در روایتی آمده است:«اجساد مطهر ائمه ـ علیهم السلام ـ بیش از سه روز در قبر باقی نمی ماند»، آیا این مطلب صحیح است؟ و در این صورت آیا موضوع زیارت خدشه دار نمی شود؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

در روایتی آمده است:«اجساد مطهر ائمه ـ علیهم السلام ـ بیش از سه روز در قبر باقی نمی ماند»، آیا این مطلب صحیح است؟ و در این صورت آیا موضوع زیارت خدشه دار نمی شود؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

در پاسخ به سوال مورد نظر لازم است به چند نکته مهم که از برخی روایات استفاده می شود، اشاره شود:

الف: در بحث معاد و این که همه مردم بعد از مرگ و ارتحال از دنیا دارای زندگی و حیات بعد از مرگ می باشند، هیچ گونه اختلافی بین ادیان توحیدی و آسمانی نیست، و در خصوص مسلمانان علاوه بر اعتقاد به حیات پس از مرگ که از آن به حیات برزخی تعبیر می کنند، اعتقاد به نوعی حیات و زندگی خاصی برای انبیا و اولیا الهی از اوصیاء و امامان معصوم ـ علیهم السلام ـ، وجود دارد که دایره اش از بعضی جهات وسیع تر از زندگی دنيايي می باشد و با سایر اموات متفاوت است و روایاتی را شیعه و سنی در این باب نقل نموده اند که به دو دسته از این روایات اشاره می شود:

1ـ دسته اول از روایات دلالت می کند که انبیا و اولیا معصوم الهی حتی پس از وفات و رحلت از دنیا اجسادشان دچار پوسیدگی و از هم گسیختگی نشده و دارای نوعی حیات اند و هرگز رابطه ارواح شان با اجساد مطهره آنان قطع نمی شود: از رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ نقل شده که فرمود: «الانبیاء صلوات الله علیهم أحیاء فی قبورهم یصلّون»[1] پیامبران الهی که دورد خدا بر آنان باد در قبرهای شان زنده اند و نماز می خوانند. و نیز از آن حضرت نقل شده که فرمود: «انّ الله حرّم علی الارض ان تأکل اجساد الانبیاء»[2] و «ان الانبیاء احیاء فی قبورهم»[3] خداوند بر زمین حرام گردانیده که اجساد پیامبران را بخورد. و (لذا) پیامبران در قبرهای شان زنده اند. و نیز از رسول خدا نقل شده که آن حضرت فرمود: «مررّت بموسی لیلة اسری بی عند الکئیب الاحمر و هو قائم یصلّی فی قبره»[4]شب معراج هنگامی که از کثیب احمر (جایي که موسی ـ علیه السلام ـ در آن جا دفن شده است) می گذشتم موسی ـ علیه السلام ـ را در حالی که در قبرش نماز می خواند دیدم.

و نیز در کتاب شریف اصول کافی در باب نهی از سرک کشیدن بر قبر مطهر پیامر اسلام ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ، از امام صادق ـ علیه السلام ـ نقل شده که فرمود: «من برای احدی از شما دوست ندارم که بالای آن «دیوار مسجد که مشرف به قبر شریف است» بر آید و او را تأمین نمی کنم که چیزی بیند که کور شود يا بيند که پیغمبر ایستاده نماز می خواند،[5] دقت و تأمل در این روایات نشان می دهد که پیامبران و نیز اولیا و امامان معصوم، بعد از مرگ هم دارای نوعی حیات و رابطه با این عالم هستند اگر چه حقیقت آن برای ما آن چنان که باید معلوم نیست.

2ـ دسته دوم روایاتی است که دلالت دارند بر این که اجساد انبیا و امامان معصوم ـ علیهم السلام ـ بعد از مرگ از قبرهایشان به آسمان انتقال یافته و در آن جا در پیشگاه پروردگارشان متنعم می گردند: در روایتی آمده است که: «ان الانبیاء ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ خاصّة و الائمة ـ علیهم السلام ـ من بعدهم ینقلون باجسادهم و ارواحهم من الارض الی السماء فیتنعّمون فی اجسادهم التي کانوا فیها، عند مقامهم فی الدنیا»[6] پیامبران و امامان بعد از آنان، اجساد و ارواح (مطهرّشان) از زمین به سوی آسمان منتقل شده، سپس در همان اجسادی که در دنیا داشتند، متنعّم می گردند. و نیز در حدیثی دیگر آمده است که: «انبیا و ائمه بعد از آنان اجساد و ارواح شان از زمین به آسمان منتقل گردیده و در اجسادی که در دنیا، با آن زندگی می کردند متنعّم می گردند و این ویژگی مخصوص حجج الهی می باشد نه دیگر مردم»[7] و در برخی از روایات از رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ نقل شده که فرمود: «أنا اکرم علی ربّي ان یترکنی فی قبری بعد ثلاث»[8] من بر پروردگارم گرامی تر از آن هستم که مرا بعد از سه روز در قبرم رها نماید. و به همین مضمون روایاتی درباره ائمه اطهار ـ علیهم السلام ـ از امامان معصوم نقل شده است.در برخی از روایات از رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ نقل شده که فرمود: «الانبیاء لا یترکون فی قبورهم بعد اربعین لیلة، لکنّهم یصلّون بین یدی الله تعالی حتی ینفخ فی الصور»[9] که در این روایت بعد از چهل شب آمده و شاید به جهت اختلاف مراتب بین انبیا باشد. البته ناگفته نماند که این دسته دوم از روایات مورد نقد و تحلیل برخی از علما قرار گرفت: «و جناب شیخ محمود بن فتح الله حسینی رساله ای به نام (رساله ابدان الانبیاء ـ علیهم السلام ـ فی قبورهم) تألیف کرده که در این رساله که به نظر خودش اثبات کرده که انبیا و ائمه ـ علیهم السلام ـ در قبورشان هستند و روایاتی را که دلالت دارد بر صعود اجساد آن بزرگواران پاسخ داده است»[10] و برخی از علما بزرگ هم چون شیخ مفید ـ قدّس سرّه ـ بر اساس این دسته دوم از روایات نظر داده اند که در نکته دوم به آن اشاره خواهیم کرد.

