چرا خداوند را غيب مطلق خوانده‌اند؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چرا خداوند را غيب مطلق خوانده‌اند؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

عين ذات خداي متعال و کنه او به اوهام و افهام و علوم و عقول و ساير مدارک و قواي مخلوق درک نگردد و شناخته نشود و ذات مقدس محيط او، اجلّ و اعظم از آن است که عقول محدود مخلوق به او احاطه يابد. از اين روست که مخلوق نبايد در ذات مقدّس او تفکر نمايد و از پيش خود او را به اوصافي توصيف کند و درباره ذات اقدسش با افکار خويش تکلم نمايد.

خداوند متعال مي فرمايد: «لا تدرکه الابصار و هو يدرک الابصار[1]». هيچ چشمي او را درک نکند و او بينندگان را ادراک کند و نيز مي‌فرمايد: «ليس کمثله شيء و هو السميع البصير[2]». هيچ چيز مثل او نيست و او شنوا و بيناست. اگر خداوند متعال جسماني و مشهود باشد قهراً مرکب از اجزاء است و محتاج اجزاي خويش خواهد بود، پس هرگز ذات واجب تعالي نمي تواند جسماني باشد.

از  جمله دلايل غيب مطلق بودن خداوند است آن است كه:

1. فلاسفه مي گويند: خداوند، وجود محض است. يعني ماهيّتي ندارد که از وي انتزاع شود و گفته شود چيزي است که وجود دارد آنگونه که در ساير ماهيات ممکنه تعبير مي شود. فاعل اول و خالق همه عالم بايد وجود محض باشد زيرا اگر ماهيت داشته باشد، ديگر واجب الوجود نخواهد بود بنابراين چون ماهيت ندارد صفات جسماني را نيز ندارد يعني طول و عرض و ارتفاع ندارد و به عبارت ديگر اين جسميّتي که در ماست در او نيست. به اين دليل مي گوئيم صفات جسماني را ندارد چون هر شي اي که داراي جسم و صفات جسماني باشد مرکب و ناقص است در حالي که خداوند مرکب نيست. در نتيجه جسماني بودن خدا امري محال و ممتنع است. پس خدايي که ماهيت ندارد و وجود مطلق است و جسماني نيست از ديد و نگاه همه انسان ها و مخلوقات حتي پيامبران و ملائکه نيز خارج است.[3]

2. چون فهميديم که خداوند ماهيت ندارد و فقط وجود است مي گوئيم که وجود خداوند، وجود صرف و صرف وجود است وجودي است که شائبه هيچ گونه عدم و نقصي در او نيست اين مرتبه از شهود بنا به تصريح فلاسفه و عرفا مشهود احدي واقع نمي شود از اين رو هنگامي که از اميرمؤمنان سئوال شد: «آيا پروردگارت را ديده اي؟ فرمود: آيا چيزي را که نمي بينم بپرستم؟ شخص پرسيد: چگونه او را مي بيني؟ امام پاسخ داد: چشم ها او را به آشکارا نمي بينند، اما قلبها او را با حقيقت ايمان دريابند».[4] از اين عبارت فهميده مي شود که با چشم ظاهري نمي توان خداوند را ديد.

مرحوم آقاي آشتياني(ره) مي فرمايد: مرتبه اول از وجود، وجود محض و صرف است که همان مرتبه ذات حقيقت وجود مي باشد (که مخصوص حق تعالي است) اين مرتبه، مقام لاتعيّن و غيب ذات و کنزمخفي و غيب الغيوب است و مقامي است که هيچ اسم و رسمي ندارد، چنين حقيقتي به حسب ذات تعين ندارد».[5]

3. شناخت ذات الهي براي هيچ موجودي ممکن نيست آن است که ذات خداوند نامحدود و غير متناهي است و ديگر موجودات، همگي محدود و متناهي اند و ناگفته پيداست که موجود محدود را راهي به سوي شناخت ذات نامحدود نيست. مبناي فلسفي اين استدلال آن است که علم و شناخت همواره مستلزم نوعي احاطه عالم بر معلوم است و از آنجا که احاطه موجود محدود بر ذات نامحدود به هيچ وجه ممکن نيست، آگاهي موجود محدود بر ذات نامحدود امکان ندارد. از آن جمله حضرت حق مي فرمايد: «يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِهِ عِلْمًا[6]» او هرآنچه در پيش داريد و پشت سر گذاشته ايد را مي داند و هيچ يک از علوم (و هيچ علمي) به او احاطه پيدا نمي کند.

از اين دلايل معلوم مي شود خداوند غيب مطلق است.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ فلسفه و کلام اسلامي، محمدرضا مظفر، بوستان کتاب، قم، ص99.

2ـ هستي از نظر فلسفه و عرفان، سيد جلال الدين آشتياني، بوستان کتاب، قم، ص225.

 


[1]. انعام / 103.

[2]. شوري / 42.

[3]. ر.ک: سعيدي مهر، محمد و ايواني، امير، معارف اسلامي (1)، قم، دفتر نشر معارف، 1383ش، ص60 و 90.

[4]. معارف اسلامي، ص42.

[5]. آشتياني، سيد جلال الدين، هستي از نظر فلسفه و عرفان، دفتر تبليغات اسلامي، 1382ش، ص228.

[6]. طه / 110.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
31 تیر 01
بازدید
۹۴
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.