كسي چند وقت طولاني حرم آقا امام رضا ـ عليه السلام ـ نمي رفت، بعد از او سؤال شد چرا نمي روي؟ گفت: توفيق ندارم! آيا درست مي گويد و به همين راحتي میتوان کوتاهی خود را توجيه کرد؟ یا اینکه انسان باید بخواهد و تلاشش را بکند و بازهم اگر توفیق نیافت چنین حرفی بزند؟ آیا چنین سخن گفتن در مورد خدا و ائمه برای انسان مومن درست است؟
كسي چند وقت طولاني حرم آقا امام رضا ـ عليه السلام ـ نمي رفت، بعد از او سؤال شد چرا نمي روي؟ گفت: توفيق ندارم! آيا درست مي گويد و به همين راحتي میتوان کوتاهی خود را توجيه کرد؟
پرسش
پاسخ
توفيق در لغت به معناي مطابقت و همساني ميان دو چيز براي انجام کارهاي خير و نيک است.[1]
لذا صاحب مجمع البحرين عبارت «توفيق من الله» را به آماده شدن اسباب براي کار خير معني مي کند.[2] مرحوم طبرسي، دادن توفيق را منحصر به خدا دانسته، مي فرمايد: از آنجا که توفيق به معناي درست کردن و جمع کردن همه وسايل و اسباب شي اي است که آن شيء در پيدايش، نياز به آنها دارد و از سويي انجام چنين کاري از قدرت افراد خارج است، پس دادن توفيق و اعطا آن منحصر به خداست.[3]
مقابل «توفيق»، «خذلان» است و «خذلان الله العبد» يعني اين که خداوند او را (ياري نکرد) و از بدي نگاه نداشت.[4]
از امام صادق ـ عليه السلام ـ در اين باره آمده است که: «وقتي بنده خدا آن چه را که خداوند به وي امر کرده است اطاعت کند عملش موافق امر خداي عزوجل است و بدين جهت آن عبد را موفق مي نامند؛ هرگاه بنده خدا بخواهد داخل پاره اي از گناهان شود و خداوند تعالي بين او و آن گناه حايل گردد و بنده آن گناه را مرتکب نشود، ترک گناهش به توفيق خداي تعالي صورت گرفته است و هر زمان که خداوند او را به حال خود بگذارد و بين او و معصيت حايل نشود و عبد مرتکب گناه گردد، در آن صورت خدا او را ياري نکرده است و موفق ننموده است».[5]
پس مي توان توفيق الهي را به معناي هدايت و عدم توفيق و خذلان الهي را به معناي ضلالت دانست.
گاهي اوقات از کساني که از انجام کارهاي خير و ثواب غافلند مي شنويم که مي گويند «توفيق ندارم» اما به نظر مي رسد که گفتن اين سخن حتي به نيت توجيه هم سزاوار نيست چرا که بي توفيقي و خذلان همان طور که گذشت به معناي عدم ياري خداوند براي انجام کارهاي خير و نيک است که نتيجه آن افتادن انسان در ضلالت و گمراهي است.[6] در حالي که آرزوي هر انسان مؤمني آن است که خداوند او را لحظه اي به حال خود واگذار نکند.[7]
هر چند گاهي انسان مؤمن نيت کار خير و ثواب دارد اما از انجام آن باز مي ماند با اين حال از ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ وارد است که اگر کسي نيت کار خير داشت خداوند به اندازه حسن نيتش به او توفيق مي دهد.[8] و اگر از انجام آن عمل باز ماند خداوند ثواب آن کار را به او مي دهد.[9]
بنابراين اعطاء توفيق به دست خداوند است و اگر کسي طالب ياري خداوند و هدايت الهي باشد بايد آن را از خداوند بخواهد و انسان مؤمن هرگز از کنار بي توفيقي خود بي تفاوت نمي گذرد و اگر روزي دانست که توفيق انجام کارهاي خير را ندارد بايد با توبه و انجام کارهايي که رحمت خدا را جلب مي کند، اين سعادت را به دست آورد تا از ظالمين و ستمگران نباشد.[10]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ تفسير الصراط المستقيم، سيد حسين بروجردي، موسسه انصاريان، قم، 1416ق، ج4، ص105.
