حلولي مذهب يعني چه؟ در کتابي نوشته بود که حلول يک شيء به معني نزول در آن جاي است. و حلول عبارتست از اتحاد دو جسم به گونه اي که اشاره به يکي اشاره به ديگري باشد مانند حلول گلاب در گل و به همين معني اصحاب و مذهب حلول معتقدند که خداوند در همه چيز حلول مي کند؟
حلولي مذهب يعني چه؟
پرسش
پاسخ
حلول در لغت به معناي نزول، و حلول يک شي در شي ديگر به معناي نزول يکي در ديگري است.[1]
امّا در اصطلاح، حلول چيزي در چيزي عبارت از نفوذ و دخول چيزي است در چيز ديگر و از نظر فلسفه حلول الشيء في الشيء ان يکون وجود الحال في نفسه عين المحل؛ حلول چيزي در چيز ديگر يعني اين که وجود حلول کننده عين وجود حلول شونده شود.
براي حلول تعريفات متعددي ارائه شده است از آن جمله:
الف: حلول عبارت از اختصاص چيزي است به چيز ديگر به نحوي که اشاره به هر يک عين اشاره به ديگري باشد.
ب: حلول شيء در شي ديگر مانند حلول اعراض در اجسام که حلول حقيقي است و مانند حلول علوم در مجردات.
ج: حلول عبارت است از سريان و نفوذ چيزي در چيز ديگر.
د: حلول عبارت از تعلق شيء است به شيء ديگر به نحوي که يکي صفت و ديگري موصوف باشد مانند بياض که متعلق و حالّ در جسم است.[2]
ميان حلول و اتحاد از نظر علمي فرق بوده و حلول غير از اتحاد است.[3] زيرا در مورد حلول چيزي در چيز ديگر هيچ کدام از حلول کننده و شونده (محل) شخصيت خود را از دست نداده و دوئيت آنها کاملا محفوظ است ولي در اتحاد دو يا چند چيز، ترکيب موجود است و در ترکيب، تمام اجزاء مرکب شخصيت خود را از دست داده و دوئيت را رها کرده و در حقيقت يکي مي شوند.
مانند ترکيب آب از اکسيژن و هيدروژن و فرق ميان حلول و اتحاد از نظر علمي مانند فرق مخلوط و مرکب است در شيمي. در شيمي دو يا چند جسم را گاهي با يکديگر مخلوط مي کنند و گاهي ترکيب مي نمايند. در مخلوط دو يا چند جسم هر يک از اجزاء مخلوط خواص شخصي خود را حفظ مي نمايند ولي در ترکيب خاصيت شخصي خود را از دست مي دهند مثلا در مخلوط گوگرد با براده آهن اگر شعله اي آتش به آن نزديک کنيم گوگرد آن چون خاصيت خود را حفظ نموده فورا مي سوزد و اگر آهنربا به آن نزديک کنيم براده آهن به همان دليل جذب آهنربا مي شود.
ولي اگر همين براده آهن و گوگرد را در لوله آزمايشگاه ريخته و حرارت داده و با هم ترکيب نمائيم جسم سياه رنگي به دست مي آيد که نه مي سوزد و نه جذب مي شود زيرا در ترکيب هر يک از گوگرد وآهن خواص شخصي خود را از دست داده اند.
با اين بيان حلول و اتحاد دو معناي مباين با يکديگرند و جمع ميان هر دو معقول نيست. بنابراين برخي از فرقه ها نسبت به خداوند حلولي اند و برخي قائل به اتحادند.
از ميان فرق گوناگون، مسيحيان و برخي يهوديان هم قائل به حلول و هم قائل به اتحاد مي باشند خداوند در قرآن کريم مي فرمايند هر آينه به تحقيق کافر شدند آنان که گفتند خدا همان مسيح پسر مريم است.[4]
از جمله شعار آئين مسيحيت آن است که عيسي فرزند مريم را ربّ و آفريدگار خوانده و او را شايسته عبادت مي پندارند. به گمان ايشان (و البته بر حسب عقيده شان) ذات يگانه، جوهري است که داراي سه اقنوم (سه صفت) بوده که همه عين موصوفند و سه ظهور دارد و سه اقنوم عبارت است از اقنوم وجود ـ اقنوم علم ـ اقنوم روح و حيات که عبارتند از پدر، پسر و روح القدس مانند انسان حيّ عالم که در خارج يکي است ولي پس از تحليل 1. انسان 2. حيّ 3. علم است.[5]
در ميان مسلمانان نيز جمعي از طوايف صوفيان قائل به حلول خداوند در انسان ها مي باشند.
هم چنين برخي از شيعيان افراطي قائلند به اين که خداوند در امير المؤمنين حلول کرده به اين معنا که علي را نيز خدا مي خوانند. اين جماعت قائلند به اين که چون خدا غيب الغيوب بوده و نمي توان او را ديد و توجه به او کرد هر مخلوقي که مظهر اتمّ او باشد در عبادت بايد به او توجه نمود مانند مجوس که آتش را مظهر اتمّ خدا مي دانند. غلات شيعه نيز امير المومنين را چون مظهر اتمّ خداوند مي دانند در عبادات به او توجه نموده و او را در خاطر مي آورند.[6]
خلاصه اين که: جماعت قائل به حلول و اتحاد بسيار بوده و هر يک داراي عقايد خاص خود مي باشند.
