خير چيست که ما در زيارت جامعه کبيره مي خوانيم هر جا صحبت از خير است شما اول و آخر و اصل و فرع و منتها و مأواي آن هستيد؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

خير چيست که ما در زيارت جامعه کبيره مي خوانيم هر جا صحبت از خير است شما اول و آخر و اصل و فرع و منتها و مأواي آن هستيد؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

ترجمه: اگر نامي و يادي از خير بشود، شما اصل و فرع و معدن و مکان و آخر آن هستيد.[1]

خير که مقابل شرّ است، به چيزي اطلاق مي شود که بر اثر رجحان و فضيلتي که در بين افراد متعدد دارد، انتخاب و اختيار مي شود و طبعا داراي مراتب نيز خواهد بود. اين که در أدعيه آمده است:

«اللهم... و أعطني من الخير أفضل ممّا أرجو؛ خدايا! عطا کن به من از خير، بهترين چيزي که اميد آن را دارم»،[2] ناظر به همين مراتب است.[3]

براي توضيح بيشتر بهتر است که بگوييم: خير به طور کلّي فعل يا قولي است که تمام انسان هاي عاقل مايل به آن باشند، مانند علم و عدل و حلم و سخاوت و ضدّ آن شرّ است مانند جهل و ظلم و غضب و بخل.[4]

بدين ترتيب واژه «خير» معناي عامي دارد و مصاديق فراواني مي توان براي آن ذکر کرد که در آيات و روايات به بعضي از آن­ها اشاره شده است. براي نمونه به چند مورد اشاره مي شود:

1. علم و عمل و حلم و عبادت: قال علي ـ عليه السلام ـ : «ليس الخير أن يکثر مالک و ولدک و لکنّ الخير أن يکثر علمک و عملک و أن يعظم حلمک و أن تباهي الناس بعبادة ربّک؛خير اين نيست که مال و فرزند تو زياد شود، بلکه خير اين است که علم و عملت افزون گردد و حلمت زياد شود و بتواني با عبادت پروردگارت بر مردم مباهات کني»[5].

2. تواضع: قال الصادق ـ عليه السلام ـ : «رأس الخير التواضع؛ منشأ هر خيري تواضع است».[6]

3. شکر بر نعمت و صبر بر مصيبت: قال المجتبي ـ عليه السلام ـ : «الخير الذي لاشرّفيه الشکر مع النّعمة و الصّبر علي النّازلة؛ خيري که هيچ آميزه شرّ ندارد دو چيز است: شکر گذاري هنگام نعمت و صبر و استقامت هنگام مصيبت».[7]

و موارد زيادي از جمله: ايمان و اعمال صالح، امامت و هدايت، شفاعت در دنيا و آخرت، زهد و تقوا، شجاعت و عبادت و عبوديّت... .

صفات خير از خير مطلق (خدا) گرفته شده، پس ذات اقدس ربوبي منشأ و مجمع خيرات است و هر چه از خيرات در بشر هست از آنجا است. و ترديدي نيست که اولياء الله (ائمه عصمت و طهارت ـ عليهم السلام ـ ) مظاهر أسماء و صفات پروردگارند يعني صفات ربوبي در ذوات مقدّسه أولياء بر اساس لياقت و شايستگي آنان جمع گرديده و در حدود ظرفيت إمکاني به آنان إعطا شده است، سپس به وسيله آنان بر ساير مخلوقات در حدود لياقت آنان سرايت کرده است. پس آنچه از خيرات در جامعه بشر موجود است از طريق أنبياء و أوصيا است و اين است معناي اصالت آنان در خيرات.[8]

آن بزرگواران، اصل خير هستند، چون وجود کامل­تر، منبع وجودات پایین­تر است، چنان که در حديثي آمده است که جابر بن عبدالله انصاري مي گويد: به رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ گفتم: اوّل چيزي که خدا آفريد چه بود؟

فرمود: اي جابر نور پيغمبر تو بود که آن را آفريد و از آن هر خيري را خلق کرد.[9]

هم چنين معصومين اوّل خير هستند، زيرا تکوين و پيدايش عالم به توسط اين بزرگواران ـ عليهم السلام ـ است، يعني از آنجايي که آنها براي ايصال فيوضات خداي تعالي به عالم إمکان سمت وساطت دارند، پس اول هستند.[10]

امّا کلام در مورد اين که آن بزرگواران فرع خير هستند.