2ـ تفسير خسروي، علي رضا ميرزا خسرواني، انتشارات اسلاميه، تهران، 1380ش، ج1، ص68.
3ـ مخزن العرفان در تفسير قرآن، سيده نصرت امين بانوي اصفهاني، نهضت زنان مسلمان، چاپ تهران، 1361ش، ج1، ص216.
[1]. راغب اصفهانی، مفردات الفاظ قرآن، ترجمه و تحقيق سيد غلامرضا خسروي حسيني، تهران، انتشارات مرتضوي، 1375ش، ج4، ص471.
[2]. طريحي، فخرالدين، مجمع البحرين، تهران، کتابفروشي مرتضوي، چاپ سوم، 1375ش، ج5، ص247.
[3]. ر.ک، طبرسي، مجمع البيان، تهران، انتشارات ناصر خسرو، 1372ش، ج1، ص101 و 102.
[4]. فراهيدي، خليل بن احمد، العين، قم، انتشارات هجرت، 1410ق، ج4، ص244.
[5]. شيخ صدوق، معاني الاخبار، موسسه نشر اسلامي، ص20 ـ 21.
[6]. مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دارالکتب الاسلاميه، چاپ اول، 1374ش، ج1، ص152.
[7]. کلینی، محمد بن يعقوب ، کافي، تهران، دارالکتب الاسلاميه، چاپ چهارم، ج2، ص581.
[8]. محمدي ري شهري، محمد، ميزان الحکمه، قم، دارالحديث، چاپ اول، ج4، ص3416 ـ 3417.
[9]. همان، ج4، ص3416.
[10]. ابراهيم / 27.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 7 امرداد 01
- بازدید
- ۱۰۷
كسي چند وقت طولاني حرم آقا امام رضا ـ عليه السلام ـ نمي رفت، بعد از او سؤال شد چرا نمي روي؟ گفت: توفيق ندارم! آيا درست مي گويد و به همين راحتي میتوان کوتاهی خود را توجيه کرد؟
- نشان کردن
پرسش
كسي چند وقت طولاني حرم آقا امام رضا ـ عليه السلام ـ نمي رفت، بعد از او سؤال شد چرا نمي روي؟ گفت: توفيق ندارم! آيا درست مي گويد و به همين راحتي میتوان کوتاهی خود را توجيه کرد؟ یا اینکه انسان باید بخواهد و تلاشش را بکند و بازهم اگر توفیق نیافت چنین حرفی بزند؟ آیا چنین سخن گفتن در مورد خدا و ائمه برای انسان مومن درست است؟
پاسخ
توفيق در لغت به معناي مطابقت و همساني ميان دو چيز براي انجام کارهاي خير و نيک است.[1]
لذا صاحب مجمع البحرين عبارت «توفيق من الله» را به آماده شدن اسباب براي کار خير معني مي کند.[2] مرحوم طبرسي، دادن توفيق را منحصر به خدا دانسته، مي فرمايد: از آنجا که توفيق به معناي درست کردن و جمع کردن همه وسايل و اسباب شي اي است که آن شيء در پيدايش، نياز به آنها دارد و از سويي انجام چنين کاري از قدرت افراد خارج است، پس دادن توفيق و اعطا آن منحصر به خداست.[3]
مقابل «توفيق»، «خذلان» است و «خذلان الله العبد» يعني اين که خداوند او را (ياري نکرد) و از بدي نگاه نداشت.[4]
از امام صادق ـ عليه السلام ـ در اين باره آمده است که: «وقتي بنده خدا آن چه را که خداوند به وي امر کرده است اطاعت کند عملش موافق امر خداي عزوجل است و بدين جهت آن عبد را موفق مي نامند؛ هرگاه بنده خدا بخواهد داخل پاره اي از گناهان شود و خداوند تعالي بين او و آن گناه حايل گردد و بنده آن گناه را مرتکب نشود، ترک گناهش به توفيق خداي تعالي صورت گرفته است و هر زمان که خداوند او را به حال خود بگذارد و بين او و معصيت حايل نشود و عبد مرتکب گناه گردد، در آن صورت خدا او را ياري نکرده است و موفق ننموده است».[5]
پس مي توان توفيق الهي را به معناي هدايت و عدم توفيق و خذلان الهي را به معناي ضلالت دانست.