حلول و اتحاد در مورد خدا معقول نيست زيرا اولا حلول يا اتحاد در مورد جسم و جسمانيات واقع مي شود و خداوند جسم نيست تا با عيسي ـ عليه السلام ـ يا غير او جمع شود. زيرا اگر جسم باشد احتياج به مکان دارد از اين رو اتحاد و حلول چون ملازم با جسم بودن، و جسم بودن خداوند ملازم با احتياج است از نظر عقل قابل پذيرش نيست ثانيا: خداي متعال واجب الوجود بالذات است يعني وجود و هستي او از خود اوست و کسي در هستي او مؤثر نبوده و نيست و به عبارت ديگر وجود همه موجودات وابسته به اوست ولي وجود او وابسته به کسي يا چيزي نيست بنابراين نمي توان گفت خداوند که در هستي خود مستقل و نامحدود است در بشري چون عيسي که هيچ گونه استقلالي در هستي ندارد و از هر جهت محدود است حلول کند يا متحد شود زيرا موجودي که محدود و وابسته به غير است در حقيقت چيزي نيست تا با وجود نامحدود الهي متحد شود و يا محل او قرار گيرد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ فرهنگ معارف اسلامي، سيد جعفر سجادي، ج2،ص 761 و 762.
2ـ انديشه اسلامي 1، جعفر سبحاني، محمد محمد رضايي، دفتر نشر معارف، 1387ش، صفات خدا.
[1]. طريحي، فخر الدين، مجمع البحرين، کتابفروشي مرتضوي، 1375ش، ج5، ص352.
[2]. فرهنگ معارف اسلامي، سجادي، سيد جعفر، دانشگاه تهران،1373ش، ج2، ص761.
[3]. ر.ک: ترجمه اعجاز البيان، خواجوي، محمد، انتشارات مولي، 1417ق، ص71.
[4]. مائده / 17.
[5]. حسيني همداني، سيد محمد حسين، انوار درخشان، کتابفروشي، لطفي، 1404ق،ج7،ص 518.
[6]. طيب، سيد عبدالحسين، اطيب البيان، انتشارات اسلام، 1378ش،ج1، ص456.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 30 تیر 01
- بازدید
- ۷۷
حلولي مذهب يعني چه؟
- نشان کردن
پرسش
حلولي مذهب يعني چه؟ در کتابي نوشته بود که حلول يک شيء به معني نزول در آن جاي است. و حلول عبارتست از اتحاد دو جسم به گونه اي که اشاره به يکي اشاره به ديگري باشد مانند حلول گلاب در گل و به همين معني اصحاب و مذهب حلول معتقدند که خداوند در همه چيز حلول مي کند؟
پاسخ
حلول در لغت به معناي نزول، و حلول يک شي در شي ديگر به معناي نزول يکي در ديگري است.[1]
امّا در اصطلاح، حلول چيزي در چيزي عبارت از نفوذ و دخول چيزي است در چيز ديگر و از نظر فلسفه حلول الشيء في الشيء ان يکون وجود الحال في نفسه عين المحل؛ حلول چيزي در چيز ديگر يعني اين که وجود حلول کننده عين وجود حلول شونده شود.
براي حلول تعريفات متعددي ارائه شده است از آن جمله:
الف: حلول عبارت از اختصاص چيزي است به چيز ديگر به نحوي که اشاره به هر يک عين اشاره به ديگري باشد.
ب: حلول شيء در شي ديگر مانند حلول اعراض در اجسام که حلول حقيقي است و مانند حلول علوم در مجردات.
ج: حلول عبارت است از سريان و نفوذ چيزي در چيز ديگر.
د: حلول عبارت از تعلق شيء است به شيء ديگر به نحوي که يکي صفت و ديگري موصوف باشد مانند بياض که متعلق و حالّ در جسم است.[2]
ميان حلول و اتحاد از نظر علمي فرق بوده و حلول غير از اتحاد است.[3] زيرا در مورد حلول چيزي در چيز ديگر هيچ کدام از حلول کننده و شونده (محل) شخصيت خود را از دست نداده و دوئيت آنها کاملا محفوظ است ولي در اتحاد دو يا چند چيز، ترکيب موجود است و در ترکيب، تمام اجزاء مرکب شخصيت خود را از دست داده و دوئيت را رها کرده و در حقيقت يکي مي شوند.
مانند ترکيب آب از اکسيژن و هيدروژن و فرق ميان حلول و اتحاد از نظر علمي مانند فرق مخلوط و مرکب است در شيمي. در شيمي دو يا چند جسم را گاهي با يکديگر مخلوط مي کنند و گاهي ترکيب مي نمايند. در مخلوط دو يا چند جسم هر يک از اجزاء مخلوط خواص شخصي خود را حفظ مي نمايند ولي در ترکيب خاصيت شخصي خود را از دست مي دهند مثلا در مخلوط گوگرد با براده آهن اگر شعله اي آتش به آن نزديک کنيم گوگرد آن چون خاصيت خود را حفظ نموده فورا مي سوزد و اگر آهنربا به آن نزديک کنيم براده آهن به همان دليل جذب آهنربا مي شود.
