با توجه به اهميت عيد و حادثه غدير خم در اثبات امامت امیر المومنین علیه السلام، چرا در نهج البلاغه نامي از اين عيد برده نشده است؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

با توجه به اهميت عيد و حادثه غدير خم در اثبات امامت امیر المومنین علیه السلام، چرا در نهج البلاغه نامي از اين عيد برده نشده است؟ آيا اين مطلب در ديگر سخنان حضرت علي ـ عليه السلام ـ آمده است؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

پیش از هر چیز لازم است، توجه شود که نهج البلاغه نام کتابي است که يکي از مفاخر خاندان پاک نبوي و از دانشمندان علم حديث و أدب و قهرماني از قهرمانان عرصه دين و دانش و مذهب، به اسم محمد بن حسين مشهور به سيد رضي (359 ـ 406)، آن را از خطبه­ها، نامه­ها و سخنان حکمت آميز امام علي ـ عليه السلام ـ جمع آوري و تأليف کرده است.

ايشان در مقدمه نهج البلاغه تصريح مي­کند که انگیزه تدوین کتاب، پاسخ به درخواست برخي از دوستانش است که از او خواسته بودند کتابی حاوی سخنان برگزيده امير مؤمنان ـ عليه السلام ـ را در جميع فنون و بخش هاي مختلف دانش، آداب و...، تدوین کند که در عین حال از فصاحت و بلاغت در حد اعلا بهره­مند باشند.

مرحوم سيد رضي مي­نویسد: من اين خواسته را اجابت کردم و کار را شروع نمودم ...منظورم اين بود که علاوه بر فضايل بي­شمار ديگر، بزرگي قدر و شخصيت امير مؤمنان علي ـ عليه السلام ـ از نظر شگفتي­های بلاغت و نمونه­های ارزنده فصاحت را روشن سازم؛ لذا تصميم گرفتم از ميان خطبه­ها، نامه­ها و سخنان حکمت آميز حضرت، در ابتدا خطبه­های«زيبا» و سپس نامه­های«جالب» و بعد از آن کلمات حکمت آميز  را برگزينم.

سپس اقرار می­کند: هرگز ادعا نمي­کنم که من به همه جوانب سخنان امام علي ـ عليه السلام ـ احاطه پيدا کرده­ام به طوري که هيچ کدام از سخنان او از دستم نرفته باشد؛ بلکه بعيد نمي­دانم که آن چه نيافتم  بيش از آن باشد که يافتم  و آن چه در اختيارم قرار گرفته کمتر است از آن باشد که به دستم نيامده است.[1]

بنابراین، روشن است که سيد رضي(ره) در صدد گزينش خطبه­ها و نامه­ها و مواعظ حضرت علي ـ عليه السلام ـ بوده و هر يک را که از نظر فصاحت و بلاغت پر جاذبه ديده جمع آوري کرده و به همين دليل اسم اين مجموعه گرانبها را «نهج البلاغه» گذاشته و در اختيار مسلمانان و بلکه بشريت قرار داده است.

روي اين جهت يک احتمال اين است که سخنان حضرت اميرمؤمنان در رابطه با عيد غدير و استناد حضرت به خطبه رسول الله ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ که روز غدير سال دهم هجري ايراد فرموده است، از نظر فصاحت و بلاغت براي مرحوم سيد رضي که مولف نهج البلاغه است در ردیف سخنان حضرت که در نهج البلاغه جمع­آوری کرده است، نبوده است.

ولي با توجه به آنچه که سيد در مقدمه نهج البلاغه بيان کرده است، احتمال دیگر اين است که ايشان به خطبه حضرت امير مؤمنان علي ـ عليه السلام ـ که آن را در روز جمعه -که مقارن با عيد غدير بوده، ايراد کرده - دست نيافته است، نه اين­که خطبه مولاي متقيان و يا ساير استنادهاي حضرت علي ـ عليه السلام ـ به خطبه رسول الله ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در روز غدير، از نظر سيد رضي معيار فصاحت و بلاغت را نداشته است. هر چند نمي­توان ادعا کرد که همه سخنان و خطبه هاي امام علي ـ عليه السلام ـ از حيث فصاحت و بلاغت در يک سطح است و تفاوتي از اين نظر ندارد.

