در مورد تفسير صفات، حکيم و عليم و اله توضيح كه دقيقا به چه معنا هستند؟
در مورد تفسير صفات، حکيم و عليم و اله توضيح كه دقيقا به چه معنا هستند؟
پرسش
پاسخ
اله که لفظ جلاله (الله) ازآن گرفته شده است اگر اصل و ريشه آن از ماده (اِله) باشد، به معناي پرستش است و ممکن هم هست از ماده (وله) باشد که به معناي تحيّر و سرگرداني است و کلمه مذكور با هر دو تعبيري که بيان شد بر وزن فعال و به معناي مفعول (مألوه) است هم چنان که کتاب به معناي مکتوب (نوشته شده) مي باشد و اگر خدا را اِله گفته اند چون مالوه و معبود است و يا بخاطر آن است که عقول بشر در شناسايي او حيران و سرگردان است.[1]
علم
علم يکي از صفاتي است که ذات خدا به آن متصف است و بيانگر کمالي از کمالات خداوند متعال است که در کتاب هاي عقايدي از آن به صفت ذاتيه ثبوتيه کماليه تعبير مي کنند. و عليم صفتي است که از اين ماده گرفته شده و بر خدا اطلاق مي شود.[2]
علم خداوند حقيقت بسيار گسترده اي است که همه موجودات را شامل مي شود.
و در مرتبه اول شامل علم خداوند به ذات خود است چرا که وجود او براي خودش حاضر است و در مرتبه دوم شامل علم او به مخلوقات مي شود چه قبل از آفرينش آنها چه بعد از آفرينش آنها، چرا که خود، آفريدگار آنهاست و به واسطه علم به خودش به آنها نيز علم دارد و از سويي همه مخلوقات به خدا استناد دارند و استناد ممکنات به خدا و احاطه خداوند بر ايشان دليل علم خداوند به مخلوقات است چرا که بر اين اساس مخلوقات نزد او حاضرند و علم چيزي نيست مگر حضور معلوم نزد عالم. در آيات و روايات متعددي اشاره به اين حقيقت شده است نظير آيه 3 سوره سبا که مي فرمايد: «عَالِمِ الْغَيْبِ لَا يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ وَلَا أَصْغَرُ مِن ذَلِک وَلَا أَکبَرُ إِلَّا فِي کتَابٍ مُّبِينٍ».
او (خداوند) آگاه به غيب است و به وزن ذره اي در تمام آسمان ها و زمين از ديد او پنهان نيستند و نه کوچکتر از اين و نه بزرگتر در کتاب آشکار الهي ثبت است در خطبه 178 نهج البلاغه حضرت امير المومنين ـ عليه السلام ـ در کلامي مي فرمايند: «چيزي از خدا مخفي و پنهان نيست نه تعداد قطرات فراوان آبها و نه ستارگان انبوه آسمان و نه ذرات خاک همراه با گرد بادها در هوا و نه حرکات مورچگان بر سنگ هاي سخت و نه استراحتگاه مورچگان ريز در شب هاي تار، خدا از مکان ريزش برگ درختان و حرکات مخفيانه چشم ها آگاه است.[3]
حکيم
خداوند حکيم است و حکمت يکي از صفات خداوند تبارک و تعالي است.
واژه حکمت دو معني دارد:
1. فعل خداوند در نهايت اِحکام (محکم بودن) و استواري و در غايت اتمام و اکمال است.
واضح ترين دليل بر وجود حکمت به اين معني در خداوند آن است که با نگاه در عالم خلقت مشاهده مي کنيم که اين جهان بر اساس يک نظام کاملا بديع و نو خلق شده بدون آنکه سابقه اي داشته باشد و هر نوعي از مخلوقات در بهترين صورت که مناسب با خلقت اوست آفريده شده است.
و خداوند جهان را اين گونه خلق کرده چرا که علم و قدرتش چنين اقتضايي دارد وگرنه متصف به جهل و عجز و انجام کار عبث و بيهوده خواهد شد که اين بر خلاف مقام خداوندي اوست و او هرگز کار قبيح نمي کند.
2. حکيم به معناي منزه بودن خداوند از انجام آنچه که سزاوار نيست و به عبارت ديگر حکيم كسي است كه فعل قبيح انجام نمي دهد.
تصديق به ثبوت اين صفت در خداوند در اثر اعتقاد به حسن و قبح عقلي است. چرا که قاعده حسن و قبح عقلي مي گويد که در عالم، افعالي هستند که عقل ما خوبي و بدي و آنها را مي فهمد و درک مي کند که مثلا غني بالذات هرگز کار قبيح مانند ظلم انجام نمي دهد. از اين رو و در اثر اعتقاد به وجود اين صفت در خدا، صفاتي چون حکمت و عدل در خدا ثابت مي شود و او را منزه از ظلم و جور مي کند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ ايضاح الحکمة، علي رباني گلپايگاني، انتشارات اشراق، سال 74، چاپ اول، ج2.ص 548 ـ 535.