ولي اگر همين براده آهن و گوگرد را در لوله آزمايشگاه ريخته و حرارت داده و با هم ترکيب نمائيم جسم سياه رنگي به دست مي آيد که نه مي سوزد و نه جذب مي شود زيرا در ترکيب هر يک از گوگرد وآهن خواص شخصي خود را از دست داده اند.
با اين بيان حلول و اتحاد دو معناي مباين با يکديگرند و جمع ميان هر دو معقول نيست. بنابراين برخي از فرقه ها نسبت به خداوند حلولي اند و برخي قائل به اتحادند.
از ميان فرق گوناگون، مسيحيان و برخي يهوديان هم قائل به حلول و هم قائل به اتحاد مي باشند خداوند در قرآن کريم مي فرمايند هر آينه به تحقيق کافر شدند آنان که گفتند خدا همان مسيح پسر مريم است.[4]
از جمله شعار آئين مسيحيت آن است که عيسي فرزند مريم را ربّ و آفريدگار خوانده و او را شايسته عبادت مي پندارند. به گمان ايشان (و البته بر حسب عقيده شان) ذات يگانه، جوهري است که داراي سه اقنوم (سه صفت) بوده که همه عين موصوفند و سه ظهور دارد و سه اقنوم عبارت است از اقنوم وجود ـ اقنوم علم ـ اقنوم روح و حيات که عبارتند از پدر، پسر و روح القدس مانند انسان حيّ عالم که در خارج يکي است ولي پس از تحليل 1. انسان 2. حيّ 3. علم است.[5]
در ميان مسلمانان نيز جمعي از طوايف صوفيان قائل به حلول خداوند در انسان ها مي باشند.
هم چنين برخي از شيعيان افراطي قائلند به اين که خداوند در امير المؤمنين حلول کرده به اين معنا که علي را نيز خدا مي خوانند. اين جماعت قائلند به اين که چون خدا غيب الغيوب بوده و نمي توان او را ديد و توجه به او کرد هر مخلوقي که مظهر اتمّ او باشد در عبادت بايد به او توجه نمود مانند مجوس که آتش را مظهر اتمّ خدا مي دانند. غلات شيعه نيز امير المومنين را چون مظهر اتمّ خداوند مي دانند در عبادات به او توجه نموده و او را در خاطر مي آورند.[6]
خلاصه اين که: جماعت قائل به حلول و اتحاد بسيار بوده و هر يک داراي عقايد خاص خود مي باشند.
حلول و اتحاد در مورد خدا معقول نيست زيرا اولا حلول يا اتحاد در مورد جسم و جسمانيات واقع مي شود و خداوند جسم نيست تا با عيسي ـ عليه السلام ـ يا غير او جمع شود. زيرا اگر جسم باشد احتياج به مکان دارد از اين رو اتحاد و حلول چون ملازم با جسم بودن، و جسم بودن خداوند ملازم با احتياج است از نظر عقل قابل پذيرش نيست ثانيا: خداي متعال واجب الوجود بالذات است يعني وجود و هستي او از خود اوست و کسي در هستي او مؤثر نبوده و نيست و به عبارت ديگر وجود همه موجودات وابسته به اوست ولي وجود او وابسته به کسي يا چيزي نيست بنابراين نمي توان گفت خداوند که در هستي خود مستقل و نامحدود است در بشري چون عيسي که هيچ گونه استقلالي در هستي ندارد و از هر جهت محدود است حلول کند يا متحد شود زيرا موجودي که محدود و وابسته به غير است در حقيقت چيزي نيست تا با وجود نامحدود الهي متحد شود و يا محل او قرار گيرد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ فرهنگ معارف اسلامي، سيد جعفر سجادي، ج2،ص 761 و 762.
2ـ انديشه اسلامي 1، جعفر سبحاني، محمد محمد رضايي، دفتر نشر معارف، 1387ش، صفات خدا.
[1]. طريحي، فخر الدين، مجمع البحرين، کتابفروشي مرتضوي، 1375ش، ج5، ص352.
[2]. فرهنگ معارف اسلامي، سجادي، سيد جعفر، دانشگاه تهران،1373ش، ج2، ص761.
[3]. ر.ک: ترجمه اعجاز البيان، خواجوي، محمد، انتشارات مولي، 1417ق، ص71.
[4]. مائده / 17.
[5]. حسيني همداني، سيد محمد حسين، انوار درخشان، کتابفروشي، لطفي، 1404ق،ج7،ص 518.
[6]. طيب، سيد عبدالحسين، اطيب البيان، انتشارات اسلام، 1378ش،ج1، ص456.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 30 تیر 01
- بازدید
- ۷۷
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.