زمان وقوع شفاعت کي است؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

زمان وقوع شفاعت کي است؟آيا اول بر پایی قيامت است و بعد شفاعت شافعین، مانند پیامبر صلی الله علیه و آله و اهل بیت علیهم السلام، یا بر عکس است؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

در پاسخ به سؤال مورد نظر لازم است به دو نکته اشاره شود:

 الف. انسان از هنگام قبض روح، مراحل گوناگوني همچون سکرات مرگ، عالم برزخ، گذرگاه هاي روز قيامت و حساب رسي اعمال را در پيش دارد. شفاعت اولياء الهي براي انسان گناهکار، داراي مراحل و مراتبي است. چنانچه از امام علي بن موسي الرضا عليهما السلام نقل شده که فرمود: «من زراني علي بُعد داري و شط مزاري اتيته يوم القيامة في ثلاثة مواطن حتّي اخلصه من اهوالها: اذا نظايرت الکتب يميناً و شمالاً، و عند الصراط، و عند الميزان.»[1] هر کس مرا در غربت (دوري از خانه و تنهايي قبرم) زيارت نمايد، روز قيامت در سه جا به ديدارش مي آيم تا او را از احوال و گرفتاري آن سه جا نجات دهم: هنگامي که نامه هاي اعمال به راست و چپ مردم داده مي شود، و هنگام عبور از صراط، و هنگام حساب رسي.

به هر حال اين شفاعت، بر اساس رابطة معنوي ميان شخص با اولياء الهي است. هر اندازه اين رابطه بيشتر و قوي تر باشد، تأثير آن نيز بيشتر خواهد بود. بر اساس گسترة شمول شفاعت در حق گنهکاران متفاوت است.[2] ممکن است هنگام مرگ، باعث نجات از سختي سکرات مرگ باشد و يا کساني در برزخ مورد شفاعت قرار گيرد.[3] برخي نيز بعد از طي مراحل گوناگون پس از مرگ و چشيدن سختي ها و وحشت برزخ و موقف هاي قيامت مورد مغفرت در اثر شفاعت اولياء الهي قرار گيرند و از دوزخي شدن نجات يابند. هم چنين برخي ديگر پس از دخول در جهنم و چشيدن عذاب، در اثر شفاعت، قابليت مغفرت و بخشش الهي را پيدا کنند و آنگاه با شفاعت از آتش دوزخ نجات يابند.[4] از امام صادق عليه السلام نقل شده که فرمود: «اي شيعيان به اتکاي شفاعت ما گناه نکنيد. به خدا سوگند شفاعت ما به مرتکب زنا نمي رسد مگر پس از آنکه عذاب دردناک الهي و هول و ترس جهنم را بچشد.»[5] و از امام باقر عليه السلام نقل شده که فرمود: «گروهي از مردم در آتش مي سوزند و خوب که گداخته شدند، شفاعت به سراغشان مي آيد».[6] در حقيقت گنهکاراني که ايمان به خدا و پيوند معنوي با اولياء الهي را حفظ کرده اند، در برزخ، يا گذرگاه هاي قيامت و يا در دوزخ، تا حدي به مجازات اعمال خود مي رسند و همين کيفرها، مقدّمه بر پالايش از عوارض گناه آنان شده و قابليت مغفرت و بخشش الهي از طريق شفاعت را پيدا مي کنند.

