ـ چقدر است؟
پرسش
پاسخ
شايد بي تناسب نباشد ابتدا به عنوان پيش درآمد و زمينه ساز پاسخ، نظري گذرا بر پيشينه سياه پوشي و رائج بودن آن در مراسم عزاداري، در ميان اقوام کهن و ملل پيش از اسلام و آغازين نگاه اسلام نسبت به آن و سپس تأييد آن توسط پيشوايان اسلام در مراسم مزبور داشته باشيم.
نگاه آغازين اسلام به رنگ سياه يک نگاهي منفي است و هرگز آن را در حالات عادي در زمينه هاي روز مره زندگي به عنوان يک رنگ برتر بر نمي گزيند، رنگ برگزيده و انتخاب اول اسلام رنگ سفيد است، زيرا امام باقر ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: هيچ لباس بهتر از لباس سفيد نيست.[1]
اما سياه پوشي در مراسم عزاداري سنت منطقي بشر در طول تاريخ بوده است، شواهد تاريخي و ادبي نشان مي دهد که رنگ سياه از ديرباز در ميان بسياري از ملل و اقوام نشان عزا و اندوه بوده است، اين امر به ايران يا دوران اسلام اختصاص ندارد و اعراب پيش از اسلام، ايرانيان و يونانيان باستان در عزا جامه سياه يا کبود مي پوشيدند.[2]
در مکتب اهل بيت ـ عليهم السلام ـ نيز رنگ سياه فقط در مصائب و سوگواري ها مورد استفاده قرار گرفته است. ابن ابي الحديد در شرح نهج البلاغه مي گويد: امام حسن ـ عليه السلام ـ در سوگ امير مومنان علي ـ عليه السلام ـ جامه سياه پوشيده و با همين جامه براي مردم خطبه خواند.[3]
برخي نوشته اند که دختر ام سلمه و زنان انصار در عزاي حمزه و شهيدان احد لباس سياه پوشيدند و اسماء بنت عميس نيز در عزاي جعفر طيار سياه پوشيد.[4]
ابو نعيم اصفهاني روايت مي کند زماني که خبر شهادت امام حسين ـ عليه السلام ـ به ام سلمه رسيد، در مسجد پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ خيمه سياه بر پا کرد و خود جامه سياه پوشيد.[5]
از عمر فرزند امام سجاد ـ عليه السلام ـ نقل شده است که وقتي امام حسين ـ عليه السلام ـ به شهادت رسيد، زن هاي بني هاشم لباس سياه و خشن پوشيدند و از گرما و سرما شکوه نمي کردند. و علي بن الحسين ـ عليه السلام ـ براي آنان طعام درست مي کرد.[6]
بنابراين تداوم سياه پوشي در مصائب اهل بيت ـ عليهم السلام ـ تداوم سيره انساني است که ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ بر آن سنت منطقي و رسم طبيعي مهر تأييد گذاشته اند که در عزاي عزيزان شان خود لباس سياه پوشيده و زنان بني هاشم نيز لباس سياه پوشيدند، و پوشيدن لباس سياه توسط امام دليل استحباب و بر فرض تنزل دليل بر مشروعيت و جواز آن در هنگام عزاداري است، زيرا در انديشه شيعه گفتار و رفتار و امضاء ائمه ـ عليهم السلام ـ حجت و دليل بر مشروعيت آن کاري است که آن را توصيه کرده و يا انجام داده و يا امضاء کرده اند.
