آيا مي توان از راه شناخت جهان به شناخت خدا رسيد؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آيا مي توان از راه شناخت جهان به شناخت خدا رسيد؟ مثلا چون در طبيعت هيچ چيز از بين نمي رود و فقط از نوعي به نوع ديگر تبديل مي شود، مي توان پي برد که خدا هم قناعت مي کند؟

 
پاسخ کارشناسی

پاسخ

پاسخ بخش اول سوال مثبت است.  توضيح آنكه يکي از راه هاي خدا شناسي تفکر در آيات الهي است که از آن تعبير به سير در آيات آفاقي و انفسي مي کنند.

استاد مصباح يزدي درباره خداشناسي مي فرمايد: راه ساده خدا شناسي تأمل در نشانه هاي خدا در جهان و به تعبير قرآن کريم «تفکر در آيات الهي» است گويي هر يک از پديده هاي جهان در زمين و آسمان و در وجود انسان نشاني از مقصود و مطلوب آشنا دارند و عقربه دل را به سوي مرکز هستي که هميشه و در همه جا حضور دارد هدايت مي کنند بوته گلي که در باغچه روييده و از ميان خاک و کود، با چهره رنگارنگ و بوي خوش، ظاهر گشته است و درخت سيبي که از دانه کوچکي بر آمده و هر ساله مقادير زيادي سيب خوش رنگ و خوشبوي و خوشمزه به بار مي آورد و ساير درختان مختلف با شکل ها و رنگ ها و خواص گوناگون، نيز بلبلي که بر شاخ گل مي سرايد جوجه اي که از تخم بيرون آمده نوک به زمين مي زند و گوساله اي که تازه متولد شده پستان مادرش را مي مکد، شيري که در پستان مادر فراهم شده و براي نوشيدن نوزاد مهيا گشته است و... همگي نشانه هاي اويند، راستي چه هماهنگي عجيب و تدبير شگفت انگيزي در پديد آمدن شير در پستان مادران همزمان با تولد نوزادان وجود دارد.[1]

با اين که قرآن مجيد از محيط عقب افتاده عصر جاهليت عرب برخاست ولي غالبا تأکيد مي کند که مسلمانان درباره اسرار با عظمت عالم هستي بينديشند، مطلبي که در عصر جاهليت مفهوم نداشت، و اين خود دليل روشني است بر اين که قرآن از مبدأ ديگري صادر شده، و هر قدر علم و دانش پيش مي رود و عظمت تأکيدات قرآن در اين زمينه آشکارتر مي گردد مي دانيم کره زميني که ما در آن زندگي مي کنيم با تمام بزرگي که دارد در مقابل مرکز منظومه شمسي يعني قرص «خورشيد» به اندازه اي کوچک است که اگر يک ميليون و دويست هزار کره زمين را روي هم بگذارند تازه به اندازه قرص آفتاب مي شود! از سوي ديگر منظومه شمسي ما جزئي از يک کهکشان عظيم است که همان کهکشان «راه شيري» نام دارد محاسبات دانشمندان ملکي تنها در کهکشان ما بالغ بر يک صد ميليارد ستاره وجود دارد که خورشيد ما با تمام عظمتش يکي از ستاره هاي متوسط آن محسوب مي شود، از سوي سوم در اين جهان بزرگ آن قدر کهکشان وجود دارد که از حساب و شماره بيرون است و هر قدر تلسکوب هاي نجومي عظيم تر و مهمتر مي شوند کهکشهان تازه اي کشف مي شود: و چه بزرگ است خدايي که اين طرح عظيم را با آن نظام دقيق ريخته است.[2]

يکي از آيات روشن و آشکار قرآن که انسان را رسما دعوت به تفکر در خلقت آسمان و زمين مي کند آيه 190 سوره آل عمران است؛ مسلما در آفرينش آسمان ها و زمين و آمد و رفت شب و روز نشانه هاي روشني براي خردمندان است و به اين ترتيب قرآن مردم را به انديشه در اين آفرينش بزرگ جلب و جذب مي کند تا هر کس به اندازه پيمانه استعداد و تفکرش از اين اقيانوس بي کران سهمي ببرد. و به راستي جهان آفرينش و نقشه هاي بديع و طرح هاي زيبا و دل انگيز آن و نظامات خيره کننده اي که بر آنها حکومت مي کند کتاب فوق العاده اي است که هر حرف و کلمه آن دليل بسيار روشن و يکتايي آفريدگار جهان است.

در جواب قسمت دوم سؤال خوب است که توضيحي درباره صفات الهي داده شود تا جواب سؤال به خوبي روشن گردد خداوند دو نوع صفات دارد

 1. صفات ثبوتي؛ با توجه به کمالات نامتناهي الهي هر گونه مفهوم يا صفتي که دلالت بر کمال الهي داشته باشد و مستلزم هيچ نقصي و محدوديتي نباشد قابل صدق بر خداي متعال خواهد بود پس وقتي ما به جهان هستي نگاه مي کنيم بايد به قدرت و خالق بودن و عالم بودن خدا برسيم چون اگر خداوند عاري از اين اوصاف بود نمي توانست که اين جهان باعظمت را خلق کند. اينكه در طبيعت شيئي به شئ ديگر تبديل مي شود از بين نمي رود اين ربطي به قناعت خداوند ندارد بلکه وقتي شئ که ممکن الوجود بود و پا به عرصه وجوب گذاشت اين شئ ديگر از بين رفتني نيست چون خلق شده است ما از طبيعت بايد به خالق بودن و قادر بودن و علم الهي برسيم نه قناعت که صفت کمالي براي خداوند نمي باشد. زيرا قناعت به معناي حرص به دنيا نزدن و طمع بريدن از آن و اكتفاء كردن به داشته‌هاي خود است. زيرا طمع باعث تنزل درجه روح انساني از كمالات مي‌شود. اين صفات در خداوند بي‌معناست زيرا خداوند احتياجي به دنيا ندارد كه بخواهد در مصرف يا دلبستگي به آن خود را كنترل كند.

2. صفات سلبيه؛ صفاتي هستند که بايد از ذات مقدس خدا سلب شوند و اين صفات مخصوص مخلوقات است و مستلزم نقص و عيب در خداوند مي شود.[3]

نتيجه: با مقدماتي که گفته شد. يکي از بهترين دليل ما براي شناخت خداوند تفکر در آفرينش جهان است. انساني که تفکر در آسمان و زمين و نحوه خلقت موجودات بنمايد به صفات الهي مي رسد و پي مي برد که خالق اين موجودات قطعا قادر و عالم و خالق وحي است.

برگ درختان سبز در نظر هوشيار                هر ورقش دفتري است معرفت کردگار

کدام برگ درخت است اگر نظر داري          که سرپاک الهي در آن نه محجوب است

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ آموزش عقايد، استاد مصباح يزدي، انتشارات چاپ بين الملل.

2ـ معارف قرآن، بخش خدا شناسي، استاد مصباح يزدي، موسسه امام خميني.

3ـ المحاضرات في اللهيات، استاد جعفر سبحاني، موسسه امام صادق ـ عليه السلام ـ .

 


[1]. مصباح يزدي، محمد تقي، آموزش عقايد، شرکت چاپ بين الملل، ص51 و 52.

[2]. مکارم شيرازي، ناصر و جمعي از دانشمندان، تفسير نمونه، انتشارات دارالکتب الاسلاميه، ج24، ص323 و 324..

[3]. آموزش عقايد، همان، ص65 و 74.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
29 تیر 01
بازدید
۶۵
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.