همان طوري که اشاره شد حضرت علي ـ عليه السلام ـ براي اثبات حقانيت و خلافت بلافصل خويش به طور مکرر به حديث متواتر غدير استناد کرده است و جريان غدير را مطرح نموده است چه آن روزي که آن حضرت از اصحاب رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ خواست و فرمود: هر کس در غدير بوده در مورد جريان غدير شهادت دهد.[2] و چه آن روزي که از اعضاي شورا سوال کرد و فرمود: فهل فيکم احد يقول له رسول الله ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ : من کنت مولاه فهذا علي مولاه... غيري؟، آیا در میان شما غیر از من کسی هست که رسول خدا در مورد فرموده باشد: هرکس را من مولای اویم علی مولای اوست و همه گفتند نه».[3] و چه آن روزي که با ابوبکر احتجاج کرد و فرمود: «تو را به خداوند سوگند مي­دهم که بگوئي آيا مطابق حديث و کلام رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در روز غدير من مولاي تو و هر مسلماني هستم يا تو؟ ابوبکر گفت بلکه تو»[4] و چه آن روزي که در ايام خلافتش که عيد غدير و جمعه در يک روز افتاده بود و حضرت در آن روز خطبه­ای خواند و در بخشي از آن فرمود: «اي جماعت مؤمنان! خداي عزوجل در اين روز براي شما دو عيد فراهم کرد ... بدانيد که اعتقاد به توحيد پذيرفته نيست، مگر با اعتراف به نبوت محمد ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و هيچ اعتقادي و عملي قبول نيست، مگر با قبول ولايت آن کسي که خداوند او را سرپرست قرار داده است و آيين طاعت خدا در مورد کسي به نتيجه نخواهد رسيد مگر اين که چنگ زنيد به حبل الله و آناني که اهل بيت خدايند؛ يعني کساني که در روز دوح (غدير) درباره آنان خدا آيه فرستاد و اراده خويش را در حق بندگان خاص خود اظهار داشت و به پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: تا ابلاغ کند و گمراهان و منافقان را به حساب نياورد و خود ضمانت کرد که او را از (شر) ايشان نگاه دارد».

تا جاي که مي­فرماید: اين گونه خدا دين خويش را کامل کرد و چشم پيامبر و مؤمنان و تابعان او را روشن ساخت و اين همان (واقعه غدير) بود که برخي از شما خود شاهد آن بوديد و به برخي ديگر از شما خبر آن رسيد ... .

امروز روز عهد و پيمان، روز کامل شدن دين، روز نص (تصريح) بر شخص است؛ يعني آنان که ويژه رهبري هستند»[5]

نتيجه اين که مطرح نمودن جريان غدير به طور مکرر در کلمات معصومين و از جمله امير مؤمنان ـ عليه السلام ـ آمده است و نيامدن آن در نهج البلاغه که سيد رضي(ره) آن را جمع آوري کرده است، به آن جهت است که نهج البلاغه مشتمل بر بخش خاصي از سخنان امام علي ـ عليه السلام ـ مي باشد نه همه آن.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ علامه اميني، عبدالحسين، الغدير، ج1، ص181 تا 211.

2ـ انصاري، عذرا، پيام غدير، (غدير در روايات).

 


[1]. مقدمه نهج البلاغه، ترجمه دشتي، محمد، انتشارات مشرقين، چاپ چهارم، 1379ش، ص27.

[2]. طبرسي، احمد بن علي، الاحتجاج علي اهل اللجاج، بي تا، مرتضي، ج1، ص74.

[3]. نقدي. شيخ جعفر، الانوار العلوية و الاسرار المرتضويه، نجف، حيدرية، طبع دوم، 1381ش، ص326.

[4]. طبرسي، احمد بن علي، الاحتجاج علي اهل اللجاج، ج1، ص117؛ مرتضي، بي تا و شيخ صدوق، الخصال، ج2، ص550.

[5]. خراساني، علم الهدي، نهج الخطابه، کتابخانه، صدر، بي تا، ج2، ص262؛ مسند الامام الرضا (ع)، ج2، ص23.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
2 امرداد 01
بازدید
۱۲۴
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.