با توجه به اين روايات است که شيخ ابوالفضل تهراني مي گويد: جامه سياه پوشيدن و سياه پوش کردن خانه ها به منظور قيام به وظيفه عزاداري و تعظيم شعار و احياي امر ائمه دين ـ عليهم السلام ـ ، در پرتو عموماتي که دلالت بر اظهار حزن و اقامه عزا و ماتم بر سيد الشهداء ـ عليه السلام ـ دارند، مستحب است، زيرا امروز پوشيدن لباس سياه در عزاي حسيني مانند شهادت سوم (اشهد ان عليا ولي الله) در اذان از شعارهاي شيعه است.[7]
آيت الله ميرزا جواد تبريزي مي فرمايد: در ميان شيعه اماميه هيچ ترديد و خلاف و اشکالي در اين نيست که سينه زدن و سياه پوشيدن در عزاي سيد الشهداء و ائمه اطهار به منظور حزن، از شعائر اهل بيت ـ عليهم السلام ـ و از مصاديق آشکار آيه: ذلک و من يعظم شعائر الله فانها من تقوي القلوب است، چنانکه آنها از مصاديق جزعي است که روايات فراوان بر رجحان و استحباب نفس آن دلالت دارند.[8]
با توجه به سخنان بزرگان که فرمودند پوشيدن لباس سياه در مصيبت و عزاي ائمه مخصوصا حضرت سيد الشهدا ـ عليه السلام ـ از شعائر اهل بيت ـ عليهم السلام ـ و از مصاديق تعظيم شعائر خداوند، و از مصاديق جزعي است که روايات فراوان بر استحباب آن دلالت دارند، بايد گفت ميزان ثواب پوشيدن لباس سياه به مقدار ثواب عزاداري و حزن و اندوه خواهد بود، افزون بر اين در دو روايت ذيل ضمنا به ميزان ثواب نيز اشاره شده است، امام صادق ـ عليه السلام ـ ميزان و مقدار ثواب عزاداري را اين گونه بيان فرموده است، آنجا که فرمود: مردم بدانيد حسين ـ عليه السلام ـ نزد خداوند زنده است و روزي مي خورد.... او دائما به زائرين و گريه کنندگان خود و بر پا دارندگان عزاي خود نظر دارد... و از جد و پدر و مادر و برادر خود مي خواهد که براي گريه کنندگان بر مصيبت او و بر پا دارندگان عزاي او استغفار کنند... .[9]
رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي فرمايند: آگاه باشيد، خداوند بر گريه کنندگان و بر پا دارندگان عزاي حسين ـ عليه السلام ـ درود مي فرستد.[10]
بنابراين بر اساس روايات فوق و تطبيق کلي بر افراد، اين نتيجه به دست مي آيد که ميزان ثواب پوشيدن لباس سياه در عزاي ائمه اطهار مخصوصا سيد الشهداء ـ عليه السلام ـ ، درود خداوند و توجه سيد الشهداء و استغفار رسول خدا و حضرت علي و فاطمه زهرا و امام حسن ـ عليهم السلام ـ است.
البته بايد توجه کرد که ميزان ثواب سياه پوشيدن يا برگزاري مراسم و مانند اينها را ما نمي توانيم تعيين کنيم.
آري به هر ميزاني که عبادات انسان خالصانه تر باشد، قطعاً ثواب بيشتري دارد و انما الاعمال بالنيات.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ عزاداري حقيقي، محمد شجاعي.
2ـ ارشاد العباد الي استحباب لبس السواد، ميرزا جعفر طباطبائي.
3ـ حقيقه المأتم، العاملي.
[1]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، بيروت، داراحياء التراث العربي، 1403ق، ج78، ص330.
[2]. آدام متز، تمدن اسلام در قرن چهارم هجري، ترجمه علي رضا ذکاوتي قراگزلو، ج2، ص127.
[3]. ابن ابي الحديد، عبدالحميد، شرح نهج البلاغه، تحقيق محمد ابوالفضل ابراهيم، داراحياء الکتب العربي، 1962م، ج16، ص22.
[4]. رجبي، حسين، پاسخ به شبهات عزاداري، ص104.
[5]. همان، ص103.
[6]. حر عاملي، محمد بن حسن، وسائل الشيعه، قم، موسسه آل البيت لاحياء التراث ، 1414ق، ج3، ص238.
[7]. تهراني، ابوالفضل، شفاء الصدور، طبع بمبئي، 1309ش، ص324.
[8]. العاملي، الانتصار، بيروت، دارالسيرة، 1422ق، ، ج9، ص246 به نقل از رساله پوشيدن لباس سياه، آيت الله تبريزي.
[9]. نمازي، علي، مستدرک. سفينة البحار، قم، موسسه النشر الاسلامي التابعة لجماعة المدرسين ، 1419ق، ج7، ص212.
