فلسفه لخت شدن در مراسم عزاي امام حسين ـ عليه السلام ـ چيست؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

فلسفه لخت شدن در مراسم عزاي امام حسين ـ عليه السلام ـ چيست؟ آيا ما که معتقديم که امام زمان ـ عليه السلام ـ و حضرت زهرا ـ سلام الله عليها ـ در حال نظاره عزاداري ائمه هستند، اين کار بي ادبي به ساحت مقدسشان نيست؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

داستان گريه و عزاداري براي اهل بيت به خصوص سرور و سالار شهيدان حضرت ابا عبدالله الحسين ـ عليه السلام ـ حتي در زمان تولد و حيات آن حضرت از سوي پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و ائمه ـ عليهم السلام ـ داستان دامنه داري است و در زمينه عزاداري دو موضوع مطرح است:

يکي اصل اهميت عزاداري و سفارش و تأکيد ائمه ـ عليهم السلام ـ برزنده نگه داشتن و يادآوري مصائب اهل بيت و ديگري کيفيت و چگونگي اجراء اين امر مهم در جوامع مختلف شيعي.

اما اصل عزاداري براي امام حسين ـ عليه السلام ـ و اهل بيت ـ عليهم السلام ـ داراي پشتوانه محمکي از روايات معتبر و سيره ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ مي باشد که اصلا قابل خدشه نمي باشد و اين سنت در درجه اول توسط خود خاندان عصمت و طهارت ترويج شده و سپس توسط شيعيان تداوم پيدا کرده است و آنچه از روايات و سيره ائمه معصومين ـ عليهم السلام ـ استفاده مي شود اين است که خود برپا نمودن عزاداري براي اهل بيت عصمت و طهارت ـ عليهم السلام ـ مورد تأکيد و سفارش امامان معصوم بوده و نفس محزون و گريان بودن در مصيبت آنان موضوعيت داشته و بر اين مطلب روايات فراواني دلالت مي کند که به برخي از روايات و عملکرد ائمه ـ عليهم السلام ـ در اين زمينه اشاره مي شود:

1. امام چهارم که در صحنه عاشورا خود شاهد مصائب جانسوز و دردناک امام حسين ـ عليه السلام ـ و ياران فداکار آن حضرت بوده است، پس از آن واقعه سوزناک تا زماني که در قيد حيات بود يعني مدت بيست يا 34 سال، طبق برخي روايات براي پدر و عزيزان خويش گريه و سوگواري مي کرد به گونه اي که بيشتر اوقات از غذا خوردن و آب نوشيدن باز مي ماند.[1]

اين عزادار بودن و اشک ريختن امام سجاد ـ عليه السلام ـ بر مصائب پدر، در سخت ترين شرائط، علاوه بر جنبه عاطفي يکي از راههاي مهم مبارزه و افشا گري عليه ظلم يزيديان به شمار مي آمد.

2. امام صادق ـ عليه السلام ـ به ابو هارون مکفوف دستور مي دهد مرثيه بسرايد او مي گويد امام صادق ـ عليه السلام ـ به من فرمود همان طوري که پيش خود شعر و مرثيه مي خواني برايم بخوان يعني با رقت و لطافت، من نيز مرثيه در عزاي امام حسين ـ عليه السلام ـ خواندم و امام ـ عليه السلام ـ گريه کرد و سپس فرمود بيشتر برايم بخوان، من قصيده ديگري خواندم و امام ـ عليه السلام ـ گريست و در همين حال گريه و شيون اهل منزل حضرت از پشت پرده بلند شد، امام ـ عليه السلام ـ فرمود: «ابا هارون کسي که در مرثيه حضرت ابا عبدالله الحسين ـ عليه السلام ـ شعري بخواند و ده نفر را بگرياند و بگريد بهشت بر ايشان واجب مي گردد.[2]

3. امام رضا ـ عليه السلام ـ در ايام مصيبت امام حسين ـ عليه السلام ـ دعبل خزاعي شاعر اهل بيت ـ عليهم السلام ـ را در حضور مي پذيرد و به او به عنوان ياري دهنده اهل بيت ـ عليهم السلام ـ خوش آمد مي گويد و مي فرمايد دست از اين ياري برندارد و از او مي خواهد که در روزهاي غم و اندوه اهل بيت در مورد مصائب امام حسين ـ عليه السلام ـ مرثيه بسرايد و مي فرمايد: «هر کس بر مصيبت جدم ديگران را بگرياند خدا او را با ما محشور مي نمايد».[3]

بنابراين موضوع اول يعني عزاداري نمودن براي اهل بيت و گرياندن و گريه نمودن در سوگ آنان هم از افضل قربات و موجب اجر و ثواب است هم فلسفه هاي سازنده و تربيتي و سياسي دارد.

