چگونه خدا را قبل از شناخت صفاتي كه با آن مي خوانيمش بپرستيم؟ مثلا در نماز، خدا را با چند صفت الرحمن، الرحيم، الاعلي و العظيم ياد مي كنيم و حال شخصي كه متصف شدن خداوند به اين چند صفت هنوز برايش ثابت و يقيني نشده است چگونه صدايش بزند ( نماز بخواند)؟
چگونه خدا را قبل از شناخت صفاتي كه با آن مي خوانيمش بپرستيم؟
پرسش
پاسخ
عبادت و پرستش و خضوع در برابر ديگري قطعا متأخر از شناخت است و به عبارت ديگر اول انسان بايد موجود ديگري را بشناسد، سپس نسبت به او تعظيم و خضوع و خشوع کند، لذا رتبه علم و شناخت مقدم بر عبادت است؛ ولي بايد دقت شود كه دو نوع شناخت وجود دارد:
1. شناخت اجمالي: يعني شناختي که اجمالي و محدود است و نسبت به شي به تفصيل و تمام جزئيات علم و آگاهي نداريم؛ به طور مثال اگر در اتاق، صداي شخصي بيايد، مي دانيم انساني در اتاق وجود دارد ولي نمي دانيم کيست. در مورد خداوند نيز علم اجمالي يعني اينكه بدانيم خداوندي که خالق عالم هستي است وجود دارد، اوست خالق انسان و صاحب تمام نعمت ها ولي خودش چگونه است و چه صفاتي دارد و در کجاست و.... را ندانيم.
2. شناخت تفصيلي: شناختي همراه با علم به تمام جزئيات و صفات موجود ديگر به طوري که هيچ نقطه ابهامي نماند به طور مثال در مثال بالا بدانيم آن کسي که در اتاق است مرد است و اسمش «حسن» است و فرزند فلاني و... خلاصه هيچ نقطه ابهامي نسبت به او نداشته باشيم. راجع به خداوند سبحان نيز مي توان گفت: شناخت تفصيلي به معناي شناخت دقيق او از روي برهان هاي دقيق علمي و شناخت خصوصيات او، صفات او (ثبوتيه ـ سلبيه) و... است.
امّا نکته اي که لازم است دقت شود اين است که براي صحت عبادات و خشوع در برابر خداوند متعال همين شناخت اجمالي کافي است، يعني همين که انسان بداند، خدايي هست که خالق هستي و خالق انسان است، صاحب اختيار اوست، مالک تمام نعمت هاست، بزرگ است و بلند مرتبه، تمام هستي انسان از آن اوست، انسان را به خضوع و خشوع در برابر عظمت بي انتهاي خداوند متعال وا مي دارد.
اين شناخت اجمالي نيز فطري است و در درون همه انسان ها جاي دارد و نيازي به تحصيل و کسب علم و سواد ندارد، عالم و جاهل، وحشي و متمدن، شهري و صحرا نشين همه و همه با کمي تعقل در اطراف خود به خداوند متعال پي خواهند برد و در درون خود گرايشي به سمت خداوند متعال مي يابند.[1] لذا اگر شخصي حتي کمترين سوادي نداشته باشد مي داند «نماز» به چه معناست و خضوع و خشوع در برابر کيست هر چند که معناي نماز و يا معناي صفات الهي که در نماز وجود دارد را به تفصيل نداند.
از طرفي انسان داراي معرفت و حسي است که در اصطلاح به «لزوم شکر منعم» معروف است، يعني آدمي چنين است که اگر کسي به او نيکي کند و يا احترامي بگذارد، مي خواهد جبران کرده و از صاحبان نعمت تشکر کند حتي اگر به تفصيل صاحب نعمت را نشناسد. همين مطلب درباره خداوند متعال نيز جاري است، يعني انسان پس از علم و آگاهي اجمالي نسبت به اين که اين عالم و هستي خالقي دارد و او همه چيز را آفريده است، خالق انسان است، و تمام نعمت ها از آن اوست و اوست که اين نعمت ها را در اختيار انسان گذاشته است، هر چند نداند كه او چگونه موجودي است و چه صفاتي دارد؛ تحريک مي شود كه نسبت به او تشکر و قدرداني کند. به عبارت ديگر همين علم اجمالي که انسان و دنيا خالقي دارد و او همه چيز را در اختيار انسان قرار داده کافي است تا او را تحريک کند نسبت به خالق خود تشکر و قدرداني کند و در برابر او خضوع و خشوع و عبادت کند، و نماز هم بهترين عبادت و تضرع و خشوع در برابر اوست و نوعي تشکر محسوب مي شود.
لذا اين مطلب (عدم شناخت کامل صفات الهي) نمي تواند توجيه مناسبي براي ترک عبادت (نماز) شود.
