مي دانيم يکي از راه هاي اثبات خدا رابطه علت و معلولي است. از کجا معلوم آن علتي که ما آن را خدا مي ناميم چيز ديگري نباشد؟ با دليل عقلي ثابت کنيد آن علّتي که ديگر معلول واقع نمي شود همان الله است.
مي دانيم يکي از راه هاي اثبات خدا رابطه علت و معلولي است. از کجا معلوم آن علتي که ما آن را خدا مي ناميم چيز ديگري نباشد؟
پرسش
پاسخ
انسان با نگاهي گذرا به متون ديني اعم از قرآن کريم و روايات پيامبر گرامي اسلام ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ در مي يابد، اسلام به عنوان يک مکتب فکري و يک ايدئولوژي، موجودي برتر را به عنوان خالق و به وجود آورنده و خداي عالم معرفي مي کند. هم چنين مجموعه اي از صفات را که در او وجود دارند معرفي کرده و آن صفات را براي ذات اقدس او ضروري مي داند، صفاتي که منحصراً در خداوند تبارک و تعالي بوده و در هيچ موجود ديگري يافت نمي شوند.
به طور مثال مي توان از قرآن کريم به آيات زيادي از جمله سوره توحيد: «قل هو الله احد الله الصمد لم يلد و لم يولد و لم يکن له کفوا احد»؛ (اي رسول ما) به خلق بگو او خدايي است يکتا. آن خدايي که از همه بي نياز و همه عالم به او نيازمند است. نه کسي فرزند اوست و نه فرزند کسي است و نه هيچ کس مثل و همتاي اوست و سوره فاطر آيه 3 «...هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ يَرْزُقُکم مِّنَ السَّمَاء وَالْأَرْضِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَأَنَّي تُؤْفَکونَ» آيا جز خدا آفريننده اي هست که از آسمان و زمين شب ها روزي دهد، هرگز جز او خدايي نيست، پس اي مشرکان چگونه از درگاه حق رو به بتان باطل مي آوريد». هم چنين سوره طور آيه 35، سوره زمر آيه 62، انعام / 102، رعد / 16، غافر / 62 و... اشاره کرد.
فلاسفه و متکلمين اسلامي کوشيده اند با استفاده از براهين مختلف عقلي به اثبات موجودي برتر و کامل و بي نهايت به عنوان خالق و پديد آورنده عالم بپردازند و موفق به اين کار نيز شده اند.
امّا سوال اساسي اين است که آيا خداي اثبات شده توسط عقل در علم فلسفه و يا کلام، همان خداي معرفي شده توسط دين است يا خير؟
فلاسفه و متکلمين با ادله و براهين مختلفي از جمله برهان «علت و معلول» که در سوال نيز بدان اشاره شده است اثبات مي کنند در عالم هستي، وجود يک موجود به عنوان «واجب الوجود» که در وجود و هستي، متکي به غير از خودش نباشد و خود منشأ هستي و خلق باشد و بي نياز از هر چيزي، لازم و ضروري است، هم چنين براي اين «واجب» صفاتي را اثبات نموده و آن ها را براي او ضروري دانسته اند؛ حال اگر صفات اثبات شده توسط عقل براي اين موجود، در اين دو عالم با خداي معرفي شده توسط متون ديني مطابقت داشته باشد و هر دو يک موجود را بيان کنند، مي توان گفت خداي اثبات شده توسط عقل، همان خداي معرفي شده توسط دين است و اگر صفات اثبات شده و معرفي شده متفاوت باشند و متعارض، پس اين دو يعني عقل و دين، دو موجود متفاوت را به عنوان «خدا» معرفي کرده اند و يکي نيستند.
اين در حالي است که اگر به علم کلام و يا فلسفه رجوع کنيم به روشني در مي يابيم که خداي اثبات شده توسط اين دو علم (عقل) با خداي معرفي شده توسط متون ديني کاملا مطابقت دارد و هر دو يک موجود را اثبات و معرفي کرده اند اگر چه دو اسم روي آن گذاشته اند و در فلسفه «واجب الوجود» و در متون ديني «الله» ناميده شده است ولي مصداق، يکي است. لذا مي توان گفت وصف منحصر به فرد، صفتي است که تنها و تنها بر يک فرد قابل صدق است، مثلا «شهر بزرگ واقع در دامنه جنوبي البرز در پاي قله دماوند يک مصداق بيشتر ندارد و آن «تهران» است، حال مي گوييم با مراجعه به متون ديني، خداوند، موجودي است غير مخلوق و خداي فلسفه در برهان امکان و وجوب نيز موجودي است غير معلول و يا واجب بالذات. پس خداي فلسفه و دين يکي است.[1]
توجه به اين نكته نيز لازم است كه اگر علت العلل همان خداوند نباشد از آنجا كه وجود علت العلل قطعي است و وجود خداوند هم قطعي است در نتيجه به دو خدا ميرسيم كه اين هم محال است. در واقع اگر علتي كه فلسفه به عنوان خالق هستي معرفي ميكند واقعا علت العلل باشد تفاوتي با خدا ندارد و اگر علت العلل نباشد و بالاتر از او يا غير از او علتي باشد آن موجود ديگر است كه خداست. ولي با دقت در استدلالهاي فلسفي روشن ميشود كه علت نهايي كه در فلسفه اثبات ميشود واحد و يگانه است و هيچ علت ديگري در كنار او نيست. پس اين علت العلل در واقع وصف ديگري است از اوصاف خداوند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ توحيد، مرتضي مطهري.
2ـ تبيين براهين اثبات خدا، عبدالله جوادي آملي.