اما موضوع دوم يعني چگونگي و کيفيت و شکل عزاداري به حسب عرف و عادت و مراسم و فرهنگ جوامع شيعي مختلف است و اشکال مختلف و متعدد آن از قبيل سينه زني، زنجير زني، بيرون آمدن دسته هاي عزاداران به صورت راهنمايي و... تا حدود زيادي با شيوه هاي قومي و ملي عجين شده و در روايات و منابع ديني بر شکل و فرم خاصي تأکيد نشده و هيچ يکي از اين اشکال مختلف ملاک ديني نداشته و صرفا روي علاقه شيعيان به امام حسين ـ عليه السلام ـ انجام مي گيرد و لذا عزاداري از نظر شکل و کيفيت آن چه بسا ممکن است به صورت تقليد از موارد مشابه از کشورها و آئين هاي ديگر انجام شود روي اين جهت مخلوط شدن اين اشکال مختلف با عزاداري تا زماني که مشتمل بر خلاف شرع نباشد و مفسده نداشته باشد، محذور و مشکلي ندارد. ولي در عين حال هر اندازه نحوه عزاداري به گونه اي باشد که تناسب با هدف و فلسفه اصل عزاداري داشته باشد و از اموري که موجب وهن و بي حرمتي مسلمانان شود پرهیز شود، بهتر و به حقيقت نزديک تر خواهد بود.

بنابراين عزاداران نبايد اين عامل مهم تقويت دين و مذهب را آلوده به کارهاي غير عقلائي و نادرست و خلاف شرع کنند و در اين ميان يکي از اموري که چه بسا از احترام اصل عزاداري بکاهد و در برخي موارد مشکل شرعي داشته باشد مسأله لخت شدن در مجلس عزاداري براي سينه زني و امثال آن است که همان طوريکه اشاره شد تابع عرف و عادت و از کارهايي است که خود مردم ابداع کرده است و قطعا عزاداري با اين شکل خاص داراي خاصيت و ارزش ويژه اي نمي باشد. هر چند تا زماني که مفسده اي جانبي نداشته باشد صرف لخت شدن براي عزاداري منع شرعي ندارد که در اين قسمت به فتاواي مراجع تقليد که کارشناسان مسائل ديني و تشخيص دهنده مصالح و مفاسد هستند بايد مراجعه کرد که در اينجا فقط به نظر و فتواي برخي از مراجع اشاره مي شود؛ در جواب اين سئوال که لخت شدن در مراسم عزاداري چه حکمي دارد بعضي از فقها چنين اظهار نظر فرموده اند:

1. احتياط واجب آن است که مردان از اين کار در حضور زنان خودداري کنند ولي مشاهده اين صحنه ها از تلويزيون در صورتي که مفسده خاصي نداشته باشد اشکالي ندارد.[4]

2. بنا بر احتياط واجب بايد بدن خود را از نامحرم بپوشانند.[5]

3. لخت شدن در مراسم عزاداري اگر باعث مفسده اي نباشد اشکال ندارد و بر زنان واجب است از نگاه کردن به بدن نامحرم اجتناب کنند.[6]

امّا بخش ديگري از سئوال و اينکه اين عزاداري در محضر اولياء الهي است و چنين عزاداري بي ادبي نسبت به معصومين ـ عليهم السلام ـ به حساب ميايد يا نه، در پاسخ بايد گفت دليلي براينکه چنين عزاداري بي ادبي نسبت به ساحت مقدس معصومين ـ عليهم السلام ـ است نداريم ثانيا اين نظاره و ديدن از باب عنايت و توجه به مجلس عزاداران بوده و از سنخ نظاره و ديدن عادي و ظاهري نمي باشد و هر يکي از اين دو نوع ديدن و نظاره کردن، حکم خاص خودش را دارد. بنابراين اين عمل عزاداران را نمي توان بي ادبي نسبت به اهل بيت ـ عليهم السلام ـ حساب کرد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ فلسفه شهادت و عزاداري امام حسين ـ عليه السلام ـ سيد شرف الدين، عبدالحسين، ترجمه علي صحت، انتشارات مرتضوي.

2ـ جامع الاحکام، صافي گلپايگاني، ج2، ص131 به بعد.

 


[1]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، بيروت، موسسه الوفاء، چاپ دوم، 1413ق، ج46، ص108.

[2]. ابن قولويه قمي، شيخ جعفر، کامل الزيارات، باب 33، ح1، موسسه النشر الفقاهه، چاپ اول، 1417ق، ص208.

[3]. مجلسي، محمد باقر، ج45، ص257.

[4]. مکارم شيرازي، ناصر، استفتائات، انتشارات مدرسه الامام علي (ع)، چاپ اول، 1379ش، ج2. ص248.

[5]. بهجت، محمد تقي، توضيح المسائل، مسأله 1937، انتشارات روح، چاپ چهارم، 1413ق، ص385.

[6]. فاضل لنکراني، محمد، جامع المسائل، مسأله،2163، مهر، چاپ ششم، 1379، ج1، ص619 و نيز: امام خميني موسوي، روح الله، استفتائات، دفتر انتشارات اسلامي، چاپ اول، 1382ش، ج3، ص580.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
7 امرداد 01
بازدید
۱۳۸
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.