بعد از به وجود آمدن هر خير تکويني، در مرحله کلّي به علّت مبقيه نياز است که آن را ابقاء کند و به سببي نياز است که مجملات را تکوينا و تشريعا، تفصيل داده و به مفصّلات تبديل کند که آن علّت مبقيه و سبب تفصيل دهنده، معصومين هستند.[11]

امّا معناي اين که امامان معصوم ـ عليهم السلام ـ معدن خير هستند، يعني رجوع تمام خيرات بالاخره به شما است، و خير به طور لا ينقطع از شما مي رويد.

و چون رجوع تمام خيرات بالأخره به شما است و هر شيء  به اصلش باز مي گردد، پس شما منتهي خير هستيد، يعني خيرات را بايد از خاندان شما گرفت و آخر آن هم به شما ختم مي شود. به اين معني که کسي نمي تواند در انجام خيرات بر شما سبقت بگيرد و يا در مقام بالاتري قرار بگيرد و به همين دليل فرمود: شما مأواه و منتهاي خير هستيد.[12]

نتيجه بحث اين مي شود که ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ در تمام خيرات سر آمد ديگران هستند و ريشه هر خير و نيکي را و اساس هر خصلت نيک و پسنديده را بايد در نزد آنها جست.

امام باقر ـ عليه السلام ـ در مقام معرفي منشأ علم به ابو مريم انصاري فرمود: به سلمة بن کميل و حکم بن عتيبه که دو تن از بزرگان و فقهاي اهل سنت هستند بگو: شرق و غرب دنيا را بگرديد، در همه عالم، علم صحيحي نمي يابيد جز آنچه از خاندان ما خارج مي شود:

«شرّقا و غرّبا لن تجدا علما صحيحا إلاّ شيئا يخرج من عند نا أهل البيت».[13]

در پيغام حضرت باقر العلوم ـ عليه السلام ـ به آن دو عالم طغيانگر، علم به عنوان نمونه ذکر شده است و گرنه هر خصلت صحيح و صفت نيکي ريشه در بيت رفيع آنها دارد و عالم بشري، مديون خصال نيک و صفات کمال آن پيشوايان نور است و اساسا نورانيت و حقيقت امامت چيزي جز صفات نيک و خصال پسنديده انساني نيست.

بنابراين اگر کسي به خصلت پسنديده اي متّصف بود و به واسطه اين اتّصاف در زمره أبرار قرار گرفت، از کوثر جوشان امامت سيراب شده است، چون أئمه اطهار ـ عليهم السلام ـ ريشه، اصل و نسب أبرار هستند.[14]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ تفسير قرآن ناطق، محمدي ري شهري، انتشارات مشعر.

2ـ شموس الطالعه في شرح زيارت جامعه، سيد حسين همداني درودآبادي.

 


[1]. قمي، شيخ عباس ، مفاتيج الجنان، زيارت جامعه کبيره.

[2]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، ج83، ص343.

[3]. جوادی آملی، عبد الله، ادب فناي مقربان، قم، انتشارات اسرا، ج1، ص232.

[4]. تقوي، سيد محمد تقي، شرح زيارت جامعه کبيره، انتشارات نشر صادق(ع)، ص475.

[5]. نهج البلاغه، حکمت 94؛ مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، ج66، ص409.

[6]. مجلسی،  همان، ج72، ص123؛ جوادی آملی، همان، ج1، ص242.

[7]. مجلسی، ، همان، ج75، ص106؛ جوادی آملی، همان، ج1، ص242.

[8]. شرح زيارت جامعه کبيره، همان، ص475.

[9]. نظامي، علي، سيماي ائمه اطهار(ع) در شرح زيارت جامعه کبيره، انتشارات فرايض، ج3 ، ص285.

[10]. همان، ج3 ، ص284.

[11]. همان، ج3، ص285.

[12]. شرح زيارت جامعه کبيره، همان، ص476.

[13]. مجلسی،  همان، ج2، ص92.

[14]. جوادی آملی،  همان، ج1، ص236.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
7 امرداد 01
بازدید
۷۶
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.