چرا حضرت علي ـ عليه السلام ـ با اينكه در غدير به جانشيني پيا...

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چرا حضرت علي ـ عليه السلام ـ با اينكه در غدير به جانشيني پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ منصوب مي شود، بعد از يكسال از حادثه غدير و درگذشت رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ آيا نمي توانست حداقل 100 نفر را به عنوان شاهد بياورد تا حق خود را اثبات نمايد؟
پاسخ کارشناسی

پاسخ

در پاسخ اين سؤال مي توان به سه نكته اشاره كرد:
1ـ مخالفان خلافت امام علي ـ عليه السلام ـ را مي توان به سه گروه تقسيم كرد.
الف: منافقان: يعني همان كساني كه به تعبير قرآن كريم[1] هرگز حقيقت ايمان در دل آنها نفوذ و رسوخ نكرد، چون قدرت و سلطه اسلام را ديدند مسلمان شدند يعني در برابر قدرت اسلام تسليم شدند و هيچ وقت ايمان نياوردند. و اينها كساني بودند كه پدران، برادران و... خود را در جنگها از دست داده بودند[2].
ب: قدرت طلبان و جاه طلبان: كساني كه در طول دوران بعثت به پيامبر نزديك شدند تا در فرصت مناسب قدرت را قبضه نمايند.
ج: مردم عادي نا آگاه كه در اثر تبليغ سوء و منفي دو گروه اول و دوم نسبت به امام علي ـ عليه السلام ـ نظر بد بينانه اي پيدا كرده بودند. زيرا آنها چنين القاء كرده بودند كه علي در امر بيت المال سختگير و او فردي است كه اهل سازش نيست; و اگر خلافت را به دست گيرد زندگي را بر مردم سخت خواهد كرد!
بنابراين زمينه لازم كه امام از حق خود دفاع كند آماده نبود، و جو عمومي بر عليه امام تحريك شده بود و در اين فضاي مسموم امام ـ عليه السلام ـ چگونه مي توانست صد نفر را به عنوان شاهد بطلبد و آنها به نفع حضرتش شهادت دهند؟!
2ـ جو خفقان و ترور اجازه اين كار را به امام نمي داد.
براي تأييد سخن فوق كافي است نگاهي اجمالي بيندازيم به سرنوشت مخالفين بيعت با ابوبكر تعدادي از افراد بني هاشم و طلحه و زبير در خانه علي ـ عليه السلام ـ به قصد مخالفت اجتماع كرده بودند، عمر با گروهي از افراد خود به سوي خانه علي ـ عليه السلام ـ رفت، در حالي كه زبير شمشير به دست مي گفت: جز با علي بيعت نمي كنم عمر دستور داد تا شمشير او را گرفتند و بر سنگ كوبيدند و همچنين آنها را تهديد به آتش زدن خانه هايشان كرد[3]. آيا با چنين جو فشار و وحشت كسي حاضر بود تا جان خود و خاندان خود را به خطر اندازد و به نفع خلافت امام علي ـ عليه السلام ـ شهادت و گواهي دهد؟!
علاوه بر اين اكثريت مردم ناآگاه بودند و به عواقب و پيامدهاي اين كار توجه نداشتند هنگامي كه امام علي ـ عليه السلام ـ حضرت فاطمه ـ عليها السلام ـ را نزد انصار فرستاد و از آنها كمك طلبيد. آنها در پاسخ گفتند: اگر زودتر آمده بودي ما با علي بيعت مي كرديم!! و چون با ابوبكر بيعت كرده ايم، بيعت خود را نمي شكنيم!
مردمي كه سطح آگاهي آنها تا اين ميزان بود، چه انتظاري از آنها مي رفت و امام با وجود اين توده هاي نا آگاه چه مي توانست انجام دهد؟!