امّا در جواب اين پرسش که چگونه مي توان صفات الهي را شناخت؟ بايد گفت براي شناخت صفات باري تعالي دو راه وجود دارد؛ يکي عقل و ديگري وحي. عقل مي گويد او واجب الوجود و کامل است و هيچ نيازي به کسي ندارد، لذا در وجود و در صفاتش نبايد هيچ نقص و عيبي داشته باشد، چرا که اگر نقصي داشته باشد به شخص ديگري براي بر طرف کردن آن نقص، نياز خواهد داشت و بي نيازي و واجب بودن با نياز و نقص سازگاري ندارد، لذا واجب الوجود بايد از هر گونه نقص و نياز، بري باشد؛ از اين مطلب مي توان نتيجه گرفت او بايد داراي هر صفت کمالي و وجودي مانند علم، قدرت، حيات و... باشد.لذا هر صفتي که نوعي کمال باشد در او وجود دارد و هيچ صفتي که حاکي از نقص باشد، در او راه ندارد.[2]
راه ديگر، راه «وحي» است؛ يعني اگر در قرآن و يا در روايات معصومين ـ عليهم السلام ـ صفتي براي خداوند بيان شده بود، و با عقل در تعارض نبود ـ که در اين صورت بايد تأويل برده شود ـ براي خداوند اثبات مي گردد. «اعلي» به معنا «بلند مرتبه» سبحان به معناي پاک و منزه بودن از هر گونه نقص و عيب، رحمان و رحيم هم حاکي از صفت مهرباني و عطوفت خداوند تبارک و تعالي است که همگي جزء صفات کمالي هستند و خداوند متعال بايد داراي آن صفات باشد. و ما اين صفات را از طريق وحي شناختهايم.
در نتيجه: اولا علم اجمالي نسبت به خداوند متعال براي عبادت و نماز خواندن و تعظيم انسان نسبت به خداوند متعال کافي است و نيازي به شناخت صفات او نيست ثانيا: از طريق «عقل» و «وحي» مي توان صفات الهي را شناخت. البته هر چه معرفت انسان نسبت به خداوند بيشتر شود، محبت او افزوده و عبادت او کامل تر مي شود.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ آداب الصلاة، امام خميني.
2ـ آموزش عقايد، محمد تقي مصباح يزدي.
3ـ الهيات، آيت الله جعفر سبحاني.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 29 تیر 01
- بازدید
- ۱۰۰
چگونه خدا را قبل از شناخت صفاتي كه با آن مي خوانيمش بپرستيم؟
- نشان کردن
پرسش
چگونه خدا را قبل از شناخت صفاتي كه با آن مي خوانيمش بپرستيم؟ مثلا در نماز، خدا را با چند صفت الرحمن، الرحيم، الاعلي و العظيم ياد مي كنيم و حال شخصي كه متصف شدن خداوند به اين چند صفت هنوز برايش ثابت و يقيني نشده است چگونه صدايش بزند ( نماز بخواند)؟
پاسخ
عبادت و پرستش و خضوع در برابر ديگري قطعا متأخر از شناخت است و به عبارت ديگر اول انسان بايد موجود ديگري را بشناسد، سپس نسبت به او تعظيم و خضوع و خشوع کند، لذا رتبه علم و شناخت مقدم بر عبادت است؛ ولي بايد دقت شود كه دو نوع شناخت وجود دارد:
1. شناخت اجمالي: يعني شناختي که اجمالي و محدود است و نسبت به شي به تفصيل و تمام جزئيات علم و آگاهي نداريم؛ به طور مثال اگر در اتاق، صداي شخصي بيايد، مي دانيم انساني در اتاق وجود دارد ولي نمي دانيم کيست. در مورد خداوند نيز علم اجمالي يعني اينكه بدانيم خداوندي که خالق عالم هستي است وجود دارد، اوست خالق انسان و صاحب تمام نعمت ها ولي خودش چگونه است و چه صفاتي دارد و در کجاست و.... را ندانيم.
2. شناخت تفصيلي: شناختي همراه با علم به تمام جزئيات و صفات موجود ديگر به طوري که هيچ نقطه ابهامي نماند به طور مثال در مثال بالا بدانيم آن کسي که در اتاق است مرد است و اسمش «حسن» است و فرزند فلاني و... خلاصه هيچ نقطه ابهامي نسبت به او نداشته باشيم. راجع به خداوند سبحان نيز مي توان گفت: شناخت تفصيلي به معناي شناخت دقيق او از روي برهان هاي دقيق علمي و شناخت خصوصيات او، صفات او (ثبوتيه ـ سلبيه) و... است.
