خداوند متعال با چه زبانی(فارسي يا عربي) ما را مورد سئوال قرار خواهد داد ؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

خداوند متعال با چه زبانی(فارسي يا عربي) ما را مورد سئوال قرار خواهد داد ؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

مقدمه: همه مسلمانان به پيروي از کتاب و سنّت اجماع دارند بر اينکه خداوند متعال متکلّم است و لکن در تفسير آن اختلاف دارند و ما قبل از جواب چند مطلب را به عنوان مقدمه يادآور مي شويم:

1. کثرت و چند زباني در دنياي طبيعت و ماده است و عالم آخرت و قيامت متفاوت از اين دنياست و ويژگي ها و احکام و قوانين خاصّ خودش را دارد لذا محدوديّت فهم و زبان خاص آن جا راه ندارد.[1]

2. آنچه به عنوان کلام خداوند از آن تعبير مي شود خطابات الهي است و اين چنين نيست که خداوند زبان داشته باشد چرا که زبان داشتن از خصوصيات أشياء مادّي است که جسم دارند و خداوند متعال جسم ندارد تا مثل ما انسان ها زبان داشته باشد.

3. و آنچه در مرگ و پس از آن حاکم است عقيده است و ميزبان انسان در آن دنيا عقيده و اوصاف و اعمال اوست بنابراين هم خود ميزبان و هم خود ميهمان است و بر سر سفره خويش نشسته است.[2]

جواب: با توجه به مقدمه در جواب مي گوئيم که مراد شما از زبان در مورد خداوند چيست؟ اگر مراد شما زبان داشتن خداوند مثل ما انسان ها باشد و خداوند با زبان خاصّي بخواهد با ما انسان ها چه در دنيا و چه در آخرت صحبت بکند اين درست نيست زيرا اولا خداوند زبان ندارد چون زبان داشتن از لوازم ماده و جسم است و خداوند جسم ندارد و ثانيا در عالم قيامت محدوديّت زبان و فهم نداريم آنچه که عقل بدان حکم مي کند اين است که هر شخصي به نحوي متوجّه خطابات الهي خواهد شد و مقصود خداوند متعال را خواهد فهميد و لزومي ندارد که خداوند با زبان خاصي با آنها صحبت کند چرا که عالم قيامت احکام و ويژگي هاي خاصّ خودش را دارد و امّا اگر مقصود شما از اين سئوال کيفيّت سخن گفتن خداوند با انسان ها باشد و مقصود اين باشد که وقتي مي گوئيم خداوند متکلّم است سخن گفتن خداوند چگونه است در اين صورت مي گوئيم که اين مسئله از ديرباز مورد توجه متکلّمان و حکيمان اسلامي بوده است.

درباره چگونگي تکلّم خداوند چند نظريه وجود دارد:[3]

1. معتزلي ها: اينان قائل به کلام لفظي بوده و مي گويند کلام خداوند عبارتست از صداها و حروفي که در چيز ديگر مثل لوح محفوظ يا جبرئيل يا پيامبر خلق مي کند.

2. اشاعره: اينها قائلند که خداوند علاوه بر کلام لفظي، کلام نفسي هم دارد يعني خداوند در نفس انسان معنايي را قرار مي دهد که انسان متوجه آن مي شود و آن غير از علم و اراده است.

3. فلاسفه: اينها معتقدند که کلام خداوند مساوق با فعل خداوند است و هر موجودي که مخلوق خداوند است همان گونه کلام خداوند هم هست و به آن کلام فعلي مي گويند.

4. ديدگاه قرآن و احاديث: در قرآن و روايات سه مصداق براي کلام الهي ذکر شده است:

الف) کلام لفظي: يعني خداوند کلام را در جسم ايجاد مي کند مانند صوتي که در درخت ايجاد کرد و با حضرت موسي ـ عليه السلام ـ صحبت کرد.