2ـ ترجمه کشف المراد، علي شيرواني، دارالعلم، چاپ اول، 82، ج1، ص25 ـ 28.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 30 تیر 01
- بازدید
- ۸۵
در مورد تفسير صفات، حکيم و عليم و اله توضيح كه دقيقا به چه معنا هستند؟
- نشان کردن
پرسش
در مورد تفسير صفات، حکيم و عليم و اله توضيح كه دقيقا به چه معنا هستند؟
پاسخ
اله که لفظ جلاله (الله) ازآن گرفته شده است اگر اصل و ريشه آن از ماده (اِله) باشد، به معناي پرستش است و ممکن هم هست از ماده (وله) باشد که به معناي تحيّر و سرگرداني است و کلمه مذكور با هر دو تعبيري که بيان شد بر وزن فعال و به معناي مفعول (مألوه) است هم چنان که کتاب به معناي مکتوب (نوشته شده) مي باشد و اگر خدا را اِله گفته اند چون مالوه و معبود است و يا بخاطر آن است که عقول بشر در شناسايي او حيران و سرگردان است.[1]
علم
علم يکي از صفاتي است که ذات خدا به آن متصف است و بيانگر کمالي از کمالات خداوند متعال است که در کتاب هاي عقايدي از آن به صفت ذاتيه ثبوتيه کماليه تعبير مي کنند. و عليم صفتي است که از اين ماده گرفته شده و بر خدا اطلاق مي شود.[2]
علم خداوند حقيقت بسيار گسترده اي است که همه موجودات را شامل مي شود.
و در مرتبه اول شامل علم خداوند به ذات خود است چرا که وجود او براي خودش حاضر است و در مرتبه دوم شامل علم او به مخلوقات مي شود چه قبل از آفرينش آنها چه بعد از آفرينش آنها، چرا که خود، آفريدگار آنهاست و به واسطه علم به خودش به آنها نيز علم دارد و از سويي همه مخلوقات به خدا استناد دارند و استناد ممکنات به خدا و احاطه خداوند بر ايشان دليل علم خداوند به مخلوقات است چرا که بر اين اساس مخلوقات نزد او حاضرند و علم چيزي نيست مگر حضور معلوم نزد عالم. در آيات و روايات متعددي اشاره به اين حقيقت شده است نظير آيه 3 سوره سبا که مي فرمايد: «عَالِمِ الْغَيْبِ لَا يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ وَلَا أَصْغَرُ مِن ذَلِک وَلَا أَکبَرُ إِلَّا فِي کتَابٍ مُّبِينٍ».
او (خداوند) آگاه به غيب است و به وزن ذره اي در تمام آسمان ها و زمين از ديد او پنهان نيستند و نه کوچکتر از اين و نه بزرگتر در کتاب آشکار الهي ثبت است در خطبه 178 نهج البلاغه حضرت امير المومنين ـ عليه السلام ـ در کلامي مي فرمايند: «چيزي از خدا مخفي و پنهان نيست نه تعداد قطرات فراوان آبها و نه ستارگان انبوه آسمان و نه ذرات خاک همراه با گرد بادها در هوا و نه حرکات مورچگان بر سنگ هاي سخت و نه استراحتگاه مورچگان ريز در شب هاي تار، خدا از مکان ريزش برگ درختان و حرکات مخفيانه چشم ها آگاه است.[3]
حکيم
خداوند حکيم است و حکمت يکي از صفات خداوند تبارک و تعالي است.
واژه حکمت دو معني دارد:
1. فعل خداوند در نهايت اِحکام (محکم بودن) و استواري و در غايت اتمام و اکمال است.
واضح ترين دليل بر وجود حکمت به اين معني در خداوند آن است که با نگاه در عالم خلقت مشاهده مي کنيم که اين جهان بر اساس يک نظام کاملا بديع و نو خلق شده بدون آنکه سابقه اي داشته باشد و هر نوعي از مخلوقات در بهترين صورت که مناسب با خلقت اوست آفريده شده است.
و خداوند جهان را اين گونه خلق کرده چرا که علم و قدرتش چنين اقتضايي دارد وگرنه متصف به جهل و عجز و انجام کار عبث و بيهوده خواهد شد که اين بر خلاف مقام خداوندي اوست و او هرگز کار قبيح نمي کند.
2. حکيم به معناي منزه بودن خداوند از انجام آنچه که سزاوار نيست و به عبارت ديگر حکيم كسي است كه فعل قبيح انجام نمي دهد.
تصديق به ثبوت اين صفت در خداوند در اثر اعتقاد به حسن و قبح عقلي است. چرا که قاعده حسن و قبح عقلي مي گويد که در عالم، افعالي هستند که عقل ما خوبي و بدي و آنها را مي فهمد و درک مي کند که مثلا غني بالذات هرگز کار قبيح مانند ظلم انجام نمي دهد. از اين رو و در اثر اعتقاد به وجود اين صفت در خدا، صفاتي چون حکمت و عدل در خدا ثابت مي شود و او را منزه از ظلم و جور مي کند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ ايضاح الحکمة، علي رباني گلپايگاني، انتشارات اشراق، سال 74، چاپ اول، ج2.ص 548 ـ 535.
2ـ ترجمه کشف المراد، علي شيرواني، دارالعلم، چاپ اول، 82، ج1، ص25 ـ 28.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 30 تیر 01
- بازدید
- ۸۵
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.