ب. آنچه از مجموع روايات برداشت مي شود اين است که اگر انسان ايمان به خدا و قيامت داشته باشد و اهل عناد و لجاج در دين و کفر و نفاق نباشد، اميد زيادي به اينکه مورد شفاعت اولياء الهي قرار گيرد هست. چنانچه در تفسير فرات کوفي از امام صادق عليه السلام نقل شده که فرمود: جابر به امام باقر عليه السلام عرض کرد: يابن رسول الله حديثي از مادرت فاطمه سلام الله عليها برايم نقل کن که من به شيعيان نقل کنم و آنان خوشحال گردند. امام باقر عليه السلام در يک حديث طولاني از پدرش و از رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود: ... از طرف خداوند به اهل محشر خطاب مي شود که سرهاي تان را پائين و چشم هاي تان را فرو بنديد که اکنون فاطمه سلام الله عليها وارد بهشت مي گردد، در اين هنگام جبرئيل ناقه اي از ناقه هاي بهشتي که با زيورهاي بهشتي آراسته گرديده است را مي آورد و فاطمة زهرا عليها السلام بر آن سوار مي گردد در حالي که دو صد هزار فرشته او را مشايعت مي کنند، تا اينکه بر در بهشت مي رسد و در اين هنگام صديقة طاهره سلام الله عليها يک نگاهي (شايد به پشت سرش) مي کند، از طرف خداوند به آن حضرت خطاب مي رسد که اي دختر حبيب من، نگاهت بهر چيست؟ در حالي که من دستور ورود به بهشت را به تو داده ام؟ حضرت صديقه عرض مي کند: بار الاها دوست دارم که منزلت و مقامم در اين روز معلوم شود. از ناحية خداي متعال به آن حضرت خطاب مي شود که: اي دختر حبيب من برگرد و نظر کن (ببين) هر کس (در ميان اهل محشر) که در قلب اش دوستي تو يا دوستي و محبت يکي از فرزندانت مي باشد، بگير و او را با خودت بياور. امام باقر فرمود: به خدا قسم اي جابر او (فاطمه زهرا عليها السلام) در اين روز شيعيان و دوست دارانش را دانه چين کند (از ميان اهل محشر) همانگونه که پرنده دانه هاي خوب را از ميان دانه هاي بد مي چيند. وقتي فاطمه زهرا سلام الله عليها همراه شيعيانش بر در بهشت مي رسند، خداوند متعال در دل هاي شان القا مي کند که يک نگاهي و التفاتي (شايد به پشت سرشان و به اهل محشر) بياندازند، وقتي نگاه مي کند، خداوند متعال مي فرمايد: اي دوستان من، دليل التفات شان چيست در حالي که شفاعت فاطمه دختر حبيب ام را دربارة شما پذيرفتم؟ (همه) مي گويند: اي پروردگار ما، ما دوست داريم که قدر و منزلت ما (شيعيان) امروز (براي اهل محشر) آگاه گردد، از طرف خداوند متعال خطاب مي شود که: اي دوستان من برگرديد و ببينيد هر کس که شما را به خاطر فاطمه دوست داشته و يا به خاطر محبت فاطمه (در دنيا) اطعام کرده و يا برهنه اي را به خاطر دوستي فاطمه پوشانيده و لباس داده و يا شربتي به خاطر دوستي فاطمه نوشانده و يا غيبتي را از کسي به خاطر محبت فاطمه ردّ کرده... بگيريد از دستشان و با خودتان داخل بهشت گردانيد. امام باقر علیه السلام فرمود: به خدا قسم در ميان مردم (اهل محشر) باقي نمي ماند مگر شاکّ يا کافر يا منافق».[7] البته اين روايت و امثال آن دلالت بر مقام شفاعت کبراي حضرت صديقة طاهره که عصمت کبراي الهي است دارد و فقط بيانگر شفاعت و وقوع آن هنگام حساب و رسيدگي در روز قيامت مي باشد و در مقام تحديد و حصر آن در زمان خاص نيست. همانگونه که پيش از اين اشاره گرديد شفاعت در مقاطع مختلف از حيث زماني و مکاني و نظر به احوال اشخاص ممکن است، صورت بگيرد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ تفسير نور، ج1.

2ـ تفسير الميزان، (ترجمه تفسير الميزان)، ج1 و 2 و 20.

3ـ داستان عارفان، کاظم مقدم.

 


[1]. شیخ مفید، المقنعه،  ص 479.

[2]. تجسم عمل و شفاعت، ص 115.

[3]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 27، ص 158.

[4]. مسلم نیشابوری، صحيح مسلم، ج 1، ص 117.

[5]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافي، ج 5، ص 476، شیخ صدوق، من لايحضره الفقيه، ج 4، ص31.

[6]. ری شهری، محمد، ميزان الحکمه، ج 1، ص 475.

[7]. العقائد الاسلاميه، مرکز المصطفي، ج 4، ص 214؛ تفسير فرات کوفي، ص 114.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
7 امرداد 01
بازدید
۵۷
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.