[10]. همان، ج7، ص211.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 7 امرداد 01
- بازدید
- ۵۶
ميزان و مقدار ثواب سياه پوشي فضاي جامعه ـ در ايام محرم در عزاي حضرت سيد الشهداء ـ عليه السلام ـ چقدر است؟
- نشان کردن
پرسش
ميزان و مقدار ثواب سياه پوشي فضاي جامعه ـ در ايام محرم در عزاي حضرت سيد الشهداء ـ عليه السلام ـ چقدر است؟
پاسخ
شايد بي تناسب نباشد ابتدا به عنوان پيش درآمد و زمينه ساز پاسخ، نظري گذرا بر پيشينه سياه پوشي و رائج بودن آن در مراسم عزاداري، در ميان اقوام کهن و ملل پيش از اسلام و آغازين نگاه اسلام نسبت به آن و سپس تأييد آن توسط پيشوايان اسلام در مراسم مزبور داشته باشيم.
نگاه آغازين اسلام به رنگ سياه يک نگاهي منفي است و هرگز آن را در حالات عادي در زمينه هاي روز مره زندگي به عنوان يک رنگ برتر بر نمي گزيند، رنگ برگزيده و انتخاب اول اسلام رنگ سفيد است، زيرا امام باقر ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: هيچ لباس بهتر از لباس سفيد نيست.[1]
اما سياه پوشي در مراسم عزاداري سنت منطقي بشر در طول تاريخ بوده است، شواهد تاريخي و ادبي نشان مي دهد که رنگ سياه از ديرباز در ميان بسياري از ملل و اقوام نشان عزا و اندوه بوده است، اين امر به ايران يا دوران اسلام اختصاص ندارد و اعراب پيش از اسلام، ايرانيان و يونانيان باستان در عزا جامه سياه يا کبود مي پوشيدند.[2]
در مکتب اهل بيت ـ عليهم السلام ـ نيز رنگ سياه فقط در مصائب و سوگواري ها مورد استفاده قرار گرفته است. ابن ابي الحديد در شرح نهج البلاغه مي گويد: امام حسن ـ عليه السلام ـ در سوگ امير مومنان علي ـ عليه السلام ـ جامه سياه پوشيده و با همين جامه براي مردم خطبه خواند.[3]
برخي نوشته اند که دختر ام سلمه و زنان انصار در عزاي حمزه و شهيدان احد لباس سياه پوشيدند و اسماء بنت عميس نيز در عزاي جعفر طيار سياه پوشيد.[4]
ابو نعيم اصفهاني روايت مي کند زماني که خبر شهادت امام حسين ـ عليه السلام ـ به ام سلمه رسيد، در مسجد پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ خيمه سياه بر پا کرد و خود جامه سياه پوشيد.[5]
از عمر فرزند امام سجاد ـ عليه السلام ـ نقل شده است که وقتي امام حسين ـ عليه السلام ـ به شهادت رسيد، زن هاي بني هاشم لباس سياه و خشن پوشيدند و از گرما و سرما شکوه نمي کردند. و علي بن الحسين ـ عليه السلام ـ براي آنان طعام درست مي کرد.[6]
بنابراين تداوم سياه پوشي در مصائب اهل بيت ـ عليهم السلام ـ تداوم سيره انساني است که ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ بر آن سنت منطقي و رسم طبيعي مهر تأييد گذاشته اند که در عزاي عزيزان شان خود لباس سياه پوشيده و زنان بني هاشم نيز لباس سياه پوشيدند، و پوشيدن لباس سياه توسط امام دليل استحباب و بر فرض تنزل دليل بر مشروعيت و جواز آن در هنگام عزاداري است، زيرا در انديشه شيعه گفتار و رفتار و امضاء ائمه ـ عليهم السلام ـ حجت و دليل بر مشروعيت آن کاري است که آن را توصيه کرده و يا انجام داده و يا امضاء کرده اند.