و همين جو خفقان بود كه «سعد بن عباده» رئيس گروه «خزرج» چون با ابوبكر بيعت نكرد، شبانه او را ترور كردند و بعد گفتند: جن ها او را كشته اند!!
چه تضميني بود اگر كساني مي آمدند و به نفع امام شهادت مي دادند; پس از آن[4] گرفتار سرنوشت سعد بن عباده نمي شدند؟!
و اين در حالي بود كه عموم مردم از مهاجر و انصار شك و ترديدي در امامت علي بن ابي طالب ـ عليه السلام ـ نداشتند! ابن ابي الحديد مي نويسد: عامة المهاجرين و الانصار لا يشكون ان عليا صاحب الامر[5] اما جو رعب و وحشت به آنها اجازه اظهار نظر نمي داد.
3ـ گذشته از جوابهاي فوق، خود امام دفاع از حق خود را ملازم با جنگ و شروع اختلافات داخلي مي دانست، و امام مصلحت اسلام را بيش از مصلحت خود مي دانست لذا سكوت تلخ را اختيار نمود. استاد مطهري درباره سكوت امام علي و انگيزه هاي آن مي نويسد:
«سكوت علي سكوت حساب شده و منطقي بود، نه صرفاً ناشي از اضطرار و بيچارگي، يعني او از ميان دو كار بنا به مصلحت يكي را انتخاب كرد كه شاق تر و فرساينده تر بود، براي او آسان بود كه قيام كند و حداكثر آن بود كه به واسطه نداشتن يار و ياور خودش و فرزندانش شهيد شوند، شهادت آرزوي علي بود[6]».
اما اگر امام در آن روزها به شهادت مي رسيد آيا مي توانست چهره نفاق بني اميه و غير آنان را برملا كند؟! بديهي است كه استقبال از شهادت در آن روزها به نفع امام و اسلام نبود و اگر امام به شهادت مي رسيد، اساساً تشيع كه در حقيقت همان اسلام علي ـ عليه السلام ـ است شكل نمي گرفت و مكتب صادقين و باقرين ـ عليهما السلام ـ به وجود نمي آمد تا «اصول اربعمأته» (كه در واقع كليات اسلام و تشيع بود) مطرح شود. بنابراين راه جنگ، دفاع و شهادت هيچ يك به مصلحت نبود، لذا امام راه دوم را انتخاب كرد. خود امام ـ عليه السلام ـ در اين باره فرموده:
«در انديشه فرو رفتم كه ميان دو راه كدام را برگزينم؟ آيا با كوته دستي قيام كنم يا بر تاريكي كور صبر كنم، تاريكيي كه بزرگسال در آن فرتوت مي شود و تازه سال پير مي گردد و مؤمن در تلاش سخت تا آخرين نفس واقع مي شود، ديدم صبر بر همين حالت طاقت فرسا، عاقلانه تر است پس صبر كردم در حالي كه خاري در چشم و استخواني در گلويم بود[7]».

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1ـ پرسشها و پاسخ هاي مذهبي، استاد جعفر سبحاني.
2ـ تاريخ سياسي اسلام، رسول جعفريان.
3ـ سيره پيشوايان، مهدي پيشوايي.
 
پي نوشت ها:
[1]- حجرات/49.
[2]- و دل پرخوني از امام «عليه السلام» داشتند زيرا بسياري از كشته ها در ميدان جنگ توسط امام انجام شده بود.
[3]- انساب الاشراف، ج 1، ص 576 و شرح نهج البلاغه ج 2، ص 56 و 57، كنزالعمال ج 5، ص 381.
[4]- همان كتاب، ص 270.
[5]- ابن ابي الحديد، ج2، ص13، به نقل از امامت و رهبري مطهري، ص250.
[6]- نگاه كنيد به سيري در نهج البلاغه، انتشارات دار التبليغ اسلامي، ص 176 و 177.مرتضي مطهري.
[7]- نهج البلاغه، خ3، ترجمه اين بخش از شهيد مطهري است. همان مدرك، ص 177 و 178.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
13 بهمن 93
بازدید
۹۲۸
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.