ب) کلام وحياني: يعني خداوند معني را در قلب انبياء يا اولياء الهي القاء مي کند.

ج) کلام فعلي: يعني خود وجود اشياء، کلام الهي هستند مانند اينکه خداوند از حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ به کلمة الله تعبير مي کند که خداوند آن را به حضرت مريم داده است.

 از بين اين چهار نظريه، نظريه قرآن و احاديث جامع ترين و بهترين نظريه است و طبق اين نظريه مي توان گفت که خداوند خطاباتش را به صورت هاي مختلف به انسان ها مي رساند گاهي با ايجاد صوتي در جسمي مقصودش را مي رساند و گاهي معناي آن را در قلب انسان القاء مي کند و گاهي وجود اشياء کلام خداست و آيات زيادي از قرآن بر آن دلالت دارند مثل آيه: «و ما کان لبشر أن يکلمه الله الا وحيا أو من وراء أو يرسل رسولا فيوحي بإذنه ما يشاء انّه عليّ حکيم[4]» و همان صورتها در کيفيت سخن گفتن خداوند در روز قيامت هم متصوّر است و لزومي ندارد که در قيامت به يک صورت با انسان ها سخن بگويد بلکه احتمال دارد با ايجاد صوتي سخن بگويد و احتمال دارد با القاء معنايي در قلب ها سخن بگويد و نيز صورت هاي ديگر، و در آياتي هست که در روز قيامت دست و پا و ديگر جوارح انسان ها به زبان خواهند آمد و شهادت بر افعال خود خواهند داد و از اين مي توان استفاده کرد که وجود اين اعضا کلام خداوند باشند.

نتيجه: اگر مراد از سئوال اين باشد که خداوند با زبان خاصي مثل عربي يا فارسي و يا ديگر زبان ها بخواهد در قيامت سخن بگويد پذيرفتني نيست و کثرت زباني و لهجه مختص ما انسان ها و عالم طبيعت است و در عالم قيامت اين راه ندارد و مقصود از سخن خداوند خطابات الهي است که هيچ لزومي ندارد که با زبان خاصّي باشد و اگر منظور کيفيّت سخن گفتن خداوند باشد مي گوئيم که از نظر قرآن و سنّت خداوند به سه صورت خطابات خود را به انسان مي فهماند يا با کلام لفظي و يا با کلام وحياني و يا با کلام فعلي و آنچه در اينجا حائز اهميت است اين است که همه انسان ها متوجه خطابات الهي بشوند و مقصود خداوند را بفهمند و اين هم در هر دو دنيا محقّق است و خداوند در اين دنيا با ارسال رسل به زبان خود آن ملّت خطاباتش را به انسان ها مي رساند و در آن دنيا هم به يکي از روش هاي فوق خطابات خود را متوجه انسان ها مي کند در نتيجه لزومي ندارد که خداوند با زبان خاصي با انسان ها حرف بزند.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ المحاضرات في الالهيات، جعفر سبحاني.

2ـ حکمت عبادات، عبدالله جوادي آملی.

3ـ معاد ربّاني، محمد رضا ربّاني.

 


[1]. فقيه نيريزي، مير احمد، گفت و گويي پيرامون قبر، نشر حقوق اسلامي، 1381.ص137.

[2]. جوادي آملي، عبدالله، معاد در قرآن، قم، نشر اسراء، چاپ دوم، ج2، ص220.

[3]. سبحاني، جعفر، الالهيّات، المرکز العالمي لدرسات الاسلاميه، چاپ سوم، ج1، ص189.

[4] . شوري/ 51. و شايسته هيچ انسانى نيست كه خدا با او سخن گويد، مگر از راه وحى يا از پشت حجاب، يا رسولى مى‏فرستد و بفرمان او آنچه را بخواهد وحى مى‏كند چرا كه او بلندمقام و حكيم است!

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
30 تیر 01
بازدید
۶۷
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.