با توجه به اين روايات است که شيخ ابوالفضل تهراني مي گويد: جامه سياه پوشيدن و سياه پوش کردن خانه ها به منظور قيام به وظيفه عزاداري و تعظيم شعار و احياي امر ائمه دين ـ عليهم السلام ـ ، در پرتو عموماتي که دلالت بر اظهار حزن و اقامه عزا و ماتم بر سيد الشهداء ـ عليه السلام ـ دارند، مستحب است، زيرا امروز پوشيدن لباس سياه در عزاي حسيني مانند شهادت سوم (اشهد ان عليا ولي الله) در اذان از شعارهاي شيعه است.[7]
آيت الله ميرزا جواد تبريزي مي فرمايد: در ميان شيعه اماميه هيچ ترديد و خلاف و اشکالي در اين نيست که سينه زدن و سياه پوشيدن در عزاي سيد الشهداء و ائمه اطهار به منظور حزن، از شعائر اهل بيت ـ عليهم السلام ـ و از مصاديق آشکار آيه: ذلک و من يعظم شعائر الله فانها من تقوي القلوب است، چنانکه آنها از مصاديق جزعي است که روايات فراوان بر رجحان و استحباب نفس آن دلالت دارند.[8]
با توجه به سخنان بزرگان که فرمودند پوشيدن لباس سياه در مصيبت و عزاي ائمه مخصوصا حضرت سيد الشهدا ـ عليه السلام ـ از شعائر اهل بيت ـ عليهم السلام ـ و از مصاديق تعظيم شعائر خداوند، و از مصاديق جزعي است که روايات فراوان بر استحباب آن دلالت دارند، بايد گفت ميزان ثواب پوشيدن لباس سياه به مقدار ثواب عزاداري و حزن و اندوه خواهد بود، افزون بر اين در دو روايت ذيل ضمنا به ميزان ثواب نيز اشاره شده است، امام صادق ـ عليه السلام ـ ميزان و مقدار ثواب عزاداري را اين گونه بيان فرموده است، آنجا که فرمود: مردم بدانيد حسين ـ عليه السلام ـ نزد خداوند زنده است و روزي مي خورد.... او دائما به زائرين و گريه کنندگان خود و بر پا دارندگان عزاي خود نظر دارد... و از جد و پدر و مادر و برادر خود مي خواهد که براي گريه کنندگان بر مصيبت او و بر پا دارندگان عزاي او استغفار کنند... .[9]
رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي فرمايند: آگاه باشيد، خداوند بر گريه کنندگان و بر پا دارندگان عزاي حسين ـ عليه السلام ـ درود مي فرستد.[10]
بنابراين بر اساس روايات فوق و تطبيق کلي بر افراد، اين نتيجه به دست مي آيد که ميزان ثواب پوشيدن لباس سياه در عزاي ائمه اطهار مخصوصا سيد الشهداء ـ عليه السلام ـ ، درود خداوند و توجه سيد الشهداء و استغفار رسول خدا و حضرت علي و فاطمه زهرا و امام حسن ـ عليهم السلام ـ است.
البته بايد توجه کرد که ميزان ثواب سياه پوشيدن يا برگزاري مراسم و مانند اينها را ما نمي توانيم تعيين کنيم.
آري به هر ميزاني که عبادات انسان خالصانه تر باشد، قطعاً ثواب بيشتري دارد و انما الاعمال بالنيات.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ عزاداري حقيقي، محمد شجاعي.
2ـ ارشاد العباد الي استحباب لبس السواد، ميرزا جعفر طباطبائي.
3ـ حقيقه المأتم، العاملي.
[1]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، بيروت، داراحياء التراث العربي، 1403ق، ج78، ص330.
[2]. آدام متز، تمدن اسلام در قرن چهارم هجري، ترجمه علي رضا ذکاوتي قراگزلو، ج2، ص127.
[3]. ابن ابي الحديد، عبدالحميد، شرح نهج البلاغه، تحقيق محمد ابوالفضل ابراهيم، داراحياء الکتب العربي، 1962م، ج16، ص22.
[4]. رجبي، حسين، پاسخ به شبهات عزاداري، ص104.
[5]. همان، ص103.
[6]. حر عاملي، محمد بن حسن، وسائل الشيعه، قم، موسسه آل البيت لاحياء التراث ، 1414ق، ج3، ص238.
[7]. تهراني، ابوالفضل، شفاء الصدور، طبع بمبئي، 1309ش، ص324.
[8]. العاملي، الانتصار، بيروت، دارالسيرة، 1422ق، ، ج9، ص246 به نقل از رساله پوشيدن لباس سياه، آيت الله تبريزي.
[9]. نمازي، علي، مستدرک. سفينة البحار، قم، موسسه النشر الاسلامي التابعة لجماعة المدرسين ، 1419ق، ج7، ص212.
[10]. همان، ج7، ص211.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 7 امرداد 01
- بازدید
- ۵۶
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.