ب: نکته دقیق و مهم این است که میان هر دو دسته از روایات از جهت دلالت امکان جمع وجود دارد به این معنی که روایات دسته دوم که دلالت بر صعود اجساد انبیا و امامان ـ علیهم السلام ـ دارد، اشراف و حضور گاه­گاهی آن بزرگواران را به گونه اي که کیفیت و حقیقت آن بر ما پوشیده است، در زمین و در مضاجع مطهرشان، نفی نمی کنند، به ویژه این که بعد از ارتحال از این نشئه سعه وجودی بیشتر پیدا می کنند. بنابر این با توجه به دو دسته از روایات، هیچ گونه خدشه و ایرادی در مورد زیارت و توسل به قبور آن بزرگواران به وجود نمی آید زیرا بر اساس دسته اول از روایات که واضح است و بر اساس دلالت دسته دوم از روایات با توجه به سعه وجودی و ارتباط غیبی که ارواح مطهرشان دارند و در اثر اشراف که بر عالم مادی و ارتباطی که با قبورشان دارند، به هر حال از حضور زوّار قبور شریف شان اطلاع می یابند. چنان چه در روایات متعددی وارد شده است. از پیامبر گرامی اسلام روایت شده که فرمود: «هر کس نزد قبر من، بر من صلوات فرستد، من می شنوم، و هر کس از دور بر من صلوات فرستد به من می رسد، و... به درستی که خداوند بر قبر من فرشته اي را مأمور کرده به او شنوائی همه مخلوقات را عطا کرده است، پس کسی تا روز قیامت بر من صلوات نمی فرستد مگر این که آن فرشته صلوات او را به نام خودش و نام پدرش به من می رساند.»[11] و در اذن دخول مشاهد مشرفه نیز عباراتی مطابق مضمون این روایت دیده می شود که از معصومین ـ علیهم السلام ـ روایت شده است. و لذا بر همین اساس عالم ثقه و جلیل القدر جناب شیخ مفید ـ قدس سره ـ فرموده است: «...امّا احوال انبیاء و ائمه ـ علیهم السلام ـ بعد از وفات: پس آن ها منتقل می شوند از زیر خاک، پس ساکن می گردند ارواح و اجسادشان در بهشت الهی، پس در آن جا زنده اند و تا روز قیامت متنعم اند، و پیوستن امم صالح و شیعیان شان به آن ها بشارت داده می شود، و رسول خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ و ائمه از عترت او ـ علیهم السلام ـ به طور خاص، بعد از وفات ، احوال پیروان شان، بر آن ها در دنیا مخفی نمی ماند، به آگاهی اي که خدای متعال از احوال پیروان آن ها، لحظه به لحظه به آن بزرگواران می دهد، (و لذا) می شنوند کلام (و سخن) کسی را که با آن ها نجوا می کند در مشاهد (مطهرشان) به واسطه (ارتباط) و اسرار پنهانی که بین آن ذوات مقدسه و خداوند متعال وجود دارد، و به آن ها می رسد مناجات (و خواسته های) از دور (کسانی که از راه دور متوسل به آن بزرگواران می گردند). چنان چه روایت هم بر آن وارد شده است، و این مذهب همه فقها امامیه و راویان آثار ائمه اطهار می باشد».[12]

 


[1] . کورانی، علی، العقاید الاسلامیه، مرکز المصطفی، ج4، ص 400.

[2] . همان.

[3] . شوکانی، محمد بن علی، نیل الاوطار، دار الجلیل، ج3، ص 305.

[4] .همان.

[5] . کلینی، الکافی، ج 3، ص 301.

[6] . شیخ مفید، ارشاد القلوب الی الصواب، ج2، ص 410.

[7] . مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج58، ص 45.

[8] . عسقلانی، ابن حجر، تلخیص الحبیر، دار الفکر، ج5، ص 198.

[9] . الشربینی الخطیب، محمد، مغنی المحتاج، دار احياء التراث العربي، ج1، ص 347.

[10] . تهرانی، آقا بزرگ، الذریعه، ج15، ص 238.

[11] . سیوطی، جلال الدین، شرح سنن نسایی، ج4، ص 111.

[12] . مجلسی، بحار الانوار، ج27، ص 301، به نقل از کتاب مقالات، شیخ مفید ـ رحمه الله علیه ـ .

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
7 امرداد 01
بازدید
۱۹۰
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.