گاهي اوقات از کساني که از انجام کارهاي خير و ثواب غافلند مي شنويم که مي گويند «توفيق ندارم» اما به نظر مي رسد که گفتن اين سخن حتي به نيت توجيه هم سزاوار نيست چرا که بي توفيقي و خذلان همان طور که گذشت به معناي عدم ياري خداوند براي انجام کارهاي خير و نيک است که نتيجه آن افتادن انسان در ضلالت و گمراهي است.[6] در حالي که آرزوي هر انسان مؤمني آن است که خداوند او را لحظه اي به حال خود واگذار نکند.[7]
هر چند گاهي انسان مؤمن نيت کار خير و ثواب دارد اما از انجام آن باز مي ماند با اين حال از ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ وارد است که اگر کسي نيت کار خير داشت خداوند به اندازه حسن نيتش به او توفيق مي دهد.[8] و اگر از انجام آن عمل باز ماند خداوند ثواب آن کار را به او مي دهد.[9]
بنابراين اعطاء توفيق به دست خداوند است و اگر کسي طالب ياري خداوند و هدايت الهي باشد بايد آن را از خداوند بخواهد و انسان مؤمن هرگز از کنار بي توفيقي خود بي تفاوت نمي گذرد و اگر روزي دانست که توفيق انجام کارهاي خير را ندارد بايد با توبه و انجام کارهايي که رحمت خدا را جلب مي کند، اين سعادت را به دست آورد تا از ظالمين و ستمگران نباشد.[10]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ تفسير الصراط المستقيم، سيد حسين بروجردي، موسسه انصاريان، قم، 1416ق، ج4، ص105.
2ـ تفسير خسروي، علي رضا ميرزا خسرواني، انتشارات اسلاميه، تهران، 1380ش، ج1، ص68.
3ـ مخزن العرفان در تفسير قرآن، سيده نصرت امين بانوي اصفهاني، نهضت زنان مسلمان، چاپ تهران، 1361ش، ج1، ص216.
[1]. راغب اصفهانی، مفردات الفاظ قرآن، ترجمه و تحقيق سيد غلامرضا خسروي حسيني، تهران، انتشارات مرتضوي، 1375ش، ج4، ص471.
[2]. طريحي، فخرالدين، مجمع البحرين، تهران، کتابفروشي مرتضوي، چاپ سوم، 1375ش، ج5، ص247.
[3]. ر.ک، طبرسي، مجمع البيان، تهران، انتشارات ناصر خسرو، 1372ش، ج1، ص101 و 102.
[4]. فراهيدي، خليل بن احمد، العين، قم، انتشارات هجرت، 1410ق، ج4، ص244.
[5]. شيخ صدوق، معاني الاخبار، موسسه نشر اسلامي، ص20 ـ 21.
[6]. مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دارالکتب الاسلاميه، چاپ اول، 1374ش، ج1، ص152.
[7]. کلینی، محمد بن يعقوب ، کافي، تهران، دارالکتب الاسلاميه، چاپ چهارم، ج2، ص581.
[8]. محمدي ري شهري، محمد، ميزان الحکمه، قم، دارالحديث، چاپ اول، ج4، ص3416 ـ 3417.
[9]. همان، ج4، ص3416.
[10]. ابراهيم / 27.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 7 امرداد 01
- بازدید
- ۱۰۷
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.