امّا نکته اي که لازم است دقت شود اين است که براي صحت عبادات و خشوع در برابر خداوند متعال همين شناخت اجمالي کافي است، يعني همين که انسان بداند، خدايي هست که خالق هستي و خالق انسان است، صاحب اختيار اوست، مالک تمام نعمت هاست، بزرگ است و بلند مرتبه، تمام هستي انسان از آن اوست، انسان را به خضوع و خشوع در برابر عظمت بي انتهاي خداوند متعال وا مي دارد.
اين شناخت اجمالي نيز فطري است و در درون همه انسان ها جاي دارد و نيازي به تحصيل و کسب علم و سواد ندارد، عالم و جاهل، وحشي و متمدن، شهري و صحرا نشين همه و همه با کمي تعقل در اطراف خود به خداوند متعال پي خواهند برد و در درون خود گرايشي به سمت خداوند متعال مي يابند.[1] لذا اگر شخصي حتي کمترين سوادي نداشته باشد مي داند «نماز» به چه معناست و خضوع و خشوع در برابر کيست هر چند که معناي نماز و يا معناي صفات الهي که در نماز وجود دارد را به تفصيل نداند.
از طرفي انسان داراي معرفت و حسي است که در اصطلاح به «لزوم شکر منعم» معروف است، يعني آدمي چنين است که اگر کسي به او نيکي کند و يا احترامي بگذارد، مي خواهد جبران کرده و از صاحبان نعمت تشکر کند حتي اگر به تفصيل صاحب نعمت را نشناسد. همين مطلب درباره خداوند متعال نيز جاري است، يعني انسان پس از علم و آگاهي اجمالي نسبت به اين که اين عالم و هستي خالقي دارد و او همه چيز را آفريده است، خالق انسان است، و تمام نعمت ها از آن اوست و اوست که اين نعمت ها را در اختيار انسان گذاشته است، هر چند نداند كه او چگونه موجودي است و چه صفاتي دارد؛ تحريک مي شود كه نسبت به او تشکر و قدرداني کند. به عبارت ديگر همين علم اجمالي که انسان و دنيا خالقي دارد و او همه چيز را در اختيار انسان قرار داده کافي است تا او را تحريک کند نسبت به خالق خود تشکر و قدرداني کند و در برابر او خضوع و خشوع و عبادت کند، و نماز هم بهترين عبادت و تضرع و خشوع در برابر اوست و نوعي تشکر محسوب مي شود.
لذا اين مطلب (عدم شناخت کامل صفات الهي) نمي تواند توجيه مناسبي براي ترک عبادت (نماز) شود.
امّا در جواب اين پرسش که چگونه مي توان صفات الهي را شناخت؟ بايد گفت براي شناخت صفات باري تعالي دو راه وجود دارد؛ يکي عقل و ديگري وحي. عقل مي گويد او واجب الوجود و کامل است و هيچ نيازي به کسي ندارد، لذا در وجود و در صفاتش نبايد هيچ نقص و عيبي داشته باشد، چرا که اگر نقصي داشته باشد به شخص ديگري براي بر طرف کردن آن نقص، نياز خواهد داشت و بي نيازي و واجب بودن با نياز و نقص سازگاري ندارد، لذا واجب الوجود بايد از هر گونه نقص و نياز، بري باشد؛ از اين مطلب مي توان نتيجه گرفت او بايد داراي هر صفت کمالي و وجودي مانند علم، قدرت، حيات و... باشد.لذا هر صفتي که نوعي کمال باشد در او وجود دارد و هيچ صفتي که حاکي از نقص باشد، در او راه ندارد.[2]
راه ديگر، راه «وحي» است؛ يعني اگر در قرآن و يا در روايات معصومين ـ عليهم السلام ـ صفتي براي خداوند بيان شده بود، و با عقل در تعارض نبود ـ که در اين صورت بايد تأويل برده شود ـ براي خداوند اثبات مي گردد. «اعلي» به معنا «بلند مرتبه» سبحان به معناي پاک و منزه بودن از هر گونه نقص و عيب، رحمان و رحيم هم حاکي از صفت مهرباني و عطوفت خداوند تبارک و تعالي است که همگي جزء صفات کمالي هستند و خداوند متعال بايد داراي آن صفات باشد. و ما اين صفات را از طريق وحي شناختهايم.
در نتيجه: اولا علم اجمالي نسبت به خداوند متعال براي عبادت و نماز خواندن و تعظيم انسان نسبت به خداوند متعال کافي است و نيازي به شناخت صفات او نيست ثانيا: از طريق «عقل» و «وحي» مي توان صفات الهي را شناخت. البته هر چه معرفت انسان نسبت به خداوند بيشتر شود، محبت او افزوده و عبادت او کامل تر مي شود.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ آداب الصلاة، امام خميني.
2ـ آموزش عقايد، محمد تقي مصباح يزدي.
3ـ الهيات، آيت الله جعفر سبحاني.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 29 تیر 01
- بازدید
- ۱۰۰
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.