3ـ آموزش عقايد، محمد تقي مصباح يزدي.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 29 تیر 01
- بازدید
- ۵۵
مي دانيم يکي از راه هاي اثبات خدا رابطه علت و معلولي است. از کجا معلوم آن علتي که ما آن را خدا مي ناميم چيز ديگري نباشد؟
- نشان کردن
پرسش
مي دانيم يکي از راه هاي اثبات خدا رابطه علت و معلولي است. از کجا معلوم آن علتي که ما آن را خدا مي ناميم چيز ديگري نباشد؟ با دليل عقلي ثابت کنيد آن علّتي که ديگر معلول واقع نمي شود همان الله است.
پاسخ
انسان با نگاهي گذرا به متون ديني اعم از قرآن کريم و روايات پيامبر گرامي اسلام ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ در مي يابد، اسلام به عنوان يک مکتب فکري و يک ايدئولوژي، موجودي برتر را به عنوان خالق و به وجود آورنده و خداي عالم معرفي مي کند. هم چنين مجموعه اي از صفات را که در او وجود دارند معرفي کرده و آن صفات را براي ذات اقدس او ضروري مي داند، صفاتي که منحصراً در خداوند تبارک و تعالي بوده و در هيچ موجود ديگري يافت نمي شوند.
به طور مثال مي توان از قرآن کريم به آيات زيادي از جمله سوره توحيد: «قل هو الله احد الله الصمد لم يلد و لم يولد و لم يکن له کفوا احد»؛ (اي رسول ما) به خلق بگو او خدايي است يکتا. آن خدايي که از همه بي نياز و همه عالم به او نيازمند است. نه کسي فرزند اوست و نه فرزند کسي است و نه هيچ کس مثل و همتاي اوست و سوره فاطر آيه 3 «...هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ يَرْزُقُکم مِّنَ السَّمَاء وَالْأَرْضِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَأَنَّي تُؤْفَکونَ» آيا جز خدا آفريننده اي هست که از آسمان و زمين شب ها روزي دهد، هرگز جز او خدايي نيست، پس اي مشرکان چگونه از درگاه حق رو به بتان باطل مي آوريد». هم چنين سوره طور آيه 35، سوره زمر آيه 62، انعام / 102، رعد / 16، غافر / 62 و... اشاره کرد.
فلاسفه و متکلمين اسلامي کوشيده اند با استفاده از براهين مختلف عقلي به اثبات موجودي برتر و کامل و بي نهايت به عنوان خالق و پديد آورنده عالم بپردازند و موفق به اين کار نيز شده اند.
امّا سوال اساسي اين است که آيا خداي اثبات شده توسط عقل در علم فلسفه و يا کلام، همان خداي معرفي شده توسط دين است يا خير؟
فلاسفه و متکلمين با ادله و براهين مختلفي از جمله برهان «علت و معلول» که در سوال نيز بدان اشاره شده است اثبات مي کنند در عالم هستي، وجود يک موجود به عنوان «واجب الوجود» که در وجود و هستي، متکي به غير از خودش نباشد و خود منشأ هستي و خلق باشد و بي نياز از هر چيزي، لازم و ضروري است، هم چنين براي اين «واجب» صفاتي را اثبات نموده و آن ها را براي او ضروري دانسته اند؛ حال اگر صفات اثبات شده توسط عقل براي اين موجود، در اين دو عالم با خداي معرفي شده توسط متون ديني مطابقت داشته باشد و هر دو يک موجود را بيان کنند، مي توان گفت خداي اثبات شده توسط عقل، همان خداي معرفي شده توسط دين است و اگر صفات اثبات شده و معرفي شده متفاوت باشند و متعارض، پس اين دو يعني عقل و دين، دو موجود متفاوت را به عنوان «خدا» معرفي کرده اند و يکي نيستند.
اين در حالي است که اگر به علم کلام و يا فلسفه رجوع کنيم به روشني در مي يابيم که خداي اثبات شده توسط اين دو علم (عقل) با خداي معرفي شده توسط متون ديني کاملا مطابقت دارد و هر دو يک موجود را اثبات و معرفي کرده اند اگر چه دو اسم روي آن گذاشته اند و در فلسفه «واجب الوجود» و در متون ديني «الله» ناميده شده است ولي مصداق، يکي است. لذا مي توان گفت وصف منحصر به فرد، صفتي است که تنها و تنها بر يک فرد قابل صدق است، مثلا «شهر بزرگ واقع در دامنه جنوبي البرز در پاي قله دماوند يک مصداق بيشتر ندارد و آن «تهران» است، حال مي گوييم با مراجعه به متون ديني، خداوند، موجودي است غير مخلوق و خداي فلسفه در برهان امکان و وجوب نيز موجودي است غير معلول و يا واجب بالذات. پس خداي فلسفه و دين يکي است.[1]
توجه به اين نكته نيز لازم است كه اگر علت العلل همان خداوند نباشد از آنجا كه وجود علت العلل قطعي است و وجود خداوند هم قطعي است در نتيجه به دو خدا ميرسيم كه اين هم محال است. در واقع اگر علتي كه فلسفه به عنوان خالق هستي معرفي ميكند واقعا علت العلل باشد تفاوتي با خدا ندارد و اگر علت العلل نباشد و بالاتر از او يا غير از او علتي باشد آن موجود ديگر است كه خداست. ولي با دقت در استدلالهاي فلسفي روشن ميشود كه علت نهايي كه در فلسفه اثبات ميشود واحد و يگانه است و هيچ علت ديگري در كنار او نيست. پس اين علت العلل در واقع وصف ديگري است از اوصاف خداوند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ توحيد، مرتضي مطهري.
2ـ تبيين براهين اثبات خدا، عبدالله جوادي آملي.
3ـ آموزش عقايد، محمد تقي مصباح يزدي.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 29 تیر 01
- بازدید
- ۵۵
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.